E fundit!

08:32 Kosova & Bota

Pse Evropa Qendrore nuk është e përgatitur për valën e të nxehtit që po afron?

Një valë e fortë të nxehti pritet të përfshijë Evropën Qen...

Çfarë duhet të dini për autizmin?

23 Nëntor 2025, 21:43, Kuriozitete CNA

Autizmi është një spekter i gjerë, që do të thotë se simptomat dhe intensiteti i autizmit ndryshojnë shumë nga një individ në tjetrin.

Njerëzit me autizëm mund të kenë forma të ndryshme të autizmit, nga ato me vështirësi të theksuara në komunikim, deri te ata që kanë aftësi të larta në disa fusha.

Disa individë me autizëm tregojnë njohuri ose aftësi të jashtëzakonshme të autizmit në fusha të caktuara, si matematika, muzika ose artet. Autizmi nuk është një sëmundje që mund të shërohet, por një ndjeshmëri neurologjike që ndikon në perceptimin e botës tek individët me autizëm.

Simptomat e autizmit shpesh shfaqen para moshës 3 vjeçare, dhe prindërit vërejnë vështirësi të autizmit në komunikim ose sjellje. Nuk është e qartë çfarë e shkakton autizmin; një kombinim i faktorëve gjenetikë dhe mjedisorë luan rol në zhvillimin e autizmit.

Shumë individë me autizëm kanë ndjeshmëri të madhe të autizmit ndaj zhurmave, dritës dhe prekjeve. Teknologjia ndihmon individët me autizëm të menaxhojnë autizmin dhe të komunikojnë më lehtë. Shumë individë me autizëm ndjekin shkollën dhe marrin mbështetje për nevojat e autizmit.

Terapitë e zakonshme për individët me autizëm përfshijnë terapi të sjelljes dhe terapi për menaxhimin e autizmit. Autizmi kategorizohet në ICD dhe DSM si një çrregullim neurologjik.

Disa studime sugjerojnë se individët me autizëm kanë prirje për profesione ku aftësitë e autizmit janë të vlerësuara. Familjet mbështesin individët me autizëm dhe ndihmojnë në menaxhimin e sfidave të autizmit.

Disa individë me autizëm angazhohen për të rritur ndërgjegjësimin mbi autizmin dhe mbështetjen e të tjerëve. Diagnostikimi i autizmit ka rritur në vitet e fundit, me rreth 1 në 44 fëmijë të diagnostikuar.

Disa individë me autizëm mund të jenë autonomë në jetën e përditshme, ndërsa të tjerë kërkojnë mbështetje për autizmin. Individët me autizëm kanë të drejta të barabarta për trajtim dhe mundësi në të gjitha aspektet e jetës. Aktivitetet sportive ndihmojnë individët me autizëm të menaxhojnë simptomat e autizmit dhe të përmirësojnë aftësitë sociale.

Figura të njohura me autizëm

Temple Grandin ka folur për autizmin dhe ka kontribuar në mirëkuptimin e autizmit përmes punës së saj në inxhinierinë e blegtorisë. Satoshi Tajiri është raportuar se ka autizmin dhe ka folur për përvojat e tij me autizmin në krijimin e Pokemonit.

Daryl Hannah ka folur për autizmin në jetën e saj dhe për mënyrën se si autizmi ka ndikuar në angazhimin e saj mjedisor. Dan Aykroyd ka folur për autizmin dhe është identifikuar publikisht si person me autizëm. Anthony Hopkins ka folur për autizmin dhe ka diskutuar publikisht për diagnozën e tij të autizmit.

Greta Thunberg ka folur për autizmin dhe përdor identitetin e saj me autizëm për të rritur ndërgjegjësimin. Henry Ford është përfolur për autizmin dhe mundësinë e të qenit në spektrin e autizmit.

Si duhet të ushqehen fëmijët me autizëm?

Fëmijët me autizëm mund të përfitojnë nga eliminimi i glutenit dhe kazeinës për përmirësimin e autizmit. Ushqimi për fëmijët me autizëm duhet të përfshijë fruta dhe perime për shëndetin e autizmit. Është raportuar se burime të shëndetshme proteine ndihmojnë zhvillimin trupor dhe trurin tek fëmijët me autizëm.

Konkretisht, acidet yndyrore Omega-3: Ushqimet me Omega-3 janë të dobishme për funksionin njohës tek fëmijët me autizëm. Ndërkohë, boronica, brokoli dhe spinaqi ndihmojnë shëndetin mendor të fëmijëve me autizëm.

Nga ana tjetër, fëmijët me autizëm duhet të shmangin yndyrnat e tepërta, sheqernat e rafinuara dhe aditivët që ndikojnë negativisht në autizëm. Raportohet po ashtu se uji mjaftueshëm mbështet trupin dhe funksionet e fëmijëve me autizëm. Çdo fëmijë me autizëm ka ndjeshmëri të ndryshme ndaj ushqimeve, ndërkohë që monitorimi ndihmon menaxhimin e autizmit. /CNA