Toka po humbet balancën/ Si po errësohet hemisfera veriore

1 Tetor 2025, 08:38, Blog CNA

NASA ka zbuluar se midis dy hemisferave që nga viti 2020 ekziston një asimetri, midis rrezatimit diellor që marrin dhe atij që reflektojnë.

Nga të dhënat e marra në 24 vitet e fundit, satelitët e NASA-s kanë zbuluar se Toka po errësohet. Për arsye të ndryshme, të gjitha këto të shkaktuara nga njeriu, planeti po reflekton më pak rrezatim diellor sesa në të shkuarën. Por ata kanë vërejtur gjithashtu se hemisfera veriore po errësohet më shumë se ajo në jug të ekuatorit.

Toka po humbet balancën/ Si po errësohet hemisfera veriore

Simetria që ekzistonte midis dy hemisferave tashmë po prishet. Kjo do të ketë pasoja të gjera për sistemin klimatik të Tokës, i cili mbështetet në rishpërndarjen e ndryshimeve në nxehtësi ose energji që ushqejnë qarkullimin atmosferik dhe oqeanik.

Shtresat e sipërme të atmosferës në secilën hemisferë marrin të njëjtën sasi mesatare vjetore të dritës së diellit. Në vitin 1971, duke përdorur të dhëna nga gjenerata e parë e satelitëve, u zbulua se një e treta e këtij incidenti në rrezatim reflektohet nga retë, aerosolet dhe vetë sipërfaqja (më shumë nga akulli sesa nga uji dhe toka).

Ky proces njihet si efekti albedo dhe shkëlqimi i borës së sapo rënë shërben për të shpjeguar se çfarë është. Gjysma absorbohet nga e njëjta sipërfaqe, veçanërisht oqeanet, ndërsa pjesa tjetër bllokohet nga atmosfera. Po ashtu u zbulua se të dy hemisferat kanë të njëjtin albedo. Kjo gjë i habiti shkencëtarët: ka më shumë masë tokësore kontinentale në veri sesa në jug, ku mbizotëron uji, prandaj kjo e fundit duhet të bllokojë më shumë rrezatim.

Pra, faktorë të tjerë, siç janë retë, ndotja më e madhe e ajrit dhe një diferencë e mundshme e avujve të ujit, do të barazonin veriun dhe jugun. Por ky ekuilibër po prishet dhe hemisfera veriore ka kohë që po errësohet.

Toka po humbet balancën/ Si po errësohet hemisfera veriore

Një ndryshim tjetër është rritja e shkrirjes së borës dhe akullit, e cila ishte më e shpejtë në Hemisferën Veriore sesa në atë Jugore. Kjo është më e theksuar në Arktik. Shkrirja e akullit detar humbet një albedo të dyfishtë: ai ndalon së reflektuari rrezatimin diellor, të cilin zëvendësuesi i tij, uji i detit, e kap. Antarktida gjithashtu humbet akullin, por me një ritëm shumë më të ngadaltë, dhe kontinenti i madh i ngrirë ruan të njëjtin albedo.

Deri në fillimin e epokës së CERES, hemisfera jugore fitonte energji në shtresat e sipërme të atmosferës, ndërsa një humbje neto ndodhte në veri. Por që nga viti 2020 ky ekuilibër është përmbysur. Pra, ngrohja, megjithëse globale, është më e madhe në veri.

Toka po humbet balancën/ Si po errësohet hemisfera veriore

Do të duhen vite, ndoshta dekada, për të parë nëse sistemi është në gjendje të ripërshtatet dhe të rifitojë ekuilibrin e albedos hemisferike. Ndryshimet në reshje, një ngadalësim i rrymës kryesore oqeanike dhe madje një zhvendosje drejt veriut e të ashtuquajturës Zonë e Konvergjencës Ndërtropikale, një brez rreth ekuatorit ku erërat tregtare të të dy hemisferave bashkohen, tashmë janë të konfirmuara nga shkencëtarët./ CNA