NASA zbulon planin për bazën e përhershme në Hënë

27 Maj 2026, 09:17, Kosova & Bota CNA

NASA ka zbuluar hapat e ardhshëm për ndërtimin e një baze të përhershme në Hënë, duke prezantuar planet për ulje robotike, dronë eksplorues dhe automjete hënore që do të përdoren në dekadën e ardhshme.

Sipas agjencisë amerikane të hapësirës, projekti synon krijimin e një baze funksionale në Polin Jugor të Hënës deri në vitin 2032, me mbështetje nga energjia bërthamore dhe diellore. Projekti është pjesë e programit “Ignition Moon Base”, i cili parashikon fillimisht dërgimin e mjeteve robotike për të eksploruar terrenin dhe për të përgatitur zonën për ardhjen e astronautëve.

Në mesin e kompanive të përzgjedhura për zhvillimin e teknologjisë është edhe Blue Origin, kompania hapësinore e themeluar nga Jeff Bezos. NASA kërkon që anija e saj “Endurance” të realizojë ulje precize dhe navigim autonom në sipërfaqen hënore.

Gjithashtu, kompania Astrobotic do të dërgojë anijen “Griffin-1” pranë kraterit Nobile në Polin Jugor të Hënës, ndërsa Intuitive Machines është përfshirë në zhvillimin e sistemeve të tjera robotike.

NASA planifikon që deri në vitin 2029 të realizojë 25 misione dhe të transportojë rreth katër tonë pajisje në Hënë. Këto mjete do të përfshijnë kamera me rezolucion të lartë, instrumente shkencore dhe sisteme komunikimi për astronautët e ardhshëm.

Administratori i NASA-s, Jared Isaacman, deklaroi se SHBA “nuk do të heqë dorë më kurrë nga Hëna”, duke theksuar rëndësinë strategjike të projektit për kërkime shkencore, shfrytëzim burimesh dhe misione të ardhshme drejt Marsit.

Megjithatë, ekspertët mbeten skeptikë për afatet e vendosura. Shkencëtari hënor Simeon Barber paralajmëroi se pengesat teknike mund të vonojnë planet amerikane dhe nuk përjashtoi mundësinë që China të bëhet vendi i parë që rikthen njerëzit në sipërfaqen hënore.

Ndërkohë, Kina po avancon me programin e saj hapësinor dhe synon të dërgojë astronautë në Hënë deri në vitin 2030. Së fundmi, ajo lëshoi anijen kozmike Shenzhou-23 drejt stacionit hapësinor Tiangong.

Një tjetër sfidë për NASA-n mbetet zhvillimi i anijes “Starship Human Landing System” nga SpaceX, kompania e Elon Musk, e cila ka hasur vonesa dhe probleme teknike gjatë testimeve./ CNA