Rasti “Bezos”, dhe rreziqet e spiunimit nga autokratët

29 Janar 2020, 07:33, Politikë CNA

Nga Candace Rondeaux, ?World Politics Riview?

* Akuza e fortë javës që shkoi, se Princi i Kurorës Saudite Muhammed bin Salman, kishte hakeruar telefonin personal të bosit të ?Amazon?, Xhef Bezos, sipas një raporti nga hetuesit e Kombeve të Bashkuara, mund të jetë tronditës për disa.

Por për shumicën e njerëzve, që e kanë ndjekur ngjitjen në pushtet të sundimtarit de fakto të Arabisë Saudite gjatë 5 viteve të fundit, kjo është për të një praktikë e zakonshme. Nga lufta e tij katastrofike në Jemen, dhe deri tek vrasja e gazetarit të ?The Washington Post?, Xhamal Kashoxhi në konsullatën saudite në Stamboll në vitin 2018, princi i ri i kurorës, i njohur shpesh si MBS, ka dëshmuar kohë pas kohe besimin e tij arrogant, se pushteti që zotëron nuk njeh asnjë kufi.

FBI-ja amerikane, duhet t?i kushtojë apelit të ekspertëve të OKB Anjez Kalamar dhe Dejvid Kaje, për të çelur një një hetim se si trashëgimtari i mbretërisë saudite, përdori një ?spyware? të prodhuar nga Izraeli, për të vjedhur të dhënat personale në telefonin celular të njeriut më të pasur të botës.

Që nga ngjitja në pushtet në vitin 2015, në fillim si Ministër i Mbrojtjes, dhe më pas si Princi i Kurorës, MBS ka punuar për të krijuar imazhin e një njeriu të fortë, duke zhvilluar një luftë informative agresive kundër kritikëve dhe kundërshtarëve të tij brenda dhe jashtë mbretërisë. Megjithatë, presidenti Donald Trump e ka mbrojtur vazhdimisht MBS, kryesisht për hir të stabilitetit dhe sigurisë në Lindjen e Mesme.

Mbrojtja më e mirë kundër teknologjisë së rrezikshme të mbikëqyrjes, është trajtimi i saj si një armë e shkatërrimit në masë. E megjithatë, deri më sot nuk ka asnjë ligj serioz nga ligjvënësit në Uashington, për të kufizuar kompani si NSO Group dhe Black Cube nga shënjestrimi i qytetarëve amerikanë.

Kongresi ka qëndruar në heshtje mbi rolin e Izraelit dhe Arabisë Saudite – dy aleatët më të rëndësishëm të Amerikës së Lindjes së Mesme – në përdorimin e teknologjisë për të shtypur lirinë e medias, kritikët, dhe për të censuruar debatin e ndershëm demokratik.

Në Izrael, eksportet e teknologjisë së mbrojtjes, rregullohen nga një ligj kombëtar i vitit 2007, i miratuar enkas për të parandaluar shitjen e armëve, qeverive që janë të përfshira në akte mizore, apo nën embargon e armëve të OKB-së.

Por zbatimi i ligjit është në rastin më të mirë selektiv. Dhe ky vend ka një histori të gjatë të shitjes së pajisjeve ushtarake regjimeve, që kanë rekode të diskutueshme në aspektin e respektimit të të drejtave të njeriut. Ndërkohë, sipas Institutit Ndërkombëtar të Kërkimit të Paqes në Stokholm, Arabia Saudite është bërë një nga importueset kryesore në botë të armëve dhe teknologjisë ushtarake.

Duke pasur parasysh ndikimin në sigurinë globale, çfarë mund të bëhet në lidhje me këto sulme të sponsorizuara nga shteti, ndaj qytetarëve dhe sipërmarrjeve private? Organizata ?Amnesty International?, është përpjekur t?i nxisë gjykatat izraelite t?i heqin licencën e kontrollit të eksportit të ?spyware? kompanisë NSO Group.

Ndërkohë, një padi e veçantë e ngritur nga Facebook kundër kompanisë izraelite, lë të kuptohet se si taktikat ligjore, mund t?i hapin rrugë kufizimeve më strategjike mbi teknologjinë që përdoret për hakerrim. Në gushtin e vitit 2018, ?Amnesty International? publikoi ??një raport 20-faqësh, që shpjegon në detaje se si qeveria saudite e përdori programin e spiunazhit ?Pegasus? të NSO Group, për të përgjuar llogarinë në WhatsApp të një punonjësi të AI, që punon mbi të drejtat e njeriut në Arabinë Saudite.

Më pak se 1 vit më vonë, dega izraelite e Amnesty ngriti një padi, duke kërkuar që qeveria izraelite të ndalojë NSO Group të shesë programin ?Pegasus? jashtë Izraelit. Menjëherë pas kësaj, WhatsApp dhe kompania e saj mëmë, Facebook, ngritën një padi gjyqësore, ku NSO Group akuzohet se ka ndihmuar qeveritë e huaja të hakerojnë dhe përgjojnë rreth 1.400 përdorues të ËhatsApp në 20 vende të ndryshme, mes tyre gazetarë, diplomatë, disidentë, dhe aktivistë të të drejtave të njeriut.

NSO, që është themeluar nga agjentë veteranë të shërbimit inteligjent izraelit, i ka mohuar akuzat, dhe është zotuar të mbrojë me forcë interesat e veta në gjykatë. Mbetet të shihet nëse ligjet federale anti-haker në SHBA, janë të mjaftueshme për kufizimin dhe ndalimin e kompanive të tjera që merren me spiunazh.

Në një botë ideale, veprimi juridik kundër NSO Gropu, do të inkurajonte më së paku kompaninë të rishikonte strategjinë e saj ndërkombëtare të shitjeve dhe marketingut. Paditë mund të shërbejnë edhe si një paralajmërim për kompanitë e tjera të ngjashme, që shpresojnë të fitojnë para nga autokratë si MBS.

Shtetet e Bashkuara, Bashkimi Evropian, dhe qeveritë e tjera të interesuara për mbrojtjen e demokracisë, duhen të jenë më aktive gjatë viteve të ardhshme, për të miratuar ligje që u japin qytetarëve, kompanive dhe organizatave të vëna në shënjestër nga lufta e informacionit e sponsorizuar nga shteti, një rrugëdalje për të kompensuar mungesën e ligjve mbi shkeljet e privatësisë dhe shpifjes./ Përshtatur nga CNA.al