Alarmi në Çernobil/ Mburoja mbrojtëse rreth vendit të katastrofës bërthamore humbet funksionin e saj

7 Dhjetor 2025, 09:22, Kosova & Bota CNA

Alarmi në Çernobil/ Mburoja mbrojtëse rreth vendit të

Mburoja mbrojtëse e ndërtuar rreth vendit të katastrofës bërthamore të Çernobilit në Ukrainë nuk mund të kryejë më funksionin e saj për të kufizuar mbetjet radioaktive si pasojë e një sulmi me dron në fillim të këtij viti. Kjo është bërë e ditur nga Agjencia Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (IAEA).

“Izolimi i Ri i Sigurt (NSC) në Çernobil, i cili u dëmtua rëndë nga sulmi me dron në shkurt, ka humbur funksionet e tij kryesore të sigurisë, përfshirë aftësinë e izolimit”, thuhej në deklaratën e IAEA.

Ukraina akuzoi Rusinë për kryerjen e sulmit të 14 shkurtit në Çernobil, gjë të cilën Kremlini e mohoi. Organizata mbikëqyrëse bërthamore ka rekomanduar një rinovim të madh të strukturës gjigante të çelikut, e cila u vendos disa vjet më parë për të mundësuar operacionet e pastrimit dhe për të siguruar sigurinë e vendit gati katër dekada pas aksidentit më të keq të centralit bërthamor në histori.

“Në çati janë kryer riparime të përkohshme të kufizuara, por restaurimi në kohë dhe gjithëpërfshirës mbetet thelbësor për të parandaluar degradimin e mëtejshëm dhe për të siguruar sigurinë bërthamore afatgjatë”, tha Drejtori i Përgjithshëm i IAEA-së, Rafael Mariano Grossi.

Nuk është hera e parë që Çernobili ka qenë në qendër të vëmendjes gjatë luftës gati katërvjeçare të Rusisë në Ukrainë. Forcat ruse pushtuan centralin bërthamor dhe zonën përreth tij në ditët e para të pushtimit të plotë nga Moska, duke e pushtuar atë në shkurt të vitit 2022 dhe duke mbajtur peng stafin. Ata u larguan nga centrali dhe ia kthyen kontrollin personelit ukrainas pak më shumë se një muaj më vonë.

NSC është një strukturë masive çeliku në formë harku e ndërtuar në vendin e Çernobilit për të mbuluar reaktorin e rrënuar nr. 4 dhe për të përmbajtur materialin e tij radioaktiv.

Si struktura më e madhe tokësore e lëvizshme në botë, hangari kolosal është një vepër monumentale inxhinierike. I ndërtuar në vitin 2010 dhe i përfunduar në vitin 2019, ai u projektua të zgjaste 100 vjet dhe ka luajtur një rol vendimtar në sigurimin e vendit.

Projekti kushtoi 2.1 miliardë euro dhe u financua nga kontributet e më shumë se 45 vendeve dhe organizatave donatore përmes Fondit të Strehës së Çernobilit, sipas Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim, e cila në vitin 2019 e vlerësoi sipërmarrjen si "bashkëpunimin më të madh ndërkombëtar ndonjëherë në fushën e sigurisë bërthamore".

Më 26 prill 1986, një shpërthim shkatërroi reaktorin nr. 4 në Çernobil, në atë që atëherë ishte Bashkimi Sovjetik, duke përhapur radioaktivitet në pjesë të mëdha të Ukrainës, Bjellorusisë, Rusisë dhe më gjerë.

Më shumë se 30 persona humbën jetën në qytetin e afërt të Pripyatit në Ukrainë, ndërsa shumë të tjerë vuajnë nga simptoma që vijnë nga ekspozimi ndaj rrezatimit që atëherë, sipas IAEA-s dhe Organizatës Botërore të Shëndetësisë , defektet e lindjes dhe shkalla e kancerit midis banorëve të zonës së ekspozuar ndaj rrezatimit janë ende të larta. /CNA