HISTORIA/ Prej këtij gjeniu bota na quan Albania

23 Korrik 2016, 13:00, Aktualitet CNA

Më 23 korrik të vitit 90 në Aleksandri, provincë romake, Egjipt ? lindi Klaudius Ptolemy (Ptolemeu), astrolog, muzikolog, matematicien, shkrimtar dhe gjeograf.

Prejardhja e saktë e tij nuk dihet. Disa thonë se ishte romak, të tjerë thonë, helen, por nisur nga emri ?Ptolemy?, ai mund të ketë qenë me prejardhje nga Ptolemenjtë e periudhës së Aleksandrit të Madh.

Ptolemeu shkroi shumë libra, traktate shkencore, studime, por shqiptarët e përmendin atë kryesisht për Gjeografinë e tij (rreth vitit 130), ku Ptolemeu sjell për herë të parë të dokumentuar emri ?Albanian? me kryeqytet Albanopolis, sa kalon Durrësin, diku midis Tiranës dhe Krujës. (kjo faqe në librin e tij thuhet se ka humbur a është grisur, por të dhënat citohen nga burime të asaj kohe).

Dhe kështu fillon rrugëtimi historik i një emri; ?Albania? u popullarizua nga Anna Komnena (1083-1146), bija e perandorit bizantin Aleks i parë, e cila shkroi në historinë e saj të famshme Alekseida, se njerëzit që banonin në zonën përtej Durrësit e quanin veten ?Arbanez?; në fillim të shekullit XII normanët në epikën e tyre në frëngjisht, ?Këngët e Rolandit? e quajtën ?Albania? rajonin nga Durrësi në Vlorë; në shekullin XIV, ata që ikën në Greqi nga këto troje e quajtën veten në dialektin gjuhësor ?Arbanitë? ? ?Arvanitë?; në shekullin XV ata që ikën në Italinë jugore e quanin atdheun e tyre ?Arbana? dhe veten ?Arbëreshë?; Gjon Buzuku, një nga shkrimtarët e pare shqiptarë të shekullin XVI, i referohej vendit të vet ?Arbën?;

Madje Buzuku ishte i pari që e quajti gjuhën e tij ?Shqip?; ndërkohë bota vazhdon të përdorë emrin e vjetër ?Albania? (ndikuar nga Ptolemeu) dhe ?Albanian? për gjuhën që flitet, ndërsa vendasit mbështeten në fjalën ?shqip? dhe ?Shqipëri? dhe ?Shqiptarë? e quajnë veten e tyre.

Gjeografia? nga Ptolemeu

Ptolemeu është përgjegjës për disa nga tekstet e historisë më të rëndësishme në astronomi dhe hartës. ?Gjeografia?, udhëzuesi i tij për kartografinë, konsiderohet si përpjekja e parë e vërtetë në botë për krijimin e një harte të botës.

Ndërkohë që ideja e Ptolemeut mbi botën mund të mos duket si globi modern ku ne kemi qasje sot, mbetet sërish një punë mbresëlënëse për shekullin e 2-të. Shumë nga teknikat moderne të hartës që përdorim sot ende varen nga risitë e bëra nga Ptolemeu në trajtimin e portretit të tij./tiranaobserver/