E fundit!

14:36 Aktualitet

Rama para samitit BE-Ballkani Perëndimor: Tri gjëra nuk parashikohen, Zoti, seksi dhe BE-ja

Kryeministri Edi Rama ka komentuar procesin e integrimit t...

Kostandini i madh, perandori Ilir që e bëri besimin e krishterë themel të qytetërimit Europian

21 Maj 2021, 06:23, Sociale CNA

Nga Miron Çako

Në 21 maj Kisha Orthodhokse kremton shenjtore?t mbrete?r, She?n Kostandinin dhe ne?nën e tij She?n Elenën.

Kostandini i madh ka lindur më 27 shkurt te? viti ( 272 ps K), prej nje? familje fisnike nga Iliria ne? Naissus te? Dardanise? ( Nishi i sote?m ne? Serbi).

Prinde?rit e tij ishin Kostant Klori, pagan dhe Elena, e e?ma, e cila ishte provinciale nga qyteti Drepanum.I ati i Kostandinit, ne? kohe?n e perandor Dioklicianit, ishte nje?ri prej dy c?ezarve, qe? mbretëronte Galine?, Britanine? e Madhe dhe Spanje?n.

Ne? vitin (293 ps K) Diokliciani edhe ky me prejardhje Ilire që e eme?roi Kostant Klorin ne? postin e c?ezarit dhe e detyroi qe? te? divorcohej me Elene?n, me preteksin se martesa e oficere?ve te? larte? nuk ishte e lejuar me gra provinciale.

Kostanti martohet me Teodore?n, te? bije?n e Maksimilianit dhe Kostandini u de?rgua te? edukohej ne? oborrin e Dioklecianit. Ne? fakt atje u de?rgua si peng qe? Kostandi te? mos rebelohej kunde?r Dioklecianit, sepse ne? te? kunde?rt i vrisnin djalin (Kostandinin).

Pas vdekjes së Dioklicianit dhe Maksimilianit, dy c?ezare?t, Galeri dhe Kostant Klori u ngrite?n ne? shkalle?n e auguste?ve. Ne? vitin 305 Kostandini kthehet tek babai i tij. Pas nje? viti me? 25 korrik (306 ps K) vdes i ati dhe Kostandini shpallet august (perandor) nga ushtria, e cila pe?rbe?hej kryesisht nga ilire?.

Nde?rkohe? Galeri, i cili e konsideronte veten si perandori i pare?, kishte caktuar dy c?ezare?: Maksimiliani Daian pe?r Lindjen dhe Servenin pe?r Pere?ndimin, me kryeqytet Rome?n. Severi u pe?rmbys nga nje? kryengritje e garde?s pretoriane dhe u ze?vende?sua nga Maksenti i biri i Maksimilianit. Maksenti hyri shpejt ne? konflikt me babane? e tij dhe Maksimiliani gjeti strehe? te Kostandini, duke i dhe?ne? pe?r grua te? bije?n Fauste?n e bukur.

Martesa e tyre u be? ne? Arles te? Galise?. Maksimiliani duke bashke?punuar me te? bije?n, thuri nje? kompolt ndaj Kostandinit.Komploti u zbulua dhe Maksimiliani u de?nua me vdekje ne? vitin (310 ps K). Galeri i informuar pe?r ngjarjet qe? po turbullonin perandorine? e Pere?ndimit, caktoi perandor Lic?inin. Kostandini ne? vitin (311ps K) bashkohet me Lic?inin ne? lufte? kunde?r Maksentin dhe niset drej Rome?s.

Pasi kape?rceu Alpet, ne? shtator te? vitit (312 ps K), ai pushtoi me lehte?si qytetet e Italise? se? Veriut dhe mbe?rriti ne? rrethinat e Rome?s, ku Masketi kishte pe?rqe?ndruar forca te? me?dha ushtarake.

Pe?rpara beteje?s, teksa po ve?shtronte hordhite? armike, tek ura e Miliviut, ndonëse ishte mesdite?, Kostandini pa nje? vegim. Ne? qiell u shfaq nje? kryq, rreth te? cilit ishte shkruar A? o? i? y? i? o? i? i? e? e? U? (me ke?te? do te? fitosh).

Eusebio i Qezaerese? na thote? se po ate? nate? iu shfaq Zoti Jisu Krishti ne? e?nde?rr dhe e urdhe?roi te? be?nte nje? kryq te? ngjashe?m me ate? qe? kishte pare? ne? vegim dhe ta vendoste ne? flamure?t qe? paraprinin ushtrine?, ne? vend te? zhgabe?s perandorake.Shenja e fitores shke?lqeu pe?rse?ri ne? qiell dhe Kostandini besoi me te? gjithe? shpirt tek Zoti Jisu Krishti.

Ne? beteje?n vendimatre te? Milviut, me? 28 tetor (312 ps K), ishte Kryqi ai qe? i dha fitoren.Kostandini be?ri nje? hyrje triumfale ne? Rome? duke falenderuar Pere?ndine? e krishtere?ve.Ai urdhe?roi qe? ne? monumenetet kryesore te? qytetit te? vihej shenja e Kryqit.

Gjithashtu u ngrit edhe nje? statujë e perandorit, e cila paraqiste ate? duke mbajtur kryqin ne? dore?, si shenje? e fitores dhe emblem e autoritetit te? tij, qe? e kishte marre? nga Krishti, Zoti. Qe? nga ajo kohe? ai u quajt i barabarte? me apostujt, pe?r shkak te? pe?rhapjes se? krishte?rimit ne? gjithe? Perandorine? Romake.

Perandor Kostandini ndihmoi ne? forma te? ndryshme kishe?n dhe u kujdes pe?r unitetin e saj.Ne? vitet e mbrete?rimit te? Kostandinit te? Madh te? krishtere?t filluan te? ushtronin besimin e tyre. Kostandini u takua me Licinin ne? Milano dhe ne? vitin (313 ps K) te? dy perandore?t nxore?n nje? dekret, me te? cile?n u jepej te? krishtere?ve e drejta qe? te? praktikonin lirisht besimin e tyre ne? te? gjithe? perandorine?.

Ne? (321 ps K) caktoi te? diele?n si dite? pushimi dhe dite? feste pe?r gjithe? perandorine? dhe ne? (325 ps K) mblodhi ne? qytetin e Nikeas Sinodin e pare? Ekumenik qe? de?noi heretikun Ariosin i cili mohonte Hyjnine? e Birit.

She?n Kostandini pasi mori pushtetin , mori prane? vetes se? tij Elene?n, ne?ne?n e tij te? ligje?shme, e cila ishte braktisur nga burri i saj Kloroi. Kostandini e respektonte thelle?sisht ne?ne?n e tij dhe e shpalli ate? Agusta ( mbrete?reshe?) dhe preu monedha me fytyre?n e saj.

She?n Elena qe? besonte tek Krishti ndikoi shume? te djali i saj, madje e qortoi re?nde? Kostandinin kur ai gaboi duke urdhe?ruar vrasjen e djalit te? tij me gruan e pare? Minervine?n, pasi u mashtrua nga intrigat e Fauste?s se? bukur, por zeme?rkeqe. Pasi u zbulua intriga Kostandini urdhe?roi eleminimin e Fauste?s dhe urdhe?roi nderimin e te? vrarit padrejte?sisht.

Me? (326 ps K) Perandoresha Elena, e cila sapo ishte page?zuar, nde?rmorri nje? udhe?tim në Palestine?, gja

te? te? cilit zbuloi prej nje? zbulese Hyjnore, Kryqin ku ishte kryqe?zuar Krishti.Ne? ke?to rrethana, atje, pasi hasi u be?ne ge?rmime dhe nuk po gjendej kryqi i Krishtit. Ate?here detyruan me force? nje? hebre, i cili e dinte se ku ishte. Ne? ke?to rrethana ,mbasi u be?në ge?rmime dhe nuk po gjendej kryqi i Krishtit ate?here detyruan me force? nje? hebre, i cili e dinte se ku ishte Golgothaja por nuk tregonte. Paasi ai tregoi dhe u ge?rmua ne? ate? vend u gjet kryqi i Zotit dhe katër gozhde?t. Kjo ngjarje festohet me? 14 shtator ne? Kishe?n Orthodhokse.

Dy nga gozhde?t e kryqit u vendose?n ne? steme?n e Kostandinit qe? ai te? kishte gjithmone? me vete fuqine? e Krishtit.Kostandini urdhe?roi qe? ne? ate? vend te? ngrihej nje? bazilike? madhe?shtore dedikuar Ngjalljes ,e cila u pe?rurua ne? vitin (355 ps K) me rastin e 30-vjetorit te? mbrete?rimit te? tij.

Gjithashtu, Elena vizitoi shume? vende te? shenjta dhe nde?rtoi bazilika ne? Bethlehem, ne? Malin e Ullinjve etj. Mbas ke?tij udhe?timi ajo fjeti ne? moshe?n 80-vjecare. Varrimi i saj u be? ne? Kostandinopoje? e me? pas trupi i saj u çua ne? Rome?.

Perandori Kostandin e kaloi ne? paqe jete?n qe? i kishte mbetur dhe u mor me forcimin e institucioneve te? perandorise? se? krishtere?. Ai e inkurajoi me te? gjitha mjetet pe?rhapjen e krishte?rimit dhe i transformoi ne? te?re?si ligjet romake, duke i ve?ne? ne?n fryme?n e me?shire?s dhe te? zeme?rgjere?sise? se? Ungjillit.

Midis viteve (324 ? 11.5.330 ps K )She?n Kostandini nde?rtoi kryeqytetin e ri te? krishtere?, Kostandinopoje?n (Qyteti i Kostandinit)ose Roma e re, kufijte? e se? cile?s ja kishte treguar nje? e?ngje?ll gjate? nje? vizioni, qytet i nde?rtuar pe?r nder te? Te?re?shenjte?s Virgje?reshe?s Mari. Ne? ke?te? vend lule?zoi pe?r 1000 vjet krishte?rimi i Lindjes ose siç u eme?rtua me? vone? pe?r efekt studimi: ?Perandoria Biazantine”. Bizantinët që i`u ne?shtruan herezise? dhe me?kateve be?ne? qe? ne? 29 maj ne? vitin 1453 Kostandinopoli Zoti lejoj që Roma e Re u pushtua nga turqit ne?n udhe?heqjen e Mehmetin e II dhe u quajt nga turqit Istambul (Stambolli i sote?m). Flamurin e Bizantit me shqiponje?n me dy krere? e mbajti larte? edhe pe?r 25 vjet Arbe?ria, me ne? krye heroin e madh kombe?tar, mbreti i Epirit, atleti i krishte?rimit, tmerri i turqe?ve, Gjergj Kastriot Ske?nde?rbeu

Pas 30-vjetorit te? mbrete?rimit te? Kostandinit në (335 ps K ), mbreti i Persise? Sapori II, filloi te? persekutonte te? krishtere?t e mbrete?rise? se? tij. Me? pas Sapori prishi aleance?n me Kostandinin dhe pushtoi Armenine?. Perandori menje?here? u ngrit ne? krye te? nje? ushtrie te? fuqishme pe? t?u ardhur ne? mbrojtje te? krishtere?ve, por gjate? rruge?s u se?mur ne? Helenopolis dhe u transportua me nxitim ne? rrethinat e Nikomidis, ku edhe u page?zua nga prifti Silvan.

Perandori Kostandin e kishte vonuar page?zimin nga respekti i madh, qe? kishte pe?r ke?te? mister te? krishtere? dhe kishte de?shire? te? page?zohjej ne? lumin Jordan, ne? vendin ku u page?zua Krishti, por nuk mundi dot. Duke refuzuar te? vishte pe?rse?ri rrobe?n e purpurt perandorake, pas page?zimit qe? i fali me?katet e jete?s se? tij te? vrullshme, ai dha shpirtin të shejnte?ruar tek Pere?ndia Zoti Jisu Krisht, ne? dite?n e Rrushajeve te? vitit 337, duke pasur te? veshur akoma tunike?n e bardhe? te? te? sapo page?zuarit(neofitit).

Para se te? jepte shpirtin She?n Kostandini pati nje? shfaqe te? dy kryeapostujve Petro dhe Pavlin, te? cilët e ftuan ne? mbrete?rine? e Zotit qe? te? ge?zohet dhe nderohet si i barabarte? me Apostujt, pe?r she?bimit qe? i be?ri Kishe?s Apostolike. Trupin e tij e shpune? ne? Kostandinopoje?, ku pas nje? ceremonie madhe?shtore varrimi, e varrose?n ne? Kishe?n e Apostujve te? Shenjte?.

Kostandin Flavius Valerius, ky perandor i parë i krishtere? pe?r kontributin e tij te? madh pe?r kishe?n dhe popullin e Pere?ndise?, u nderua me? shume? se c?do tjete?r mbret dhe ju dha titulli : ?i madh dhe i barabarte? me Apostujt?.

Jeta dhe vepra e mbretit te? pare? te? krishterë, She?n Kostandinit, i cili e pranoi pushtetin qiellor dhe toke?sor te? Zotit Jisu Krisht dhe ja ne?shtroi atij gjithe? Perandorin Romake. Ai duke e be?re? krishte?rimin fe zyrtare te? perandoris, duke e drejtuar me ligje sipas moralit te? krishter dhe duke mbrojtur Kishe?n Apostolike nga herezitë dhe popullin e krishter nga pagane?t dhe dyndjet e barbare?ve, i be?ri nje? te? mire? shume? te? madhe gjithe? duke sjelle? paqen midi popujve të ndryshë qe? pe?rbe?nin perandorine?.

E gjithe? kjo vepe?r i nje? burri shteti e?shte? sot ne? antitezë me ata udhe?heqe?sa europian, qe? vete?m emrin e kane? te? krishterë, sepse po i ndryshojne? ligjet morale te? krishtera me ato amorale dhe perverse dhe po rikthejnë paganizmin dhe praktikat okulte të Europe?s, duke i be?re? ke?shtu nje? te? keqe te? madhe, jo vete?m Europe?s me tradite? te? krishterë, qe? nga koha e she?n Kostandinit, por gjthe? bote?s duke rrezikuar paqen, sepse duke vepruar ke?shtu nxitin ze?me?rimin e Pere?ndise? mbi bijte? e mos bindjes.

Kisha Orthodhokse i ke?ndon ke?te? himn shenjtorit:

“Kryqit te?nd te? c?muar, te? pikturuar ne? qiell e pa dhe si She?n Pavli e mori, fitimin e shenjte? qe? lartazi dhe u tregua i pari apostull dhe mbret edhe te?re? Mbrete?rine? te? krishtere? ta dorzoj; pra na ruaj pe?rhere? ne? paqe ,me lutjet e She?n Marise? ti njeridashe?s”(Pe?rle?shorja e shejntorit)./ CNA.al