Përgjigjet chatGPT: a mund të jetë Diella ministre?

11 Shtator 2025, 19:55, Aktualitet CNA

Kryeministri Edi Rama, teksa u ndal gjerësisht te kabineti i ri qeverisës që prezantoi sot në Asamblenë e Partisë Socialiste, prezantoi edhe Diellën.

Diella do të jetë shërbyesja IA e prokurimeve publike.

Anëtarja e parë jo fizikisht e pranishme e krijuar nga Inteligjenca Artificiale, në proceset qeverisëse, një mandat për të ndikuar ritmin e proceseve të qeverisjes.

Pa pasur nevojë të hapim Kushtetutën, i drejtuam disa pyetje chatGPT.

Në vijim përgjigjet:

Pyetja: a mund të behet Diella Ministre?

ChatGPT: Kjo varet. Të bëhesh ministre nuk lidhet vetëm me dëshirën personale, por me disa kushte të përcaktuara:

Kushtet ligjore: Duhet të jetë shtetase shqiptare, mbi 18 vjeç, me të drejta të plota qytetare dhe të mos jetë e dënuar për vepra penale që e pengojnë ushtrimin e funksioneve publike.

Zgjedhja politike: Ministrat nuk zgjidhen direkt nga populli, por propozohen nga Kryeministri dhe emërohen nga Presidenti me dekret. Pra, varet nëse partia politike ku ajo bën pjesë e propozon dhe Kryeministri e përzgjedh.

Përvoja dhe mbështetja: Zakonisht kërkohet përvojë në politikë, administratë, apo fusha të veçanta, si edhe mbështetje brenda partisë dhe nga opinioni publik.

Pra, në teori po, Diella mund të bëhet ministre, nëse i plotëson kushtet ligjore dhe arrin të ketë mbështetje politike.

Pyetja: "Diella" është platforme digjitale. A mund të bëhet ministre?

ChatGPT: Po flet për Diella si platformë digjitale, jo si person.

Në kuptimin ligjor dhe praktik:

Jo, një platformë digjitale nuk mund të bëhet ministre. Kushtet ligjore parashikojnë që ministër mund të jetë vetëm një person fizik, qytetar shqiptar, që plotëson kriteret kushtetuese.

Megjithatë, një platformë si Diella mund të përdoret nga një ministre ose një ministri për të ofruar shërbime, për të menaxhuar të dhëna, për të komunikuar me qytetarët apo për të zbatuar politika publike.

Në shumë vende, platformat digjitale kanë marrë rol të madh në qeverisje (“e-Government”), por gjithmonë si mjet, jo si bartës ligjor i funksionit.

Pra, Diella nuk mund të jetë ministre, por mund të jetë “krahu digjital” i një ministrie dhe të ketë rol vendimtar në mënyrën se si funksionon qeverisja.

Chat GPT: Po të sjell disa shembuj konkretë se si platformat digjitale janë përdorur në vende të ndryshme për të mbështetur ministritë, edhe pse vetë platformat nuk bëhen “ministra”:

Shembuj nga Shqipëria

e-Albania: Është platformë digjitale e qeverisë shqiptare që ofron mbi 1200 shërbime publike online. Ajo nuk është ministre, por Ministria e Shtetit për Administratën dhe Ministritë e linjës e përdorin si mjet për ofrimin e shërbimeve. Praktikisht, qytetarët ndërveprojnë më shumë me platformën sesa me zyrtarët.

Sistemi i Recetave Elektronike: Përdoret nga Ministria e Shëndetësisë dhe Fondi i Sigurimeve të Kujdesit Shëndetësor. Edhe ky sistem është një platformë digjitale që lehtëson punën e mjekëve dhe pacientëve.

Shembuj nga vende të tjera

Estonia – e-Government: Estonia konsiderohet si lider botëror në qeverisjen digjitale. Ata kanë një platformë qendrore (X-Road) që lidh të gjitha institucionet publike. Platforma nuk është ministre, por realisht kryen funksione më të shpejta dhe efikase se ministritë tradicionale.

India – DigiLocker: Është një platformë kombëtare ku qytetarët mbajnë të gjitha dokumentet e tyre digjitale (pasaporta, diploma, certifikata etj.). Qeveria e përdor për transparencë dhe shërbime më të shpejta.

Dubai – Smart Government: Platformë që synon të zëvendësojë plotësisht shërbimet me letra dhe sportele fizike, duke i kaluar në aplikacione dhe portale online.

Çfarë do të thotë për Diella?

Nëse Diella është një platformë digjitale shqiptare, ajo nuk mund të jetë “ministre” si ent juridik, por mund të kthehet në një “shtyllë digjitale” të një ministrie – pra të menaxhojë shërbime, të rrisë transparencën dhe të afrojë qytetarët me institucionet. Në praktikë, qytetarët mund të thonë: “Nuk shkova në ministri, e zgjidha me Diella”./CNA