Ded Moroz: Si përdorej për propagandë Babagjyshi i Vitit të ri në Rusinë sovjetike

1 Janar 2021, 10:20, Kosova & Bota CNA

Anembanë botës ka versione të ndryshme të një plaku me mjekër e të gëzuar, që u jep dhurata fëmijëve në dhjetor, ose në disa vende në janar. Por ndryshe nga Babagjyshët që jemi mësuar të shohim në Perëndim, Santa Klausi i Rusisë, i njohur si Ded Moroz (Gjyshi i Akullit), është truphollë me një mjekër të gjatësi magjistar, dhe mban veshur një mantel të gjatë me ngjyra të ndryshme, si për shembull blu dhe të bardhë.

Ai nuk ndihmohet në punën e tij nga elfët, por nga mbesa e tij e bukur Sneguroçka (Shërbëtorja e Dëborës). Ndërkohë slita e tij nuk tërhiqet nga drerët, por nga 3 kuaj prej çeliku. Ajo që e dallo Santa Klausin e Rusisë nga homologu i tij perëndimor, është shekulli i trazuar me të cilin është përballur i pari.
Ai i ka mbijetuar një revolucioni të dhunshëm social dhe politik,duke përjetuar në fillim ndalimin si një element shkatërrues, dhe më pas rehabitilimin dhe vlerësimin si një simbol i shpirtit të vërtetë rus. Problemet për Ded Moroz dhe mbesën e tij ndihmëse, që e kanë origjinën nga mitologjia pagane sllave, nisën që me themelimin e Bashkimit Sovjetik në vitin 1922.

Nën regjimin e ri komunist, që u ndërtua me premtimin e krijimit të barazisë shoqërore, feja u ndalua pasi ajo u cilësua si një instrument borgjez për të shtypur klasën punëtore. Shumë klerikë dhe besimtarë të Kishës Ortodokse Ruse u dërguan në kampe pune ose u vranë.
Në vitin 1928, Ded Moroz u dënua ?me internim?, pasi u demaskua si një ?aleat i priftit dhe kulakut?, thotë Karen Petrone në librin e saj ?Jeta është bërë më e gëzueshme shokë?.

Dita e Krishtlindjes, e kremtuar më 7 janar në Rusi, dhe në disa vende të Evropës Lindore që ndjekin kalendarin Julian, u fshi, dhe të gjitha festat fetare ndaluan. Kushdo që shkelte rregullat rrezikonte arrestimin. Por në një kthesë të beftë në vitin 1935, diktatori sovjetik

Josif Stalin vendosi ta rehabilitojë Ded Moroz si pjesë e përpjekjeve të tij për të ?rritur popullaritetin dhe forcuar stabilitetin?- thotë Petrone, profesore e historisë në Universitetin e Kentakit, SHBA. Një periudhë agresive e kolektivizimit midis viteve 1929-1932, kur qeveria i detyroi fermerët të hiqnin dorë nga tokat e tyre dhe t?i bashkoheshin fermave kolektive shkaktoi një kundërshtim të dhunshëm. Miliona fshatarë që i rezistuan politikës u dërguan në kampet e punës.
Problemet e shkaktuara nga kolektivizimi shkaktuan një uri që vrau të paktën 5 milion njerëz në të gjithë Bashkimin Sovjetik. Stalini e anuloi ndalimin e festimeve, por vetëm në prag të Vitit të Ri për të shmangur dhënien e një rëndësie fetare festimeve, teksa udhëzoi që Ded Moroz të mbante dhurata mëngjesin e 1 Janarit.

Ai riktheu gjithashtu traditën e vendosjes së pemës së Krishtlindjes në shtëpi, një akt që më parë konsiderohej si një ?e keqe ekonomike? thotë Petrone. ?Jeta është bërë më e mirë, shokë, më e gëzueshme?- tha Stalini në vitin 1935, teksa u premtoi punëtorëve standarde më të mira jetese.
Filmimet propagandistike të kohës tregojnë punëtorë të lumtur duke kërcyer dhe duke pirë për shëndetin e Stalinit,tentonin të përcillni imazhin e një epoke më të begatë. Por në realitet, jeta nuk u përmirësua për shumicën e popullsisë.

Ndërkohë, më shumë sesa dhënësi i dhuratave, Ded Moroz ishte dhënësi propagandës komuniste. Në vitin 1949, Associated Press raportoi se në mbledhjet me fëmijë, Ded Moroz e mbaron zakonisht fjalimin e tij me pyetjen ?Kujt i detyrohemi për të gjitha të mirat në shoqërinë socialiste??, së cilës korit i fëmijëve i përgjigjej?Stalinit?.

Në vitet 1960, në kulmin e garës hapësinore midis Bashkimit Sovjetik dhe SHBA-së, Ded Moroz shfaqej në kartolina dhe postera hipur mbi me raketa fluturuese. Kur komunizmi filloi të binte në të gjithë Evropën Lindore në vitin 1989, Ded Moroz u braktis nga shtetet satelite të Moskës. Vende të tilla si Bullgaria dhe Rumania rivendosën versionet e tyre origjinale të Santa Klausit dhe iu rikthyen zakoneve të tyre të vjetra.

Ded Moroz mbetet ende dhurata-dhënësi më popullor në Rusinë e sotme, dhe Viti i Ri është festa kryesore e dimrit. Por duket se ekziston një rivalitet midis magjistarit sllav, të cilin disa politikanë e promovojnë si një simbol të vërtetë të shpirtit rus, dhe kolegut të tij perëndimor i cili shpesh shihet si një ?mashtrues?./Përshtatur nga CNA.al

Burimi: https://time.com/5922931/santa-claus-soviet-history/