web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

Varësia si një sëmundje celebrale kronike dhe Varësia prej Internetit

11 Prill 2016, 15:55, Aktualitet CNA

Me termin varësi (nga anglishtja addiction) nënkuptohet një alternim i sjellies njerëzore që nga një zakon i thjeshtë dhe i përditshëm zhndërohet në një kërkesë të tepruar dhe patologjike të kënaqësisë nëpërmjet mjeteve, substancave ose sjellieve që çojnë në kushtëzimin patologjik. Individi i varur anon drejt humbjes së aftësisë të kontrollit mbi zakonin. Varësia klinike nga më shumë substanca ose përbërës njëkohësisht ose në situatata të njërës prej tyre, në një skemë precize bashkëkohore dhe me shtrirje të gjerë kohore, quhet polivarësi.

Pas studimeve të shumta, të gjitha format e varësisë, të vjetra apo të reja qofshin ato, nuk konsiderohen më si shqetësime të sjellies por si sëmundje të vërteta të trurit njerëzor. Për të qënë më të saktë, varësia është një shqetësim celebral kronik, jo ekskluzivisht i lidhur me përdorimin dhe abuzimin me substancat. Ky përkufizim është plotësuar kohët e fundit nga ASAM (Shoqëria Amerikane e Mjekësisë së Varësisë), pas rreth katër vitesh studimesh në të cilën janë përfshirë rreth 80 ekspertë ndërkombëtarë)

?Varësia ka një origjinë celebrale që zhvillon problematika të sjellies në fushën sociale, morale ose edhe kriminale. Është një sëmundje neurologjike që lind nga brenda dhe nuk ka origjinë të jashtme, nga substancat?.

Gjithashtu ajo konsiderohet si një patologji kronike dhe ka nevojë për kontrolle, verifikime dhe terapi që mund të zgjasin për gjithë jetën ose për periudha të gjata. Ky koncept i ri lind nga zbulimet shkencore dhe në veçanti nga provat neurofiziologjike të viteve të fundit që kanë treguar se si sëmundja e varësisë godet qarkun celebral të ?rikompensimit?: impulse e trurit alternohen dhe perceptimi i gratifikimit të eksperiencave të mëparshme (me ushqimin, seksin, drogërat, ilaçet, alkoolin, shopping-un, lojërat, etj) i jep origjinën një dëshire të sëmurë.

 

Nga pikëpamja e shkaqeve mund të ketë varësi patologjikisht nga:

Varësia prej Internetit ose Internet-varësia, më mirë e njohur në literaturën psikiatrike me emrin e saj original në anglisht si Internet Addiction Disorder (IAD) është një shqetësim i kontrollit të impulseve.

Ky term është përmendur për herë të parë nga Ivan Goldberg, M.D, në vitin 1995. Është e krhasueshme me lojën e bixhozit patologjik si është diagnostikuar nga DSM-IV. Në vitin 2013 është futur në Seksionin e III-të të DSM-V me propozimin e diagnozës së ?Internet Gaming Disorder?; bëhet fjalë për një diagnozë eksperimentale që ka nevojë sigurisht për studime të mëtejshme dhe që nuk mund të përdoret për qëllime ligjore ose siguracioni. Studjues të ndryshëm pohojnë se varësia nga Interneti nuk mund të konsideohet si një shqetësim specific psikiatrik por si një simptomë psikologjike që mund të lidhet me pamje të ndryshme diagnostikuese dhe klinike.

Ajo cilëson sjellie të fiksuara-të sëmura të lidhura me përdorimin e kompjuterit dhe të web-it. Sipas literaturës specifike kemi 5 lloje të varësive online:

Nuk kemi të dhëna zyrtare në lidhje me këto lloj varësie, por përllogaritet se mund të ketë prekur të paktën 10% të përdoruesve.

Në Shqipëri diskutimet dhe studimet në lidhje me vartësinë prej Internetit nuk janë në nivele të pëlqyeshme, megjithatë OJF Anti Cracker Shield Albania po hedh hapat e para duke u përpjekur të sensibilizojë organet kompetente dhe ti nxisë ato të ndërmarin hapat e duhura dhe të nevojshme për të studjuar dhe për ti paraprirë kësaj sëmundjeje të re të shekullit të XXI.

Në Europë janë krijuar qëndra specifike për trajtimin e këtyre pacientëve.

Këta pacientë ndahen në dy grupe:

 

Për fat të keq ata:

 

?Bëhet fjalë për të rinj inteligjentë dhe pjesërisht më të pjekur se të tjerët, që anojnë drejt

izolimit me alternime të dukshme emotive. Janë të gjithë të varur nga lojërat ku përfshihen totalisht në rolin e personazhit të lojës dhe janë tepër të vështirë për tu trajtuar?

Nuk pritej një numër kaq i madh rastesh kursesi, por ajo që na shqetëson më tepër është distanca ndërbrezore me prindërit. Sikur midis tyre të kishte një hapësirë boshe akustike, që ka të bëjë me shpejtësine e boom-it teknologjik të fëmijërisë që kanë përjetuar këta të rinj nga 0 deri në 5 vjeç.

Si të kuptojmë nëse jemi në vartësi të web-it? A ekziston një kriter vetëvlerësimi?

Të kalosh shumë orë përpara terminalit kompjuterik nuk është sinonim i varësisë. Nëse pas 10 orëve të lundrimit në interne ose të lojës online ose videolojës, dalim me miqtë, problemi nuk qëndron. Po flasim për psikopatologji kur ndjehet gjithmonë nevoja në rritje për të kaluar kohë në rrjet duke e preferuar ndaj aktiviteteve të marrëdhënieve të tjera sociale; Shkëputja e dialogut në familje, agjitacioni psikomotor, ankthi, depresioni dhe pagjumësia, janë simptoma të tjera?

Thanas Dimço

Specialist IT & Cybernetic Crime

 





Lajmet e fundit nga