Will elections be held in the north of Kosovo?

2023-08-25 22:01:09, Kosova & Bota CNA

The draft administrative instruction, which enables the citizens of Kosovo's municipalities to dismiss their mayors through a petition, will be publicly discussed on August 26, say officials of the Ministry of Local Government Administration (MLPA).

Such a document comes at a time when the European Union is insistently asking Kosovo to announce new elections in the four Serbian-majority municipalities in the north: North Mitrovica, Zveçan, Zubin Potok and Leposaviq.

These municipalities are currently led by Albanian mayors.

They emerged from the April elections, which were boycotted by the majority Serbian population.

However, the assumption of office has made the situation in the north tense since the end of May, when the local residents started to protest against them. New elections are now seen as a way to improve the situation.

Moreover, they are also an obligation arising from an agreement between the Deputy Prime Minister of Kosovo, Besnik Bislimi, and the EU envoy for the Kosovo-Serbia dialogue, Miroslav Lajçak, for this purpose.

Officials of the Ministry of Local Government Administration believe that in terms of procedure, early elections in these municipalities can be held this year, but experts in electoral processes think otherwise.

Besim Murtezani, deputy head of the legal and monitoring department of municipalities within the MLGA, says for Radio Free Europe that the public discussion on the administrative instruction will last until August 31.

"On Thursday [August 31] we have the last meeting of the working group and it will incorporate the suggestions and comments from the public discussion and [then] the final draft will be made, so that on Friday, September 1, the it is sent to the minister for signature", says Murtezani.

The Minister of Local Government Administration, Elbert Krasniqi, has stated earlier that the administrative instruction will be ready on September 1.

Procedural rules state that after being signed by the minister, it will take seven days for the administrative instruction, after publication in the Official Gazette, to enter into force.

After the entry into force of this administrative instruction, the citizens of the four municipalities in the north of Kosovo can immediately initiate the petition for the removal of the current mayors of those municipalities.

Sipas Murtezanit, kohëzgjatja e mbledhjes së nënshkrimeve në peticion është 45 ditë që nga inicimi i peticionit, por procesi mund të kryhet edhe më shpejt, nëse arrihet mbledhja e 20 për qind të nënshkrimeve të votuesve nga iniciuesit e peticionit.

Më pas, Komisioni Qendror i Zgjedhjeve, sqaron Murtezani, verifikon nënshkrimet e votuesve dhe organizon votimin në komunën ose komunat që kanë iniciuar peticion.

Për shkarkimin e kryetarit të një komune nevojiten 50 për qind plus 1 votë nga numri i përgjithshëm i votuesve të komunës përkatëse.

Në rast se rezultati i votimit kërkon shkarkimin e kryetarëve, atëherë ai i dërgohet presidentes së Kosovës, Vjosa Osmani, e cila ka afat ligjor prej 30 deri në 45 ditë për shpalljen e zgjedhjeve të jashtëzakonshme.

Eugen Cakolli, nga Instituti Demokratik i Kosovës, thotë se të gjitha këto procedura marrin kohë dhe vështirë se mund të përfundojnë deri në fund të muajit nëntor.

“Peticioni, pastaj të gjitha afatet tjera që duhet të rrjedhin, si dhe mbajtja e procesit të votimit nga ana e KQZ-së, pra, vetëm për largimin e kryetarëve... këto procedura na sjellin neve deri te muaji nëntor së paku, nëse jo edhe më gjatë se kaq”.

“Shpallja e zgjedhjeve të reja sërish merr 30 deri në 45 ditë. Përveç kësaj, ka afat të ankesave... Gjasat janë reale që ne, potencialisht, të mos kemi fare proces zgjedhor këtë vit, por vetëm kah fillimi i vitit të ardhshëm. Por, edhe kjo, vetëm nëse ndërkohë nuk ka zhvillime të reja”, thekson Cakolli.

Murtezani, në anën tjetër, shprehet i bindur se, në rast se fillohet menjëherë me zbatimin e procedurave, zgjedhjet mund të mbahen këtë vit. Por, sipas tij, kjo nuk varet vetëm nga aspekti procedural.

“Kjo më shumë ka të bëjë me vullnetin e qytetarëve. Ka komunë që mund ta nisë iniciativën [për peticionin] më herët ose më vonë”, thotë ai.

Ish-ministri i Administrimit të Pushtetit Lokal, Sadri Ferati, thotë se mbajtja e zgjedhjeve të jashtëzakonshme në katër komunat në veri të Kosovës nuk do të varet me automatizëm vetëm nga zbatimi i përpiktë i afateve të procedurave.

“Unë jam skeptik që sivjet do të mund të shkohet në zgjedhje. Ka edhe një moment politik, përveç aspektit procedural, për të cilin po flasim. Pra, kujt i konvenon status quo-ja dhe drejtimi i gishtit [të fajësimit] kah Prishtina. Nëse i konvenon [presidentit serb, Aleksandar] Vuçiq dhe Listës Serbe [partisë më të madhe të serbëve në Kosovë], do të marrë kohë edhe më shumë, sepse ata që e kanë bojkotuar sistemin, do të jenë të njëjtit që do t’i grumbullojnë nënshkrimet për peticion. Ne nuk e dimë se a janë ata të gatshëm ta bëjnë një gjë të tillë”, thotë Ferati.

Sipas Ligjit për vetëqeverisje lokale, në zgjedhje të parakohshme për kryetar të komunës mund të shkohet në rast se kryetari aktual jep dorëheqje; në rast se qytetarët kërkojnë shkarkimin e kryetarit të komunës përmes një peticioni të nënshkruar nga 20 për qind e votuesve të komunës përkatëse, si dhe në rast se kryetari i komunës nuk paraqitet në vendin e punës më shumë se një muaj, pa arsye.

Ndonëse dorëheqja eventuale e kryetarëve të katër komunave në veri të Kosovës do t’i përshpejtonte procedurat e shkuarjes në zgjedhje të jashtëzakonshme, autoritetet e Kosovës kanë theksuar se nuk do t’ua kërkojnë këtë gjë kryetarëve aktualë.

Sipas tyre, zgjedhjet në këto komuna mund të mbahen vetëm pas shkarkimit të kryetarëve aktualë përmes peticionit të nënshkruar nga 20 për qind e votuesve të secilës prej këtyre komunave./ REL