E fundit!

18:35 Aktualitet

Nis protesta e tetë në Tiranë kundër qeverisë

Mbahet ditën e sotme protesta e radhës kundër qeverisë në ...

Gjobat e reja për turistët përfshijnë Europën

9 Gusht 2025, 08:56, Kosova & Bota CNA

Këtë vit, disa vende europiane kanë futur gjoba të rënda për turistët që sillen keq. Por pse tani - dhe a do ta ndryshojë kjo mënyrën se si njerëzit pushojnë?

Imagjinoni skenën: fluturimi juaj sapo ka ateruar në Antalia, Turqi, dhe mezi prisni të zbrisni nga avioni. I zgjidhni rripat e sigurimit, hidheni nga sedilja dhe merrni çantën nga dollapi sipër kokës, të etur për të filluar pushimet. Por keni qenë paksa të etur. Një asistente fluturimi ju merr mënjanë dhe ju jep një gjobë të menjëhershme prej 62 eurosh (54 paund) sepse keni shkelur një rregull të ri: që nga ky vit, lirimi i rripit të sigurimit ose largimi nga sedilja para se avioni të ndalojë së lëvizuri mbart një gjobë. Është një fillim i ndëshkueshëm për udhëtimin tuaj.

Këtë verë, Europa po merr masa të ashpra ndaj pushuesve të padisiplinuar. Nga veshja e shapkave me gisht gjatë drejtimit të makinës deri te pirja e duhanit në plazhe, një valë e re gjobash turistike po përfshin kontinentin. Në qytetin bregdetar të njohur të Portugalisë, Albufeira, veshja e rrobave të banjës jashtë plazhit mund t'ju kushtojë deri në 1,500 euro (1,307 paund). Në Ishujt Balearik të Spanjës - duke përfshirë Mallorkën dhe Ibizën - gjobat për pirjen e alkoolit në publik mund të arrijnë në 3,000 euro (2,615 paund). Edhe shkeljet e vogla, si rezervimi i një shezlongu dhe zhdukja, mund të ndikojnë negativisht në buxhetin tuaj të pushimeve.

Në shikim të parë, këto masa mund të duken si një kafshim i dorës që ushqen, pasi shumë nga këto destinacione fitojnë një sasi të konsiderueshme parash nga turizmi. Por autoritetet thonë se rregullat synojnë mbrojtjen e banorëve - dhe pushuesve të përgjegjshëm.

“Rregullat, ndonëse mund të duken të ngurta dhe ndëshkuese kur renditen, kanë të bëjnë të gjitha me inkurajimin e udhëtimit të përgjegjshëm dhe empatik”, tha Jessica Harvey Taylor, Drejtore e Shtypit në Zyrën Spanjolle të Turizmit në Londër. “Ato janë hartuar për të mbrojtur përvojat e pushimeve të shumicës dërrmuese të njerëzve që sillen me përgjegjësi gjatë pushimeve.”

Në Malaga të Spanjës, një fushatë e re me 10 pika "Përmirëso Qëndrimin Tënd" është përhapur në autobusë, tabela reklamash dhe media sociale për të përshkruar llojin e sjelljes që pritet në qytet. Ajo përfshin veshjen me respekt, shmangien e mbeturinave, zhurmën e tepërt dhe përdorimin e pamatur të skuterëve elektrikë. Gjoba deri në 750 euro (650 £) do t'u jepen atyre që nuk i zbatojnë rregullat.

Një kod i ngjashëm sjelljeje në hapësirat publike u lançua këtë vit në Albufeira, duke ndaluar gjithçka, nga lakuriqësia publike deri tek urinimi në publik dhe braktisja e karrocave të pazarit. Vendasit vërejnë se gjobat që vijnë si pasojë nuk janë për sy e faqe: policia është e dukshme në zonat kryesore të jetës së natës të qytetit dhe vizitorëve po u vihen gjoba.

Ndërsa kodet e sjelljes janë të zakonshme në zonat e brishta mjedisore ose zonat e ndjeshme nga ana kulturore - siç janë Ishujt Galapagos ose komunitetet Sami të Lapland - mbërritja e tyre në vendpushimet kryesore bregdetare sinjalizon një ndryshim. Sjellja e keqe e turizmit ka shkuar shumë larg dhe autoritetet po përpiqen të mbrojnë qytetet dhe banorët nga teprimet më të këqija të turizmit masiv.

"Ne duhet të veprojmë duke pasur parasysh dy ide kryesore: mbrojtjen dhe ruajtjen e mjedisit; dhe sigurimin që turizmi të jetë në harmoni me shoqërinë tonë", tha Juan Antonio Amengual, kryetar bashkie i Calvià, Mallorca, në një fjalim më parë këtë vit. "Turizmi nuk mund të jetë një barrë për qytetarët."

"Vendasit janë të ngopur", tha avokatja e turizmit përgjegjës Birgitta Spee-König. "Këto gjoba janë sinjale se komunitetet duan të rimarrin hapësirën. Nuk është se turistët janë më keq - është më shumë se toleranca ka ikur. Dhe është e rëndësishme të merret në konsideratë se jo çdo gjobë është një masë ndëshkuese: disa janë thirrje për respekt."

Protestat kundër turizmit dhe mbiturizmit kanë qenë në rritje në Europë prej vitesh. Ndërsa masa të vogla - duke përfshirë legjislacionin që njeh ndikimin e qirave afatshkurtra të pakufizuara në komunitetet lokale - kanë hyrë në lojë, këto gjoba të reja po e çojnë situatën më tej. Autoritetet lokale po e pranojnë se duhet të mbrojnë banorët dhe po tregohen të gatshme të rrezikojnë të shqetësojnë turistët për ta bërë këtë. Është gjithashtu një sinjal për pushuesit se të qenit larg shtëpisë nuk është një kalim i lirë për të bërë çfarë të duash.

"Gjobat nuk do ta ndryshojnë kulturën", tha Spee-König, duke vënë në dukje se, ndërsa ato mund të funksionojnë si një masë afatshkurtër, ajo dyshon se mund të ndryshojnë sjelljen në planin afatgjatë. "Pa një orientim më të mirë, qeverisje lokale dhe pritje të përbashkëta, pak do të ndryshojë. Destinacionet janë shtëpi, jo sheshe lojërash."

Është shumë herët për të thënë nëse gjobat e reja po funksionojnë. Robert Allard, i cili drejton Go2algarve , një firmë e specializuar udhëtimesh që i shërben Algarve-s, ka vënë re kamera të reja mbikëqyrjeje dhe një prani të shtuar të policisë në zonat e jetës së natës në Albufeira. "Disa njerëz janë gjobitur," tha ai, "por në të njëjtën kohë, njerëzit nuk janë vërtet të vetëdijshëm për rregullat e reja, edhe pse fletëpalosjet janë të disponueshme në hollet e hoteleve dhe posterat janë të dukshëm."

Fushatat për ndryshimin e sjelljes duan kohë që të funksionojnë dhe një sezon i vetëm nuk do t’i transformojë zakonet e vizitorëve. Por mesazhi është i qartë: dielli, rëra dhe deti janë ende në ofertë, por vetëm për ata që pranojnë t’i shijojnë ato me ndjeshmëri, ndjeshmëri dhe paksa me maturi./ CNA, përkthyer nga BBC