E fundit!

13:08 Aktualitet

Vrasja e efektivit/ Xhaxhai i Enea Mekollit ngre akuza: Ishin pa asnjë lloj mbrojtjeje

Xhaxhai i efektivit të vrarë, Enea Mekolli, Hazbi Mekolli,...

Reportazh/ Një ditë në Dibër

13 Dhjetor 2017, 15:05, Aktualitet CNA

Rrezet e vakëta të diellit vjeshtor lanë pas një natë të gjatë dhe të ftohtë. Qyteti fillon të zgjohet nga pak. Njerëzit lëvizin gjithësecili në punët e tyre dhe kafenetë përballen me fluksin e parë të ditës, me pas dy tre flukes qe pasojnë.

Dhjetra kafe, makiato apo teke rakie të shoqëruara me tym të dendur duhani konsumojnë muhabetet e mengjesit. Një zot e di cfarë muhabetei bëhet.

Ora tetë e mëngjesit për fëmijët fatkeq të Bulqizës shënon nisjen e një dite të gjatë lodhje e rraskapitje të tejsajshme. Të pangrënë, të paveshur e me brenga të mëdha drejtohen drejt minierave të kromit, jo në dyert e shkollave ku realisht u takon.

Por fëmijët nuk janë të vetmit ato që çdo çast mund të jetë i fundit për jetën e tyre. Të rinj, të vjetër burra e gra pa dallim asgjëje turren malit për të siguruar një kafshatë që në darkë nga lodhja skapërdihet.

Furgonët mundohen të ndjekin rutinën duke transportuar njerëzit halleplotë të cilët vrapojnë për diku. Dikush vrapon për një punë, dikush për një shkollë, dikush qetësisht rend drejt lokalit e dikush tjetër nuk din as çfarë destinacion ka.

Bulevardi maskilist, dikur simbol një qyteti model zbeh dukshëm rrezet kaq të paqta të vjeshtës së herëshme. Punëtorët bluzëverdhë të pastrimit të rraskapitur në natën e gjatë dhe të ftohtë u lanë stafetën kollareve drejtuese, njerëzve me dosje dhe kokave të rënda që rendin pa shqetësim drejt zyrave të tyre të ngrohta.

Njerëz të papunë, plot halle, totalisht të harruar e të mbytur në hijen e rëndë të monotonisë ndjekin pafundësisht njëri tjetrin teksa shkelin mbi kalldrëmin e sapovënë të pedonales, dikur simbol. Përpiqesh të bësh të paktën një xhiro dhe mjafton të kuptosh thelbin e vuajtjeve të panumërta.

Fëmijë të shtrirë në tokë, foshnjë mbi një copë kartoni të grisur e prindër të tyre që luten pas cdo kalimtari të falë diçka. Vazhdon të ecësh, e kupton që ti je i vëzhguar nga qindra sy kureshtarë të cilët padashur kanë skanuar portretin dhe lëvizjet e tua. Shumë njerëz të heshtur, që si një një varrim gjigand lëvizin në turmën e varfërisë që këmbëkryq është ulur mes tyre.

Përpiqem ti shmangem një gruaje të shqetësuar që me shpatull goditi fort krahun, e më pas niset e shqetësuar drejt destinacionit të saj. Ndoshta as për ta menduar të më kërkonte falje. Eh ku dihet çfarë halli e shqetëson? Egërsia e gruas që rrembimthi kaloi zbehet nga një vajzë e imët, e bukur dhe me një buzëqeshje prej fëmije të drejtohet duke përshpëritur tekstin e mësuar përmendësh :- zotëri, kompania jep numra falas, e keni kartën e identitetit me vete?

I buzëqesh si për ti thënë që nuk më hyn në punë ai numër, vazhdoj të ec me turmën e ndërkohë në mëndje qindra mendime më ziejnë në kokë. Shumë meshkuj kudo. Të papunë. Të pa shpresë. Shumë të rinj poi kin. Pyetjet të shumta më lindin dhe pse e di sa e vështirë është tu përgjigjesh.

Po mendoja sa vajza paragjykohen, dhunohen dhe ndalohen të jetojnë të lirë jetën e tyre, pa maska të mentalitetit në të cilën jetojmë. Sa e sa vajza në këtë qytet martohen që fëmijë duke u prerë çdo shpresë për të shijuar apo investuar në jetën e tyre. Duke u mohuar të drejtën e vendosjes vetë të fatit të tyre që në fëmijëri. Sa familje ka në Dibër që nuk u mohohet e drejta të qënurit i sigurtë në familjen dhe komunitetin ku ai jeton. Sa prindër vuajnë faktorin e të mos pasurit ushqim për barkun bosh të fëmijëve të tyre në darkë. Sa shumë halle, probleme mbartin në vete motrat e vëllezërit tanë? Sa vuajtje pasqyrohet në fytyrat e lodhura të Dibranëve të mi?

Vazhdoj akoma të ec, e duke menduar një zë i njohur ndërhyri në mendimet e mia duke bërë që vëmendja ime të shkojë tek ai. ?Sa e mëjra çkjë? zëri tipik i një 35 vjeçari me simptoma të pashfaqura pedofilie, i martuar, me fëmijë që ngacmon një vajzë pothuajse në moshë të vajzës së tij. Shtanga për një çast, më pas vazhdova rrugën duke mos bërë asnjë veprim.

Ndalova për një moment ku përbri meje zellshëm një grup të rinjsh diskutonin se si ?Barcelona? i la pa kafe sot. Gjuha vulgare e disa të tjerëve përpara, e pas meje dikush etiketoi?K***? vajzën me atlete e çantë që çante përmes bulevardit maskilist. Pa më bërë përshtypje provova të ec me tej, por pluhuri nga xhirimet e gomave në mes të turmës e në sy të policëve më shtang. E me të drejtë mund të ndodh çdo gjë në Dibër përderisa asgjë nuk funksionon.

Vërtitem nëpër kafenetë plot të qytetit ku rrallë herë qëllon të gjesh vend. Provoj një vend, një tjetër. Takoj dy tri herë të njëjtit persona e degjoj pothuajse të njëjtët muhabete. Zhurma therrëse e helikopterit përmbi qytet shërben si një ogur famëkeq që tregon se dikush ka nevojë për ndihmë që spitali qytetit nuk arrin ta japë, sado e lehtë qoftë ajo.

Doktorët mungojnë e ato që janë vështirë të kapen apo të përballojnë fluksin e mijëra qytetarëve hallexhinj. Qindra prindër shqetësohen vazhdimisht për situatën në shkollat ku fëmijët e tyre mësojnë, apo kuintalët me patate të hedhura në ?Përroin e Llixhave?. Lodhja e tmerrshme dhe izolimi dhe ndërtimi i ?Rrugës së Arbërit?, janë temat që çdo Dibran mbush dhe derdh vrer çdo ditë me njëri tjetrin.

Pasdita mbetet e qetë. Djelli disi i lodhur nga kapriçot e motit të nëntorit mbyll një nga një rrezet e tij, për ti lënë rradhën sërish natës së gjatë dhe të ftohtë. Zhurma acaruese e qepenëve të dyqanëve ndjek njëra tjetrën duke bërë që qyteti të flejë shumë herët. Kollarët drejtuese, njerëzit me dosje dhe pardesy mëndafshi kalojnë përbri lypsave të pafund që nuk lodhen kurrë së kërkuari lëmoshë. Punëtorët bluzëverdhë të marrin stafetën për të arritur qëllimin e tyre human, për një qytet të pastër.

Kjo ishte një e zakonshme në Dibër, të izoluar deri në detaj dhe fatketësisht me shpresë të venitur që nuk po ndrshon asgjë. Të nesërmen e njëjta gjë do ndodhë.

Sërish fëmijët e Bulqizës tek kromi do shkojnë, të tjerët nga mësues të komanduar do mësojnë, apo të tjerë do vdesin ashtu sic po vdesin sepse nuk kemi as mjek. Mentaliteti nuk ndryshon as neswr, as varfëria po ashtu. As premtimet nuk do ndalen, madje ne kemi imunitet ndaj tyre. Çdo ditë do kalojë ashtu siç kaloi sot. Ne po jetojmë në Dibër, nuk vijmë vetëm për të parë bukuritë që natyra na ka falur. Ne po vuajmë dhe nuk po shijojmë asgjë që e bekuara natyrë na dha./ Samet Zagradi