Analiza e "BBC": Çfarë po ndodh në kufirin tajlando-kamboxhian?

10 Dhjetor 2025, 08:20, Kosova & Bota CNA

Analiza e "BBC": Çfarë po ndodh në kufirin

Tensioni i përshkallëzuar midis Tajlandës dhe Kamboxhias është në kulmin e tij përgjatë kufirit të tyre të përbashkët, duke prishur një armëpushim të brishtë që u mbështet nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tetorin e kaluar.

Të paktën pesë ushtarë tajlandezë dhe shtatë civilë kamboxhianë janë vrarë që nga e hëna, me të dyja vendet që shkëmbejnë akuza se kush është përgjegjës për fillimin e dhunës.

Përleshjet, të cilat e kanë shtyrë Tajlandën të nisë sulme ajrore përgjatë kufirit, janë më seriozet që nga arritja e një armëpushimi në korrik.

Si filloi mosmarrëveshja kufitare

Kjo nuk është një mosmarrëveshje e kohëve të fundit. Mosmarrëveshja midis Tajlandës dhe Kamboxhias filloi më shumë se një shekull më parë, kur kufijtë e dy vendeve u hartuan pas pushtimit francez të Kamboxhias.

Armiqësitë u përshkallëzuan në vitin 2008 kur Kamboxhia u përpoq të listonte një tempull të shekullit të 11-të që ndodhej në zonën e diskutueshme si Vend i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s , një veprim që u prit me protesta të forta nga Tajlanda.

Gjatë viteve, ka pasur përleshje sporadike. Ushtarë dhe civilë janë vrarë në beteja nga të dyja palët.

Tensionet më të fundit u përshkallëzuan në maj pas vdekjes së një ushtari kamboxhian në një përleshje, një incident që i zhyti marrëdhëniet midis vendeve në krizën e tyre më të keqe në më shumë se një dekadë.

Përpara fazës së parë të luftimeve në korrik, të dy vendet kishin vendosur kufizime kufitare. Kamboxhia ndaloi importet nga Tailanda, ndër të tjera, të frutave dhe perimeve, energjisë elektrike dhe shërbimeve të internetit.

Të dy vendet kishin rritur gjithashtu praninë e trupave të tyre përgjatë kufirit në javët e fundit.

Analiza e "BBC": Çfarë po ndodh në kufirin

Çfarë shkaktoi tensione në dhjetor?

Të dyja palët kanë dhënë versione të ndryshme të asaj që ka ndodhur.

Të hënën, më 8 dhjetor, ushtria tajlandeze njoftoi se trupat e saj i ishin kundërpërgjigjur zjarrit nga Kamboxhia në provincën Ubon Ratchathani të Tajlandës. Ajo tha se një ushtar tajlandez u vra.

Ushtria tajlandeze njoftoi gjithashtu se kishte nisur sulme ajrore ndaj objektivave ushtarake përgjatë kufirit të diskutueshëm.

Megjithatë, Ministria e Mbrojtjes e Kamboxhias njoftoi se forcat tajlandeze sulmuan të parat, në provincën Phrae Vihear . Kamboxhia këmbënguli se nuk u hakmor.

Të nesërmen, ushtria tajlandeze akuzoi Kamboxhian për lëshimin e raketave dhe përdorimin e dronëve për të hedhur bomba mbi trupat e saj. Disa nga raketat thuhet se goditën zona civile.

Kamboxhia, nga ana e saj, akuzoi Tajlandën për hapjen e zjarrit pa dallim në zonat civile në provincën Pursat në kufi.

Çfarë ndodhi gjatë përleshjeve në korrik

Të dyja palët shkëmbyen zjarr, me njërën që pretendonte se tjetra kishte shkaktuar konfliktin.

Konflikti u përshkallëzua shpejt. Tajlanda akuzoi Kamboxhian për lëshimin e raketave dhe Bangkoku nisi sulme ajrore kundër objektivave ushtarake të Kamboxhias.

Të paktën 48 persona u vranë dhe mijëra të tjerë u zhvendosën gjatë luftimeve pesëditore.

Pastaj, Trump ndërhyri dhe, me ndihmën e Malajzisë , filluan negociatat për armëpushim.

Në tetor, presidenti amerikan mbikëqyri nënshkrimin e " Marrëveshjes së Paqes së Kuala Lumpurit ". Tajlanda e quajti atë " Deklarata e Përbashkët e Kryeministrave të Tajlandës dhe Kamboxhias mbi Rezultatin e Takimit të tyre në Kuala Lumpur ".

Të dyja palët ranë dakord të tërhiqnin armët e tyre të rënda nga zona e diskutueshme dhe të krijonin një grup të përkohshëm vëzhguesish për ta monitoruar atë.

Hapi tjetër supozohej të përfshinte lirimin e 18 ushtarëve kamboxhianë të mbajtur në Tajlandë.

Analiza e "BBC": Çfarë po ndodh në kufirin

Çfarë ndodhi me “marrëveshjen e paqes” së Trump-it?

Tajlanda e pezulloi marrëveshjen në nëntor. Kryeministri tajlandez Anutin Charnvirakul tha se kërcënimi i sigurisë "në fakt nuk është zvogëluar".

Kamboxhia njoftoi se mbetej e përkushtuar ndaj kushteve të marrëveshjes.

Pasi shpërthyen luftimet në dhjetor, Ministri i Jashtëm i Tajlandës, Sihasak Phuangketkeow , tha se armëpushimi “nuk po funksiononte” dhe se “topi është në fushën e Kamboxhias”.

Ish-kryeministri kamboxhian Hun Sen tha se Kamboxhia iu kundërpërgjigj zjarrit të hënën vonë për të "siguruar respektimin e armëpushimit".

Ndërkohë, Trump u bëri thirrje të dyja palëve të respektojnë marrëveshjen, raportoi agjencia e lajmeve Reuters.

Ku do të çojë kriza?

Ka pasur shkëmbime serioze zjarri në të kaluarën, por këto të fundit u qetësuan relativisht shpejt. Udhëheqësve aktualë në të dy vendet u mungon forca dhe besimi për t'u tërhequr nga përballja.