E fundit!

11:46 Aktualitet

Balla, pyetje publike protestuesve

Kreu i Grupit Parlamentar të PS-së, Taulant Balla, u është...

Studimi/ Ja çfarë i bën sheqeri trurit tonë

1 Janar 2020, 11:00, Aktualitet CNA

Shumica nga ne ?vdesim? për ëmbëlsira. Por sheqeri i tepërt në dietat tona ushqimore, mund të çojë në shtim në peshë, në shfaqjen e diabetit të Tipit 2, dhe në prishjen e dhëmbëve. Ne e dimë se nuk duhet të hamë karamele, akullore, biskota, ëmbëlsira dhe pije me sodë dhe sheqer, por ndonjëherë është shumë e vështirë që t?u rezistosh atyre.

Duket sikur truri ynë, e ka të vështirë të mos i dëshirojë këto ushqime. Në fakt, trupi jonë ushqehet me sheqer, me glukozë për të qenë më të saktë. Glukoza vjen nga fjala greke ?glukos? që do të thotë e ëmbël. Ajo ushqen me enrgji qelizat që përbëjnë trupin tonë, përfshirë edhe ato të trurit, neuronet.

Ushqimet që përmbajnë sheqer janë burime të shkëlqyera energjie, ndaj ne kemi evoluar për t?i pëlqyer dhe shijuar ato. Ushqimet me shije të pakëndshme, të hidhura dhe të tharta, mund të jenë të papjekura, helmuese ose të kalbura, duke shkaktuar sëmundje.

Prandaj, për të maksimizuar mbijetesën tonë si specie, ne kemi një sistem të lindur në tru, që na bën të jemi të prirur ndaj ushqimeve të ëmbla, pasi ato janë një burim i shkëlqyer energjie për trupin tonë. Kur konsumojmë ushqime të ëmbla, në trurin tonë aktivizohet sistemi i shpërblimit, i quajtur ndryshe si sistemi dopaminë mesolimbik.

Dopamina është një kimikat i trurit që çlirohet nga neuronet e trurit, dhe mund të sinjalizojë kur një ngjarje është pozitive. Kur ndizet sistemi i shpërblimit, ai forcon sjelljet, duke na bërë më të predispozuar që t?i përsërisim ato. Mjedisi ynë, është sot i bollshëm me ushqime të ëmbla, të pasura me energji.

Mjerisht, truri ynë është ende funksionalisht i ngjashëm me atë të të parëve tanë, dhe i pëlqen shumë sheqeri. Po çfarë ndodh në tru, kur ne konsumojmë tepër sheqer? Sistemi ynë nervor e rimodelon vazhdimisht vetveten, përmes një procesi të quajtur neuroplasticitet. Ky proces, mund të ndodhë në sistemin e shpërblimit.

Aktivizimi i përsëritur i kësaj zone të trurit nga ilaçet, apo konsumi i shumë ushqimeve që përmbajnë sheqer, bën që truri t?i përshtatet stimulimit të shpeshtë, duke çuar në një lloj tolerance. Në rastin e ushqimeve të ëmbla, kjo do të thotë se duhet të hamë më shumë ëmbëlsira, për të pasur të njëjtën ndjenjë shpërblyese, një tipar ky klasik i varësisë.

Për t?i rezistuar dëshirave të tilla, ne duhet të pengojmë reagimin tonë natyror të kënaqjes me këto ushqime të shijshme. Një rrjet neuronesh frenuese, është thelbësor për kontrollin e sjelljes në raport me ushqimet e ëmbla. Këto neurone, janë të përqendruara në korteksin paraballor, një zonë kryesore e trurit e përfshirë në vendimmarrje, në kontrollin e impulseve dhe kënaqësisë së vonuar.

Neuronet frenuese, janë si ?frenat? e trurit. Studimet tek minjtë, kanë treguar se ngrënia e ushqimeve me shumë sheqer, mund të ndryshojë neuronet frenuese. U vu re se minjtë e ushqyer me sheqer, ishin më pak të aftë të kontrollonin sjelljen e tyre, dhe të merrnin vendime.

Më e rëndësishmja:kjo tregon se ajo që hamë, mund të ndikojë në aftësinë tonë për t?i rezistuar tundimeve, dhe nënvizon faktin pse ndryshimet në dietën ushqimore, janë kaq të vështira për shumë njerëz.

Organizata Botërore e Shëndetit, i këshillon njerëzit të kufizojnë marrjen e sheqernave të shtuar në etëm 5 për qind të kalorive tona ditore, pra vetëm 25 gramë (6 lugë çaji). Duke pasur parasysh për shembull, se vetëm një i rritur kanadez konsumon 85 gramë (20 lugë çaji) sheqer në ditë, ky është një ndryshim i madh në dietë për shumë njerëz.

Ushqimet e pasura me yndyrna omega-3, që gjenden në vajin e peshkut, arra dhe fara, janë neuro-mbrojtëse, dhe mund të forcojnë kimikatet e nevojshme të trurit për të formuar neurone të reja. Ndërsa nuk është e thjeshtë të prishni zakonet e të ngrënit gjithmonë të ëmbëlsirave, truri juaj do t?ju falënderojë që keni hedhur hapa pozitivë. Hapi i pare, është shpesh më i vështiri. Ndryshimi i dietës bëhet rrugës më i lehtë./Sciencealert.com- Përshtatur nga CNA.al