Përpjekje për të konsumuar sa më parë

19 Prill 2015, 14:42, Aktualitet CNA

Nëse ka një hapësirë ku politikat monetare lehtësuese të Bankës së Shqipërisë (të ndihmuara edhe nga mjedisi ekonomik) kanë dhënë efekt, është ajo e depozitave. Ulja e normës bazë të interesit u reflektua në zbritje të ndjeshme të normës, që bankat ofrojnë për kursimet e individëve apo bizneseve. Nga vlerësimet e fundit, norma mesatare e interesit për depozitat një vjeçare nuk arrin as 2% (1.5 -1.9% në shkurt, sipas Bankës së Shqipërisë).

Këto nivele interesash sa ato të inflacionit, nënkuptojnë vetëm ruajtje fizike të parave në bankë. E tillë po shihet nga individët, e bizneset, por edhe nga ekonomistët. Sipas Prof. Adrian Civicit, depozitat që rezultojnë se po tërhiqen po përdoren si nga individët edhe bizneset për konsum të përditshëm. Pra, pyetja se pse interesat e ulëta nuk po reflektohen me rritje të konsumit, ka një përgjigje të thjeshtë: shpenzimi i kursimeve po shkon për të ruajtur nivelet e mëparshme të konsumit.

Në shërbim të konsumit, ekonomisti Arben Malaj, sheh edhe rritjen e të ardhurave nga remitancat. Sipas z.Malaj, ?rritja e remitacanve, nga vende me probleme ekonomike, si Italia e Greqia, nënkupton forcimin e solidaritetit të familjarëve shqiptarë, për të furnizuar familjet në Shqipëri, me të ardhura të nevojshme për konsum?. Por, Malaj vëren se po përdoren edhe mjete të tjera kursimi, si fondet e investimeve, ndryshe nga Prof. Civici, i cili vlerëson se me mungesën e Bursës në vend, hapësirat për t?u dhënë vlerën e duhur kursimeve janë shumë të kufizuara.

Në fakt, të dhënat e Bankës së Shqipërisë, tregojnë se depozitat ndër muaj kanë shënuar luhatje, ndonëse në një vështrim afatgjatë kanë trend rënës. Në muajin shkurt niveli i depozitave shënoi një rritje të lehtë. Sipas statistikave mujore të BSH-së, totali i depozitave në sistem arriti në 974 miliardë lekë në fund të shkurtit, duke shënuar një rritje prej 0.2% me bazë mujore. Megjithatë, pas rënies së janarit, kursimet në banka nuk kanë arritur ende në nivelin e fundit të vitit të kaluar (në dhjetor tradicionalisht konstatohet një rritje e depozitave, për shkak të prurjeve të emigrantëve).

Rritja në shkurt ka ardhur në pjesën më të madhe nga shtimi i kursimeve në lekë nga bizneset, të cilat janë zgjeruar me 1.9 miliardë lekë.

Në të kundërt, depozitat me afat të individëve kanë vijuar rënien e pandalshme që po shënohet nga tetori 2013. Në shkurt të këtij viti, totali i depozitave me afat të individëve në lekë (që përbën 74% të totalit të depozitave në monedhën vendase) arriti në 352.5 miliardë lekë. Në një vit, kursimet në lekë të individëve në banka kanë rënë me 6%.

E njëjta tendencë u konstatua dhe për valutën, ku depozitat e individëve vijuan rënien, duke u tkurrur me 5.4% me bazë vjetore.

Ulja e ndjeshme e normave të interesit të depozitave në lekë (për 12 mujoret, norma mesatare është rreth 1.5%) është arsyeja kryesore e kësaj tendence. Një pjesë e kursimeve, kryesisht nga Banka Raiffeisen, që i ka zbritur interesat afër zeros, kanë shkuar tek Raiffeisen Invest, ndërsa një pjesë duket se janë futur nën jastëkë, ndërsa paraja jashtë bankave ka shënuar një rritje të pazakontë vitin e fundit