E fundit!

11:13 TODAY

Prison escorts in protest/ "VIP" names emerge supporting the rally

For several days, a new wave of protests has begun, taking...

Mobile prices rise again with indexation "tag"

2026-05-03 08:13:00, Ekonomi CNA

Since 2024, mobile operators have reserved the right to index their prices to inflation every year. One operator announced that it will exercise this right for all mobile users, starting in May. Such a practice has added to concerns about the continued increase in communication costs.

Last month, one of the mobile operators notified users of the increase in mobile service prices, through indexation with the average annual change in consumer prices, starting from May 1, 2026.

The price increase will be up to 2.2%, according to the average annual inflation rate published by INSTAT for 2025.

The practice of indexing tariffs with inflation originated in 2024, when the two largest electronic communications operators in the country, Vodafone Albania and One Albania, announced changes to the general terms and conditions for mobile network and fixed network services in the Consumer and Business categories, establishing a special clause, where they reserved the right to index the prices of their services with the inflation rate of the previous year.

Based on the information provided by AKEP so far, this clause was first applied only by One Albania, starting from June 1, 2024, but only for Business category subscribers.

Although the price increase itself, in this case, may not be very large, the application of such a practice raises concerns about the long-term effect it may have over time. An annual indexation, especially in periods when inflation may be significantly higher, would lead to a progressive increase in communication costs for Albanian users.

It is no coincidence that mobile operators are applying indexation only in the mobile services segment, where competition is limited and under duopoly conditions.

Such an action has not been taken so far in the fixed services segment of both operators, for the simple reason that the fixed communication services market has more competition and users have more choices to move to another service provider.

Indexing prices with inflation does not seem to be fully grounded even from a theoretical point of view, because the annual change in inflation is not necessarily fully reflected in the cost structure of operators.

On the contrary, for the most part, operators' expenses are related to items that do not proportionally reflect the consumer price index basket.

Competition Authority: Indexation is an element of the investigation against operators

“Monitor” iu drejtua me një kërkesë zyrtare Autoritetit të Konkurrencës, për të marrë një qëndrim nga ky institucion për faktin nëse praktika e indeksimit automatik të çmimeve të shërbimeve të komunikimeve elektronike shtron probleme që lidhen me të drejtën e konkurrencës.

Në përgjigjen për “Monitor”, Autoriteti i Konkurrencës shprehet se kjo çështje është nga elementet e hetimit të thelluar që ky institucion ka hapur në tregun me pakicë të shërbimeve celulare, në nëntor të vitit të kaluar.

Në pikat 8 dhe 9 të këtij vendimi trajtohet edhe çështja e aplikimit të Indeksit të Çmimeve të Konsumit (IÇK), konkretisht:

Sipas kontratës së pajtimit të ndërmarrjes Vodafone Albania SHA (“Termat dhe Kushtet e Përgjithshme për shërbimet e telefonisë së lëvizshme”), parashikohet që detyrimet e pajtimtarit për pagesën e tarifave mund t’u nënshtrohen rregullimeve jo më shumë se një herë në vit, ku çdo muaj prill, vlera mujore e planit tarifor dhe e paketave rritet në përputhje me normën e IÇK të publikuar nga INSTAT.

Ndërmarrja One Albania ka njoftuar për përditësimin e termave dhe kushteve të kontratave, duke përfshirë një klauzolë mbi indeksimin e çmimeve të pajtimtarëve në përputhje me IÇK, të publikuar zyrtarisht nga INSTAT.

“Në këtë kuadër, bëjmë të ditur se gjatë procedurës së hetimit të thelluar në tregun me pakicë të shërbimeve celulare, Sekretariati i Autoritetit të Konkurrencës do të vlerësojë edhe aplikimin e normës së IÇK, në kuptim të dispozitave të Ligjit nr. 9121, datë 28.07.2003 ‘Për mbrojtjen e konkurrencës’. Procedura e hetimit është aktualisht në vijim”, thuhet në përgjigjen e Autoritetit të Konkurrencës.

Trupa e Rregullatorëve të BE-së: Klauzolat e indeksimit cenojnë të drejtat e konsumatorëve

Përcaktimi i një klauzole që u lejon operatorëve të indeksojnë automatikisht tarifat e produkteve dhe shërbimeve me inflacionin ngelet çështje e diskutueshme nga pikëpamja ligjore, jo vetëm në Shqipëri, por edhe në Bashkimin Europian.

Autoriteti i Komunikimeve Elektronike dhe Postare (AKEP) ka mbledhur informacion mbi legjislacionin e vendeve të tjera, lidhur me një dispozitë të tillë. Nga informacioni i mbledhur ka rezultuar se, përgjithësisht, e drejta për indeksim me normën e inflacionit nuk është e ndaluar në legjislacionin specifik sektorial apo në atë të përgjithshëm.

Në kushtet kur nuk ekziston një ndalim eksplicit, AKEP lë të kuptohet se praktika e indeksimit të tarifave është një praktikë që mund të konsiderohet e lejuar ligjërisht.

Por, një kuadër i ndryshëm ligjor ekziston në Angli, ku autoriteti rregullator (OFCOM) ka vendosur rregulla dhe ka dhënë udhëzime për rastet kur dhe si operatorët mund të përfshijnë indeksimin në termat dhe kushtet e përgjithshme të kontratës.

OFCOM ka kryer një proces Këshillimi Publik në lidhje me këtë çështje dhe ka miratuar gjatë vitit 2024 ndryshime në kuadrin rregullator, të cilat ndalojnë aplikimin e rritjes së tarifave të shprehura në përqindje (IÇK), ku rritjet gjatë kohëzgjatjes së kontratës duhet të shprehen në terma monetarë.

Megjithatë, një qëndrim kundër një praktike të tillë ka shprehur autoriteti kryesor në rregullimin e këtyre tregjeve, Trupa e Rregullatorëve Europianë të Komunikimeve Elektronike (BEREC).

Në një dokument të vitit 2024, të quajtur “Opinioni i BEREC mbi tregun dhe zhvillimet teknologjike dhe mbi ndikimin e tyre në zbatimin e të drejtave të përdoruesve fundorë”, i publikuar në dhjetor 2024, kjo trupë e ka konsideruar përfshirjen dhe aplikimin nga operatorët në vendet e BE-së të klauzolave kontraktore për rritje të çmimeve gjatë kohëzgjatjes së kontratës (In-contract price increase clauses) sipas IÇK apo IÇK plus një marzh, si “zhvillim me ndikim shqetësues për të drejtat dhe përfitimet e përdoruesve fundorë, pasi në disa raste, ato kanë rezultuar në rritje të ndjeshme të tarifave dhe/ose përdoruesit nuk kanë të drejtën e ndërprerjes pa penalitet të kontratës”.

Opinioni dhe propozimi i BEREC për Komisionin Europian për këtë çështje është se

“këto klauzola paraqesin sfida për sa i përket konkurrencës, përballueshmërisë, lëvizshmërisë

(ndërrimit të ofruesit së shërbimit) së përdoruesit fundor, transparencës dhe krahasueshmërisë së

çmimeve. Përdorimi i tyre krijon rrezik që objektivat e kuadrit ligjor për mbrojtjen e konsumatorëve të mos përmbushen”.

Pavarësisht këtyre rekomandimeve, deri tani, AKEP nuk ka shprehur ndonjë qëllim të ndërhyjë për të rregulluar apo për të ndaluar klauzola të këtij lloji nga operatorët e komunikimeve elektronike në Shqipëri.

Operatorët: Praktikë e ligjshme, lejohet edhe në BE

Dy operatorët e komunikimeve elektronike në vend kanë argumentuar pranë rregullatorit se një klauzolë që u lejon indeksimin e tarifave është e ligjshme, madje kanë dhënë shembuj të aplikimit të kësaj klauzole në një sërë vendesh të BE-së, përfshirë operatorë të tjerë, pjesë e grupeve të kompanive pronare të dy sipërmarrësve.

Gjithashtu, operatorët celularë kanë sjellë si shembull edhe një precedent nga praktika gjyqësore e BE-së.

Ata kanë mbështetur qëndrimin e tyre me një vendim të Gjykatës Europiane të Drejtësisë, të datës 26.12.2015, në çështjen që kishte përballë një shoqatë të mbrojtjes së konsumatorëve në Austri dhe njërin prej operatorëve të komunikimeve elektronike në vend (Verein für Konsumenteninformation vs A1 Telekom Austria).

Me këtë vendim, Gjykata i dha të drejtë operatorit, me interpretimin se një ndryshim në tarifa, që vjen si rezultat i një klauzole të axhustimit të çmimit të përfshirë në termat dhe kushtet standarde të kontratës, e cila parashikon që ky ndryshim është i bazuar në ndryshimet që pëson indeksi i çmimeve të konsumit të hartuar nga një institucion publik, nuk përbën modifikim të kushteve kontraktuale dhe nuk i jep të drejtën pajtimtarit të ndërpresë kontratën pa penalitet.

Shpenzimi mesatar celular, në rritje prej katër vitesh radhazi

Shpenzimi mesatar i shqiptarëve për shërbime të komunikimeve celulare u rrit për të katërtin vit radhazi në 2024.

Sipas të dhënave nga Autoriteti i Komunikimeve Elektronike dhe Postare (AKEP), shpenzimi mesatar arriti në 9200 lekë në vit, 16% më shumë krahasuar me një vit më parë. Kjo vlerë mbështetet në treguesin e të ardhurave mesatare për përdorues të operatorëve celularë (ARPU) dhe llogaritet si raport i të ardhurave nga shërbimet me pakicë me numrin total të përdoruesve aktivë.

Gjithashtu, shpenzimi mesatar i shqiptarëve për çdo minutë thirrje celulare në vitin 2024 u rrit në 5.54 lekë për minutë, në rritje me 16% krahasuar me një vit më parë. Kjo vlerë bazohet në treguesin e të ardhurave mesatare për minutë (ARPM), që llogaritet si raport i të ardhurave nga shërbimet me pakicë me sasinë e minutave dalëse dhe tregon të ardhurat e sipërmarrësit për një minutë.

Dy operatorët e rrjeteve celulare, Vodafone Albania dhe One Albania, vitin e kaluar raportuan të ardhura prej komunikimeve elektronike në vlerën 27.9 miliardë lekë, në rritje me 8.9% krahasuar me një vit më parë.

Në ndarjen e tregut sipas xhiros së gjeneruar nga segmenti celular, Vodafone Albania ka thelluar dominimin e vet, me rreth 58% të totalit të tregut, nga 56% që mbante një vit më parë, ndërsa One Albania ka zbritur në 42% të tregut, nga 44% që zotëronte në vitin 2023.

Vodafone Albania dominon edhe në volumin total të thirrjeve, të internetit dhe të mesazheve të shkruara, ndërsa statistikat zyrtare tregojnë se dy kompanitë kanë pjesë tregu të barabartë sipas numrit të përdoruesve aktivë.

Të dhënat e AKEP tregojnë se numri total i abonentëve celularë ose kartave SIM në fund të vitit 2024 arriti në rreth 3.4 milionë, e thënë ndryshe çdo banor në Shqipëri posedonte rreth 1.4 karta SIM, shif?r kjo m? e lart? se mesatarja europiane prej 1.25 karta SIM p?r banor?. Pjesërisht, kjo mund të jetë e lidhur me turizmin dhe përdorimin e përkohshëm të kartave SIM prej tyre.

Ndërsa, numri i kartave SIM aktive (numri i kartave t? përdorura për të kryer komunikime elektronike gjatë tre muajve të fundit) arriti në rreth 2.5 milionë, në rënie vjetore me 3.8%.

Operatorët nën hetim, por pretendojnë se rritja e çmimeve ishte e domosdoshme

Pas reduktimit gradual të numrit të operatorëve në treg, nga katër në dy të tillë, tregu i telefonisë celularë po përballet me sfida në rritje të lidhura me konkurrencën.

Në nëntor të vitit të kaluar, Autoriteti i Konkurrencës hapi hetim të thelluar ndaj dy kompanive të ofrimit të shërbimeve celulare në vend, Vodafone Albania dhe One Albania.

Në argumentimin e vendimit, Autoriteti i Konkurrencës shprehet se tregu me pakicë i shërbimeve celulare në Shqipëri paraqitet si duopol, ku dy operatorët në fjalë zotërojnë së bashku 100% të tregut. Kjo strukturë tregon një përqendrim të lartë tregu dhe një nivel të kufizuar konkurrence efektive, duke krijuar kushte të favorshme për pozitë dominuese kolektive.

Nga hetimi paraprak, që përfshiu periudhën nga 1 janari 2022 deri më 25 korrik 2025, është konstatuar se ndërmarrjet Vodafone Albania dhe One Albania kanë ndjekur një sjellje të ngjashme tregtare në lidhje me ofertat e tyre të shërbimeve celulare, përfshirë paketat me parapagesë, me kontratë dhe shërbimet roaming.

Në këtë periudhë, vihet re një rritje progresive dhe pothuajse e sinkronizuar e çmimeve,

ndërkohë që nuk rezulton që këto ndërmarrje të kenë përdorur një metodologji të përllogaritjes së

kostove, që do të justifikonte ndryshimet e çmimeve të aplikueshme në treg.

Nga analiza e zhvillimeve të çmimeve rezulton se, sa herë një nga operatorët ka rritur çmimet e

paketave celulare, operatori tjetër e ka ndjekur brenda një periudhe të shkurtër kohore me një rritje të ngjashme, si në nivel çmimi, ashtu edhe në strukturën e paketës (minuta, internet, SMS, vlefshmëri etj.). Kjo tregon reagim të menjëhershëm dhe simetrik, që mund të interpretohet si praktikë e bashkërenduar, në kuptimin e ligjit “Për mbrojtjen e konkurrencës”.

Analiza e ofertave tregon se paketat e ofruara janë pothuajse identike në çmim dhe përmbajtje (sasi interneti, minuta kombëtare, përfshirje roaming, etj.), duke kufizuar ndjeshëm mundësinë e zgjedhjes për konsumatorët dhe duke reduktuar presionin konkurrues ndërmjet operatorëve.

Ky homogjenitet i produkteve, i kombinuar me mungesën e transparencës në kosto, përbën rrezik për koordinim të sjelljes së ndërmarrjeve, që synon ruajtjen e një niveli të qëndrueshëm çmimesh dhe fitimesh në treg.

Autoriteti i Konkurrencës thekson se asnjë nga ndërmarrjet nuk ka paraqitur dokumentacion që të dëshmojë se çmimet janë përllogaritur mbi bazën e një analize të kostove reale të shërbimeve.

Në mungesë të një metodologjie të qartë, rritjet e çmimeve mund të konsiderohen si të pajustifikuara ekonomikisht dhe si rezultat i një sjelljeje të orientuar drejt ndjekjes së një modeli të përbashkët tregtar, më shumë sesa drejt konkurrencës përmes inovacionit apo eficiencës.

Nga ana tjetër, operatorët celularë argumentojnë se vetë procesi i përqendrimit të tregut në vetëm dy aktorë ishte rrjedhojë e përkeqësimit të treguesve financiarë dhe e një strukture tregu që nuk rezultoi e qëndrueshme në afatin e gjatë. Konkurrenca e ashpër dhe nevoja e vazhdueshme për investime për më shumë se një dekadë solli rënie drastike të fitimeve të kompanive.

According to financial statement data, the profits secured by the operators in the last decade have been disappointing. In the last ten years (until 2024), the EBIT profit (earnings before interest and taxes) of the two mobile companies has been only 9 million euros, while the final net profit, after taxes, has been negative, with losses in the amount of 67 million euros.

The two companies that exited the market, Plus Communication and Albtelecom, resulted in losses from mobile services activity throughout their existence.

According to operators, such performance can hardly support the long-term financial health of companies and guarantee the necessary investments, related to the maintenance and increase of network transmission capacities, the rapid depreciation of technological assets over time, as well as the leapfrogging of 5G technology.

In the short term, the tightening of competition brought benefits to consumers, through lower prices, and in some cases even "predatory" prices, with the aim of expanding the customer base or maintaining this base, by the respective operators.

But such a market structure could not be sustainable in the long term, because it tended to erode the profitability of operators, reduce resources for increased investment, and generally make the market less attractive to investors.

In fact, AKEP, as a sectoral regulator, had expressed concern about competition with economically unjustified prices and had threatened intervention if such a practice continued.

An important element in this regard may also be the size of the market. Albania is a relatively small market, with a decreasing trend in the number of inhabitants and consequently in potential users of mobile services.

The last census, in 2023, counted a population of only 2.4 million inhabitants, a significant decrease from the population of 2.8 million that was registered in the 2011 Census. The small size of the market determines higher costs per unit and makes it difficult to benefit from the mechanism of economies of scale. /Monitor