E fundit!

12:21 Kronika

I dënuar me 24 vite burg për vrasje/ Kapet në Angli 60-vjeçari

Finalizohet në bashkëpunim me Policinë britanike, një tjet...

Kur fillon Viti i Ri?/ Traditat më të çmendura nga 7 kultura që festojnë ndryshe

31 Dhjetor 2025, 21:40, Lifestyle CNA

Kur fillon Viti i Ri?/ Traditat më të çmendura nga 7 kultura

Në botë, fillimi i Vitit të Ri nuk shënohet thjesht nga kalendari, por nga tradita, historia dhe ritmi i natyrës. Edhe pse në shumicën e vendeve Viti i Ri festohet më 1 janar, shumë kultura e shënojnë këtë ditë në periudha të tjera, duke pasur si simbolikë rikthimin te rrënjët, respektin për ciklet natyrore dhe shpresën për një fillim të bekuar. Pavarësisht dallimeve, e përbashkëta është gjithmonë e njëjta: dëshira për gëzim, mirësi, shëndet, dhe më shumë dritë për vitin që vjen. Festimet marrin forma të ndryshme nga tryezat familjare, fishekzjarrët dhe ritualet shpirtërore, te pastrimi i shtëpisë dhe shpërndarja e ëmbëlsirave simbolike.

Viti i Ri Gregorian

1 Janar 2026

Në 1 janar, bota perëndimore feston Vitin e Ri Gregorian, një traditë që mori formë gjatë periudhës romake dhe u përhap me kalimin e shekujve. Dita e sotme shënohet me mbrëmje festash, muzikë, fishekzjarrë dhe momente simbolike si rënia e topit në Times Square në New York, ku miliona sy nga e gjithë bota presin fillimin e kapitullit të ri me emocione dhe entuziazëm të veçantë. Ky është një moment që shënon fillime të reja, plane dhe premtime personale për një vit më të mirë.

Viti i Ri Hënor

Vetëm pak javë më vonë, më 29 janar, një pjesë tjetër e madhe e botës mirëpret Vitin e Ri Hënor. I njohur si Viti i Ri Kinez, ky festim përqafon tradita të lashta me rrënjë të thella kulturore: fishekzjarrët përdoren për të larguar shpirtrat e këqij, shtëpitë pastrohen për të pritur fat të ri, dhe familjet mblidhen për darka të mëdha e dhurata. Tabaka e ëmbëlsirave simbolike hap derën për shëndetin, bollëkun dhe harmoninë, ndërsa rrugët në qytetet e mëdha aziatike mbushen me parada, valle dhe ngjyra.

Novruz

20 Mars

Rrotullimi i natyrës shënon një tjetër festë madhështore: Novruzi, më 20 mars që përkon me ekuinoksin e pranverës. I kremtuar në Iran, Afganistan, Azerbajxhan dhe në shumë vende të tjera të Azisë Qendrore, Novruzi simbolizon rilindjen, shpresën dhe fillimin e një cikli të ri të jetës. Shtëpitë pastrohen, ndezen zjarre rituale për të djegur të keqen dhe për të ndriçuar të ardhmen, recitohen poezi, ndërsa festimet shoqërohen me muzikë tradicionale dhe vakte familjare.

Songkran

13-15 Prill

Kur fillon Viti i Ri?/ Traditat më të çmendura nga 7 kultura

Nga 13 deri më 15 prill, Tajlanda shpërthen në ngjyra dhe ujë me festivalin Songkran. Ky është momenti kur uji merr rolin kryesor simbol i pastërtisë shpirtërore dhe rinovimit. Njerëzit lagin njëri-tjetrin nëpër rrugë me kovë, shishe e madje pistoleta uji, ndërsa të rinjtë vizitojnë të moshuarit, duke derdhur ujë mbi duart e tyre në shenjë nderimi dhe bekimi. Turistët nga e gjithë bota udhëtojnë drejt Tajlandës për ta përjetuar këtë festë unike e plot gjallëri.

Muharrem

26 qershor - 27 qershor.

Më 26–27 qershor, myslimanët shënojnë fillimin e vitit islamik, Muharremin. Ky është një muaj qetësie, reflektimi dhe falënderimi, larg nga muzika dhe festimet e zhurmshme. Dita e Ashures, e dhjeta e muajit, respektohet në mënyra të ndryshme nga komunitetet myslimane në botë, duke përfshirë lutje, agjërim dhe akte bamirësie. Ky është një fillim i thjeshtë, por i thellë shpirtërisht.

Enkutatash

11 shtator.

Në Etiopi, më 11 shtator, vjen Enkutatash, një festë që përkon me lulëzimin e margaritarëve të verdhë dhe fundin e shirave. Kjo traditë me histori mijëravjeçare përfshin udhëtime drejt shtëpisë, dhurata simbolike, darka të bollshme dhe këngë që ushqejnë shpirtin e bashkimit dhe mirënjohjes.

Rosh Hashanah

22-24 shtator

Më 22–24 shtator, hebrenjtë festojnë Rosh Hashanah-un, një periudhë reflektimi dhe pajtimi shpirtëror. Fryrja e shofarit, lutjet dhe ushqimet simbolike si shega apo mjalti, shënojnë dëshirën për një vit të ëmbël dhe të begatë. Familjet mblidhen në shtëpi dhe sinagoga, duke e përjetuar këtë kohë si një fillim të ri të brendshëm.

Diwali

20 tetor

Më në fund, në mes të vjeshtës, më 20 tetor, komunitetet hindu në mbarë botën festojnë Diwalin, Festivalin e Dritave. Me qirinj, llampa, drita dhe ngjyra, familjet pastrojnë dhe zbukurojnë shtëpitë e tyre për të mirëpritur Lakshmin, perëndeshën e pasurisë. Ky është një moment gëzimi, falënderimi dhe fillimi, ku e mira triumfon ndaj së keqes dhe drita mposht errësirën.

Nga rrugët plot ngjyra të Bangkokut te qirinjtë e ndezur të Diwalit, nga zjarret e Novruzit te fishekzjarrët e New York-ut, Viti i Ri është një festë universale që na bashkon të gjithëve secili me ritmin, kulturën dhe shpirtin e tij, por me të njëjtën dëshirë të përhershme: të mirëpresim fillimet e reja me shpresë, besim dhe gëzim.