Tubimet e 1 Majit/ Punëtorët në të gjithë botën marshojnë për paqe dhe paga më të mira

1 Maj 2026, 16:57, Kosova & Bota CNA

Tubimet e 1 Majit/ Punëtorët në të gjithë botën

Punëtorët në të gjithë botën sot, kanë bërë thirrje për paqe, paga më të larta dhe kushte më të mira pune, ndërsa përballen me rritjen e kostove të energjisë dhe tkurrjen e fuqisë blerëse të lidhur me luftën e Iranit.

Dita e sotme, 1 Maji, është festë zyrtare në shumë shtete dhe demonstratat disa prej të cilave janë kthyer në të dhunshme në të kaluarën, janë mbajtur në shumë vende të botës.

“Punëtorët refuzojnë të paguajnë çmimin për luftën në Lindjen e Mesme. Tubimet e sotme tregojnë se punëtorët nuk do të rrinë duarkryq dhe të shohin vendet e tyre të punës dhe standardet e jetesës të shkatërruara”, tha Konfederata Evropiane e Sindikatave, e cila përfaqëson 93 organizata sindikale në 41 vende evropiane.

Policia turke të premten përdori gaz lotsjellës dhe arrestoi qindra njerëz që mbanin demonstrata për 1 Majin në Stamboll. Sipas Shoqatës së Avokatëve të CHD-së, të paktën 370 persona u arrestuan në Stamboll, ku policia qëlloi gaz lotsjellës drejt turmës.

Demonstratat e 1 Majit në të gjithë botën

Sindikatat e punëtorëve e përdorin 1 Majin për të protestuar rreth pagave, pensioneve, pabarazisë dhe çështjeve më të gjera politike. Rritja e kostove të jetesës e lidhur me konfliktin në Lindjen e Mesme është dhe një temë kryesore në tubimet e së premtes.

Në kryeqytetin e Filipineve, Manila, turma të mëdha marshuan për të kërkuar paga më të larta dhe taksa më të ulëta.

Në Indonezi, Presidenti Prabowo Subianto iu bashkua një tubimi për 1 Majin në kryeqytetin Xhakarta, duke përshëndetur dhjetëra mijëra njerëz mes një pranie të fortë policore dhe ushtarake. Punëtorët kërkuan mbrojtje më të fortë nga qeveria mes rritjes së çmimeve dhe vështirësive në gjetjen e lëndëve të para për industrinë e tyre.

Në Pakistan, 1 Maji është një festë zyrtare e shënuar nga tubime, por shumë punonjës që punojnë me paga ditore nuk mund të përballojnë të marrin pushim. Rritja e çmimeve të naftës ka nxitur inflacionin, të cilin qeveria e vlerëson në rreth 16%, në një vend që varet shumë nga mbështetja financiare nga Fondi Monetar Ndërkombëtar dhe vendet aleate.

Në Francë, sindikatat bënë thirrje për demonstrata në Paris dhe qytete tjera franceze nën sloganin "bukë, paqe dhe liri", duke i lidhur shqetësimet e përditshme të punëtorëve me konfliktet në Ukrainë dhe Lindjen e Mesme.

E përballur me polemika, qeveria këtë javë prezantoi një projektligj që synon t'u lejojë punonjësve të furrave të bukës dhe të floristëve të punojnë gjatë festës. Në Francë është zakon të dhurohen lule zambaku të luginës për 1 Maj si simbol i fatit të mirë. Ndërkohë pothuajse të gjitha bizneset, dyqanet dhe qendrat tregtare janë të mbyllura, dhe vetëm sektorët thelbësorë si spitalet, transporti dhe hotelet janë të përjashtuar.

Në Itali, qeveria miratoi këtë javë gati paketë 1 miliard euro, me qëllim promovimin e punësimit të qëndrueshëm dhe frenimin e abuzimeve në punë përpara 1 Majit. Masat zgjerojnë lehtësimet tatimore për të inkurajuar punësimin e të rinjve dhe grave, dhe synojnë të adresojnë shfrytëzimin e lidhur me punën e bazuar në platforma. Partitë e opozitës e cilësuan paketën si "propagandë të pastër".

Në Portugali, ndryshimet e propozuara në ligjin e punës nga qeveria e qendrës së djathtë shkaktuan një grevë të përgjithshme dhe protesta nëpër rrugë vitin e kaluar. Ende nuk ka një marrëveshje pas nëntë muajsh negociatash me sindikatat dhe punëdhënësit. Sindikatat thonë se propozimet do të dobësonin të drejtat e punëtorëve, duke përfshirë zgjerimin e kufizimeve të orëve shtesë dhe uljen e disa përfitimeve.

Aktivistët dhe sindikatat po organizojnë protesta në rrugë dhe bojkote në të gjithë Shtetet e Bashkuara, ku 1 Maji nuk është festë federale. “May Day Strong”, një koalicion i grupeve të aktivistëve dhe sindikatave, u ka bërë thirrje njerëzve të protestojnë nën flamurin “punëtorët mbi miliarderët”.

1 Maji, ose Dita Ndërkombëtare e Punëtorëve, daton më shumë se një shekull më parë, në një periudhë vendimtare në historinë e punës në SHBA.

Në vitet 1880, sindikatat kërkuan një ditë pune tetë-orëshe përmes grevave dhe demonstratave. Në maj të vitit 1886, një tubim në Çikago kundër vrasjes nga policia të dy punëtorëve grevistë një ditë më parë u shndërrua gjithashtu në një ngjarje vdekjeprurëse kur një bombë u hodh drejt policisë, e cila qëlloi drejt turmës në kundërpërgjigje.

Disa aktivistë të lëvizjes sindikale, shumica prej tyre emigrantë dhe anarkistë të vendosur, u dënuan për komplot dhe akuza të tjera, pavarësisht faktit se autori i sulmit me bombë nuk ishte identifikuar; katër prej tyre u ekzekutuan.

Sindikatat më vonë e caktuan 1 Majin për të nderuar punëtorët. Një monument në sheshin Haymarket të Çikagos i përkujton ata me mbishkrimin: “I dedikuar të gjithë punëtorëve të botës”. 1 Maji tani festohet në pjesën më të madhe të botës, nga Evropa në Amerikën Latine, Afrikë dhe Azi. /CNA