Historia reale e romëve, nga erdhën në Evropë, dhe si e ruajnë identitetin e tyre

8 Janar 2021, 08:15, Politikë CNA

Të etiketuar zakonisht dhe në një mënyrë fyese si ?ciganë?, historia dhe kultura e popullit rom është e rrethuar nga stereotipe dhe emërtime të gabuara, të përhapura kryesisht nga figura letrare e Esmeraldës në romanin?Kurrizoja i Notre Dame?.

Për shkak të imazheve të tilla të përhapura nga keqkuptimet e mediave masive mbi romët, shpesh besohet se populli rom duhet të frikësohet, të izolohet dikur dhe të shmanget. Romët përshkruhen shpesh si hajdutë dhe mashtrues, veçanërisht për shkak të stilit nomad të jetës së tyre, dhe praktikave të tyre jo shumë të moralshme në sytë e Kishës së Krishterë gjatë migrimeve të tyre të hershme. Sidoqoftë, historia migratore e romëve, persekutimet kulturore ndaj tyre, traditat e tyre amtare, dhe lidhjet e tyre familjare të pandërprera, janë arsye pse ata janë kaq shumë interesantë.

Pra, kush është populli rom? Nga kanë ardhur, dhe ku kanë jetuar më herët?

Studimet më të fundit, kanë treguar që kultura rome ka rrënjë indiane. Hulumtimi i Ronald Li sugjeron se atdheu i tyre origjinal është India Veri-Qendrore. Edhe pse sot shumë prej tyre banojnë në Evropë -në veçanti në Itali, Spanjë dhe Evropën Lindore – specialistët e gjuhës dhe gjenetikës, janë në gjendje të tregojnë me shumë siguri origjinën indiane të romëve. Sipas studiuesve, të gjithë romët janë kryesisht të njëjtë; edhe pse si në çdo kulturë, ka dallime midis tyre. Të ndikuar nga lëvizjet e tyre të ndryshme, ata janë shndërruar në grupe të veçanta që dallojnë disi mes tyre.

Romët duket se kanë migruar nga India Veriore në Persi në shekullin XI-të. Dhe nga atje kanë lëvizur dhe populluar Evropën në vitet 1400. Prandaj, ka të ngjarë që grupe udhëtarësh të dallohen nga zakonet e tyre persiane/iraniane, zakonet italiane, apo zakonet rumune, në varësi të vendit ku emigruan.
Duke qenë vazhdimisht një kulturë nomade, numri i saktë i popullsisë në secilin vend gjatë shekujve është gati i pamundur të dihet. Termi ?cigan? është bërë sinonim i popullit rom në shumë rajone. Zakonisht ky term përshkruan një udhëtar me origjinë ekzotike, që besohet se ka disa hile nën mëngë dhe disa truke magjike në majë të gishtave. Besime të tilla të gabuara kanë lindur pikërisht nga punët që bënin romët gjatë udhëtimeve të tyre të vazhdueshme. Si nomadë, puna e tyre duhej të ishte në gjendje që të lëvizte bashkë me ta, ose të lihej lehtësisht pas. Si të tillë, shumë romë ishin tregtarë bagëtish, përpunues metalesh dhe riparues enësh,apo edhe muzikantë.

Gratë shisnin barna të ndryshme popullore, lypnin dhe punonin si kërcimtare për argëtimin e të tjerëve. Shitja e pijeve të ndryshme, dhe parashikimi i fatit, interpretohet shpesh si një formë e magjisë, dhe zgjedhje të tilla i pëlqyen një grupi të madh individësh. Por këto aktivitete i bënë romët edhe objekt i persekutimit. Si i tillë, emri rom u bë sinonim i rrezikut, kur persekutimi i shtrigave dhe hebrenjve, apo edhe i kulturave të tjera ?jo-kristiane? u përhap me shpejtësi në pjesë të ndryshme të Evropës. Më tej, termi ?cigan? filloi të përdorej në mënyrë përçmuese për romët, duke nënkuptuar mënyrat e tyre jo shumë të moralshme të jetesës (sipas Kishës së Krishterë).

Për shkak të mosbesimit të vazhdueshëm ndaj kulturës rome që kanë edhe vetë romët, ata vazhdojnë të jetojnë në familje të mëdha. Ata kanë ligje të veçanta për veten e tyre, si shefa edhe këshillat sipas nevojës, duke pasur më shumë preferencë për ?institucionet? e tyre sesa ato të botës jo-rome. Ndërsa kjo dukuri nuk është absolute, dhe nuk zbatohet nga të gjitha grupet apo individët romë, sërish ajo mbetet një aspekt domethënës i shumë romëve.

Megjithëse urbanizimi ka zbehur shumë zakonet tradicionale rurale të shumë fraksioneve rome, një gjë ka spikatur në të gjitha migrimet e tyre:familja. Traditat kanë kaluar prej kohësh nëpër familje, më shpesh me gojë sesa me shkrim, përfshirë muzikën vendase, sistemet e drejtësisë dhe zakonet gjatë martesës.

Gjatë gjithë viteve të përndjekjeve dhe internimeve, dhe përkundër fyerjeve të vazhdueshme nga një shekull në tjetrin, populli rom ka mbetur një komunitet i ngushtë i familjeve. Qofshin italianë, rumunë, rusë, skandinavë ose në grupe amerikane, fuqia e familjes është thelbësore për mbijetesën e vazhdueshme të kulturës së popullit rom./Përshtatur nga CNA.al

Burimi: https://www.ancient-origins.net/history-famous-people/romani-people-0010492