Cili është shkaku kryesor i lëndimit fizik të njerëzve në përditshmërinë e tyre?

1 Janar 2021, 11:20, Lifestyle CNA

Sipas Qendrave për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC), çdo vit në Shtetet e Bashkuara, 40 milion njerëz përfundojnë të plagosur në urgjencë. Nga pickimet e bletëve tek aksidentet automobilistike, punonjësit e kujdesit shëndetësor në departamentet e urgjencës, shohin nga të gjitha llojet e dëmtimeve.
Po cilat janë mënyrat më të zakonshme përmes së cilave lëndohen njerëzit? ?Arsyeja kryesore është rrëzimi nga diku, thotë Suzan Bejker, epidemiologe e specializuar në parandalimin e lëndimeve në Shkollën e Shëndetit Publik Xhon Hopkins.

Sipas CDC në vitin 2018, rreth 29 për qind e njerëzve që shkuan në urgjencë, për shkak të një dëmtimi nga rrëzimi. Fajtori më i zakonshëm? Sipas Sistemit Kombëtar të Mbikëqyrjes së Lëndimeve Elektronike (NEISS), fajtore janë shkallët. Lëndimet e lidhura me shkallët, janë një rrezik më i madh për të rriturit në moshë të thyer, që priren të rrëzohen më shpesh sesa të rinjtë. Kjo për shkak të rënies aftësive njohëse dhe humbjes së aftësisë fizike. ?Nëse nuk qëndroni fizikisht të aftë, ju filloni ta humbni një pjesë të ekuilibrit tuaj?-thotë Loran Stalones, drejtor i Qendrës së Kërkimit të Kontrollit të Lëndimeve në Kolorado, SHBA.

Edhe foshnjat dhe fëmijët e vegjël, janë gjithashtu veçanërisht të ndjeshëm ndaj rënies dhe plagosjes, ndërsa tentojnë të eksplorojnë mjedisin e tyre dhe mësojnë të ecin. Në një studim të vitit 2012 me 285 foshnja dhe fëmijëve të vegjël, të botuar në International Journal of Developmental Neuroscience, shkallët ishin arsyeja më e zakonshme pse rrëzoheshin fëmijët, të ndjekur nga rrëzimi nga shtrati, nga karrocat e pazarit apo rënia nga duart e bebisiterit.

?Shkaqet e tjera të dëmtimit, ndryshojnë ndjeshëm në të gjitha grupmoshat. Shumë gjëra varen nga mosha?– thotë Stalones. Për shembull, tek fëmijët e moshës 5 vjeç e lart, ajo që i lëndon më shpesh është loja ku ata angazhohen. Terrenet e lojërave, pishinat, trampolinat dhe sportet, janë vetëm disa nga shkaqet më të zakonshme të lëndimeve në këtë grup.

Për shembull sipas CDC në vitin 2018, aksidentet me biçikletë dërguan në urgjencë më shumë fëmijë të moshave 5-14, sesa ata në çdo grupmoshë tjetër. Çdo vit, një numër i madh adoleshentësh dhe të rinjsh të rritur (ato të moshave 15-24 vjeç), lëndohen gjatë kohës
që luajnë sporte të ndryshme.

?Kjo nuk do të thotë që njerëzit duhet të ndalen së luajturi apo ushtruari?- thotë Stiv Munej, epidemiolog në Qendrën e Parandalimit dhe Kërkimit mbi Lëndimet në Siatëll.

?Sportet mund të jenë vërtet argëtuese për njerëzit, dhe ato mund të sigurojnë aktivitet fizik. Prej tyre ka shumë përfitime. Por njerëzit duhet të jenë të ndërgjegjshëm mbi rreziqet që sjellin ato?- tha Munej për Live Science. E njëjta gjë vlen për shumë nga aktivitetet tona të përditshme, ku rrezikojmë të lëndohemi, si udhëtimi me biçikletë për në punë, apo ngjitja dhe zbritja e shkallëve./Përshtatur nga CNA.al