Nostalgji/ Si festohej Viti i Ri nga shqiptarët në 1990-ën

1 Janar 2026, 14:07, Lifestyle CNA

Festimet për Vitin e Ri në Shqipëri kanë pësuar ndryshime të ndjeshme gjatë dy dekadave të fundit, si në rëndësinë që i kushtohet kësaj feste, ashtu edhe në mënyrën se si ajo festohet. Viti i Ri ka qenë një nga festat tradicionale më të rëndësishme në Shqipërinë para vitit 1990, duke mbledhur familjet dhe miqtë në një atmosferë të veçantë festive.

Në atë periudhë, mungesa e teknologjisë moderne, si telefonat celularë dhe rrjetet sociale, e bënte komunikimin më personal. Për të uruar njëri-tjetrin, mjeti më i përdorur ishin kartolinat e Vitit të Ri, të cilat shkëmbeheshin mes miqsh dhe të afërmish, duke përcjellë urime të shkruara me kujdes dhe ndjenjë.

Edhe pas viteve ’90, tradita e kartolinave vazhdoi të përdorej për një periudhë, por me kalimin e kohës ajo nisi të zbehej. Sot, kjo mënyrë komunikimi është pothuajse zhdukur, duke ia lënë vendin urimeve virtuale.

Nostalgji/ Si festohej Viti i Ri nga shqiptarët në 1990-ën

Përgatitja e bredhit

Blerja apo gjetja e bredhit ka qenë një ritual i rëndësishëm për të cilin mendohej që në fillim të dhjetorit. Fëmijët e familjes zbatonin të gjitha njohuritë e mësuara në lëndën e “Punës së dorës” dhe fillonte gara për të ndërtuar shiritat, yjet apo kartolinat më të bukura për Vit të Ri. Nëse ishe me fat mami do të lejonte që me vinovil të vendosje dhe të krijoje shkrime edhe në dritare. Ata që nuk siguronin dot bredhin, zbukuronin shqiponjën ose fikusin që mbanin në kuzhinë.

Nostalgji/ Si festohej Viti i Ri nga shqiptarët në 1990-ën

Pazaret e fundvitit

E veçanta e ditëve të fundvititi ka qenë mënyra si gumëzhinte qyteti deri në orët e vona plot me njerëz që nxitonin të blinin gjërat e fundit që iu mungonin. Dyqanet dhe aktivitete kanë qenë plot me radhë dhe me pjesëtarët e familjes me detyrat e dhëna për blerje, qoftë dhe bukë duke parë që çdo gjë mbyllej më pas për dy ditë.

Pastrimi me themel i shtëpisë

Nëse gjatë kohës së diktaturës ke qenë fëmijë i mban mend ato mëngjeset e ftohta kur çdo dritare ishte e shpalosur sepse fillonte ajrosja. Perde, dritare, tapete, çarçafë, bufe, dollapë, çdo gjë duhet të ishte e pastër dhe xixë që Viti i Ri të ishte sa më i mbarë.

Menyja e Vitit të Ri

Edhe sot menyja e vjetër e Vitit të Ri, prodhon klikime dhe interes. Ajo përfshinte: një pulë ose gjel deti që mund të ishte marrë më parë dhe ushqyer në banjë, Bakllava, kadaif, raki, verë, birrat e Kombinatit Ushqimor, sallatën ruse, patatet e skuqura dhe salcën e kosit, që janë ende edhe sot pjesë të darkës së fundvitit. Furrat ishin plot dhe fëmijët shkonin lartë e poshtë për të marrë tavën e pjekur me bakllava apo pulë dhe përshesh.

Vizitat te familjarët

Kush i ka jetuar ato kohë apo ka qenë fëmijë, nuk mund t’i ketë harruar vizitat sfilitëse te familjarët që fillonin mesditën e datës 1 janar për të vazhduar disa ditë me radhë. Kishte shumë rëndësi njeriu i parë që hynte në shtëpi, por dhe këmba më të cilin hidhej hapi. Ritual ka qenë që fëmijët të ishin të parët që hynin në shtëpitë e të afërmve ose komshinjve në mënyrë që “fati” i përcaktuar të ishte i bardhë.