10 lajmet shkencore më të njohura për vitin 2014

30 Dhjetor 2014, 15:25, Aktualitet CNA

Në këtë liste në fakt nuk do të flasim për studimet më serioze dhe të rëndësishëm të këtij viti, por për ato që fituan më shumë popullaritet dhe famë në mesin e njerëzve.

1. Sëmundja e murtajës ka kushtëzuar modifikim e ADN-së njerëzore. Ky lajm doli në përfundim të një studimi të shkurtit të këtij viti të një autori holandez, i cili arriti të tregoje se sëmundja e murtajës e cila pushtoi Europën në shekullin e XIV duke shfarosur më shumë se 50 milion njerëz, çoi në një modifikim të ADN-së, që favorizonte sintezën e geneve që mbroni organizmin prej kësaj sëmundjeje.

2. Flluskat e plazmës në Afganistan. Këto lloj flluskash krijohen në shtresat e larta të atmosferës mes 85 dhe 595 km lartësi. Besohet se kanë qenë pikërisht këto flluska, të cilat kanë shkaktuar një nga betejat më të ndezura mes forcave amerikane dhe atyre të al-kaida-s në Afganistan. Këto flluska janë në gjendje të shkaktojnë një block out të përkohshëm të komunikacionit në rajonin ku krijohen dhe në 4 mars të këtij viti, disa pilotë amerikane nuk patën mundësinë që të marrin instruksionet e duhura, çka beri të mundur që ata të avanconi përtej kufijve të lejuar mes maleve Takur Ghar, ku një prej avionëve të tyre u rrezua, gjë që i dha me pas shkëndijë një beteje që zgjati për më shumë se 17 ore.

3. Kontakti parë me tribu të panjohura. Gjatë kësaj vere, mes qershorit dhe gushtit, disa anëtarë të një fisi të izoluar në Perunë amazionale, të cilat nuk kishin pasur asnjëherë kontakt me botën, dolën zbuluar në veri të Brazilit duke vendosur kontaktet e para me disa shkencëtarë të departamentit brazilian që merret pikërisht me marrëdhëniet mes indigjeneve. Mësohet se ata kishin qenë të detyruar të largoheshin prej viseve të tyre pasi disa narkotrafikantë kishin pushtuar ato.

4. Përhapja e modës se mustaqeve dhe mjekrave. Gjatë këtij viti u bë shumë popullor lajmi në lidhje me preferencën femërore ndaj meshkujve me mjekër dhe mustaqe, aq sa u menduar se meshkujt e rruar do të kalonin në minorancë. Sipas një studimi të kërkuesve australiane të Universitetit të South Ëales, kjo mani është e ngjashme me atë të meshkujve mesdhetare të cilat preferojnë femra bionde me sy bojë qielli.

5. Trekëndëshi magmatikë në sipërfaqen e Hënës. Sipas një studimi të botuar edhe në revistën natyrë, në zonën me njollën më të dukshme në sipërfaqen e Hënës duhet të ndodheshin gjurmët e një trashësie magme me formë trekëndore. Të dhënat e sondave të NASA-s në Hënë tregonin se e kaluara gjeologjike e satelitit të vetëm të Tokës ishte e karakterizuar nga një aktivitet tektonik dhe vullkanik intensiv i cili është hasur njëkohësisht edhe në planetët e tjerë të sistemit diellor.

6. Si t?i mbijetosh një shpërthimi atomik. Në janar të këtij viti doli një studim i Michael Dillon, i Laërence Livermore National Laboratory në California, që shpresojmë në fakt të mos na hyja asnjëherë në punë. Në të tregohej përmes një modeli matematik, se si do të duhej të vepronim nëse ndodhte ndonjë shpërthim nuklear.

7. Ketri vampir me bisht avullues. Sipas një studimi, ky lloj ketri ka bishtin me te gjate dhe avullues se çdo kafshe tjetër me te njëjtat përmasa. Ky bisht i shërben atij për të çorientuar armiqtë e tij të mundshëm.

8. Shkëmbinj plastik. Gjatë këtij viti u zbuluan në ishujt Haëaii shkëmbinj të mirëfillte por prej plastike të cilat u pagëzuan me emrin ?Plastigomerati?.

9. Yeti nuk eksiton. Gjate këtij viti doli për herë të parë një studim i mirëfilltë shkencor për këtë temë. Studimi i Universitetit të Oksfordit tregoi se të gjitha provat e mbledhura deri me tani në fakt janë të pamjaftueshme për të mbështetur teorinë e Yeti-t. Gjithashtu ky çoi edhe në përfundime të rëndësishme në lidhje me evolucionin e arinjve himalianë.

10. Minjtë parapëlqejnë të rrotullohen. Të gjithë e dimë që minjtë kanë dëshirë të rrotullohen në rrotat që i improvizohen në kafazet e shtëpive që i mbajnë. Deri tani mendohej se kjo vinte prej faktit të mërzisë se tyre në ambiente të tilla, por një studim holandez tregoi se kjo në fakt ndodhte edhe kur ata ishin të lire në natyrë.