Four ways winter heat waves are affecting people and nature

2023-01-16 08:59:00, Sociale CNA

An extreme winter heatwave saw countries across Europe experience an unusual New Year's Eve celebration. New daily temperature records for the month of January were recorded in at least eight countries: Belarus, the Czech Republic, Denmark, Latvia, Liechtenstein, Lithuania, the Netherlands and Poland.

In many cases the temperatures didn't just break the old records, they left them far behind. On a typical January day in Warsaw, Poland, temperatures would barely go above zero degrees. But the city recently experienced a temperature of 19?, breaking the previous January's record of 5.1?.

Rekordet e reja këtë muajt e regjistruan në mijëra stacione meteorologjike në shumë vende të tjera, si 25.1? në aeroportin e Bilbaos në Spanjë, 0.7? më ngrohtë se rekordi i mëparshëm i vendosur vitin e kaluar. Edhe zona të mëdha të Evropës Qendrore dhe Lindore përjetuan temperatura 10-15? më të larta sesa mesatarja për këtë periudhë të vitit.

Dhe kjo situatë ka vazhduar gjatë gjithë javës së parë të këtij muaji. Kur Evropa përjetoi valë të të nxehtit ekstrem korrikun e vitit të kaluar, vdiqën më shumë se 20.000 njerëz. Fatmirësisht, valët e të nxehtit të dimrit janë shumë më pak vdekjeprurëse, por ato ende mund ta prekin shoqërinë njerëzore dhe ekosistemet natyrore në shumë mënyra.

1. Nevojitet më pak energji për ngrohje

Në Evropë, vdekjet për shkak të motit të ftohtë, janë më të shumta në numër se ato të shkaktuara nga temperaturat ekstreme të larta. Vetëm në Britani ndodhin ka 10 herë më shumë. Dimrat më të ngrohtë do të reduktojnë vdekshmërinë e tepërt nga i ftohti. Dhe për shkak të krizës aktuale të kostos së jetesës, shumë njerëz janë lehtësuar sepse një valë e pazakontë e të ngrohtit në mesin e dimrin, nënkupton se nevojitet më pak energji për të ngrohur shtëpitë e tyre.

Four ways winter heat waves are affecting people and nature

Kërkesa për energji elektrike ndikohet nga faktorë të tilla si ora e ditës, dita e javës dhe faktorë socio-ekonomikë si pandemia e Covid-19 apo lufta në Ukrainë. Diferencën e bën edhe moti. Për shembull, në Poloni dhe Holandë kërkesa ishte dukshëm më e ulët se mesatarja, veçanërisht pasi 1 janari ishte ditë e diel. Po ashtu shtrirja e valës së të nxehtit gjithashtu, nënkuptonte se vendet mund të rimbushnin disa nga rezervat e tyre të gazit dimëror.

2. Rendimente të reduktuara për disa kultura bujqësore

Megjithatë, periudhat e ngrohta të dimrit nuk kanë gjithmonë një ndikim kaq pozitiv. Për shembull, mungesa e dëborës në male ndikon direkt tek bujqësia, dhe mund të zvogëlojë rendimentin e të korrave, pasi bora krijon një batanije izoluese që parandalon depërtimin e ngricave në tokë.

Four ways winter heat waves are affecting people and nature

Kjo do të thotë se bora mund ta rrisë lagështinë e tokës më shumë sesa reshjet, duke përmirësuar kështu kushtet e rritjes së mëvonshme të kulturave të ndryshme. Shkrirja e madhe e borës në pranverë i mbush rezervuarët, dhe lejon prodhimin e energjisë në hidrocentrale.

Por shkrirja e papritur e borës mund të shkaktojë përmbytje. Edhe ndryshimet kalendarike të këtyre ngjarjeve do të kërkojnë përgatitje dhe përshtatje për të mundësuar një furnizim të qëndrueshëm me ujë atje ku kemi nevojë. Temperaturat më të larta do të krijojnë sezone më të gjata të rritjes në shumë rajone. Por nuk është gjithmonë kështu. Një studim i kohëve të fundit tregoi se për kullotat alpine një sezon i hershëm i rritjes (pika kur bora shkrin plotësisht) çon në plakjen dhe nxirjen e barit në pjesën e mëvonshme të verës.

3. Ekonomia e resorteve dimërore është në vështirësi

Vala e të nxehtit detyroi vendpushimet e skive nëpër Alpe të mbyllen, pikërisht në kohën që duhet të jetë periudha e tyre më e ngarkuar e vitit. Në janar, shpatet pritet që të kenë një mbulesë të mirë me borë. Por këtë vit pamë fusha të gjelbra me bar. Kjo situatë e godet shumë ekonominë lokale, ku shumë njerëz mbështeten në turizmin e sporteve dimërore.

Four ways winter heat waves are affecting people and nature

Ngjarje të tilla si Botërori i skive alpine në Adelboden, po mbështeten tek dëbora artificiale, e cila shkakton një kosto të mëtejshme mjedisore duke e rritur sasinë e karbonit në resortet e skive, gjë që kërkon një furnizim të madh me ujë. Në fakt, Lojërat Olimpike dimërore të Pekinit përdorën ekuivalentin e ujit të pijshëm ditor për 900 milionë njerëz për të gjeneruar borën artificiale që kërkonte.

4. Kafshët janë jashtë sinkronizimit me klimën

Ne njerëzit jemi ndoshta me fat, pasi jemi në gjendje të përshtatemi. Disa resorte dimërore kanë hapur tashmë shtigje për biçikleta malore në dimër për të ofruar turizëm alternativ, por jeta e egër dhe ekosistemet nuk mund të përshtaten kaq shpejt.

Në male shumë lloje kafshësh si ptarmigan dhe lepujt e malit, e ndryshojnë ngjyrën e tyre për dimër për t’u kamufluar në borën e bardhë. Koha e këtij ndryshimi përcaktohet nga gjatësia e ditës, dhe jo nga temperatura ose sasia e borës. Kur është më ngrohtë, këto krijesa janë më të rrezikuara të bien pre e grabitqarëve.

Four ways winter heat waves are affecting people and nature

Over the past century, heat extremes in Europe have increased in intensity and frequency. Both global warming and heat wave events have been firmly attributed to humans. Forecasts suggest that these trends will continue, and that heat waves in both summer and winter will become more extreme, last longer, and occur more frequently. We must learn to adapt to these changes in all seasons, and think about the impacts on our entire planet.

Translated by CNA.al