Matura shtetërore, një zhgënjim jo vetëm i maturantëve

21 Qershor 2023, 14:36, Opinione Jak Simoni

Matura shtetërore, në vend që të ishte një sfidë e të rinjve që në një moment delikat të jetës së tyre vë në provë arritjet e tyre në fushën e dijes, është bërë një farsë ku sfida është: kush arrin të kopjojë më shumë? Një farsë me pasoja të dhimbshme sidomos për maturantët e atyre shkollave ku provimi është zhvilluar sipas rregullave dhe që besojnë te studimi e jo te kopjimi.

Në vend që maturantët të kishin një sfidë se sa kujtojnë nga ato që kanë mësuar si p.sh.: virtytin sokratik, sipas të cilit, më mirë të pësoj të keqen se sa ta bëj; virtytin aristotelian, si e mesme e artë ndërmjet dy veseve ekstreme; virtytin senekian të miqësisë që do të jetë mbi çdo interes; virtytin volterian të përgjegjshmërisë njerëzore për të mirat që nuk bën; apo parimin jonasian të veprimit në atë mënyrë që veprimi t’i shërbejw jetës në tokë (duket utopi, por nga eksperienca në Itali, kjo është sfida e një maturanti italian), sfida e maturantëve bëhet kush kopjon i pari dhe dalja e tezës është treguesi kryesor i kësaj farse.

Gjithçka që maturantët kanë dëgjuar, lexuar në Letërsi, Edukimi qytetar, Sociologji, Filozofi u bëhet tërësisht e pavlefshme. Mësojnë virtytin e do sillen pa virtyt.

Shoqëria tërësisht e kalbur e baballarëve të tyre vë bijtë e saj në konkurrencën e aftësisë së kopjimit apo mashtrimit. Kjo ndodh prej vitesh dhe nuk po gjendet një zgjidhje. Para ca vitesh një koleg, që kishte korrigjuar disa teza, kishte venë re se në një ushtrim të matematikës gjithë klasa kishin vendosur shenjën e barazimit tek emëruesi i thyesës në vend që ta vendoste te vija ndarëse. Natyrisht, më i miri i kalesës e kishte vendosur rastësisht, pastaj gjithë klasa “të përpiktë ” në kopjim.

Të gjithë nxënësit që kopjojnë në këtë mënyrë mund të marrin më shumë pikë se më i miri klasës që kishte bërë ushtrimin i pari. Jo vetëm mbarojnë maturën në këtë mënyrë, por zgjedhin degë më të preferuara për shkollë të lartë, sepse shpërndarja e studentëve në shkollë të lartë është 50% bazuar te matura shtetërore.

Është koha të gjendet mënyra që maturantet të çlirohen nga ky stres i panevojshëm. Matura shtetërore është kthyer në një “sfidë” “jetë a vdekje”, që përcakton shpërndarjen në shkollë të lartë; “sfidë” në të cilën përfshihen prindërit, miqtë, paratë korruptive, pushtetarët për të krijuar kushtet që të kopjojë djali apo vajza e dikujt. Kështu prodhohet një diskriminim ku viktimat janë ata që mësojnë dhe fëmijët pa mbështetje.

Fare mirë mund të mendohet diçka ndryshe. Duke marrë si shembull Italinë, asnjë të keqe nuk do të kishte po të alternohet mënyra e zhvillimit të provimit të maturës dhe me bashkëbisedim me të dërguar të ministrisë e më mësues të jashtëm, ndërsa për shkollë të lartë le të bëjnë universitetet testin e hyrjes aty ku kërkesat janë më të larta se kuotat, ashtu si po fillojnë ta bëjnë te mjekësia. Mënyra e padrejtë e vlerësimit e për rrjedhojë e shpërndarjes në shkolla të larta, ua bën akoma më të neveritshëm këtë vend të rinjve dhe jo vetëm.