Shqipëria e vitit 1914: bajraktarët kacafyten nëse vendi duhet të ketë një princ mysliman apo një të krishterë

16 Korrik 2015, 20:30, Aktualitet CNA

Gazeta austriake «Deutsches Volksblatt» e datës 9 janar 1914 shkruante gjerësisht mbi gjendjen në Shqipëri. Në një telegram të marrë nga një personalitet shqiptar nga Durrësi njoftohej mbi përpjekjet e xhonturqve për të vendosur një princ turk në fronin shqiptar, për rolin e Italisë dhe gazetës «Taraboshi» të Shkodrës ? si dhe për vrasjen e majorit Naxhi Beu nga Isa Boletini në skelën e Vlorës.

«Nga një personalitet shqiptar, i cili i njeh jashtëzakonisht mirë rrethanat në Shqipëri, gazeta ?Vossische Zeitung? ka marrë, ditën e djeshme, raportin vijues telegrafik nga Durrësi: Veprimtaria turbulluese e xhonturqve është vërejtur edhe vitin e kaluar. Gjatë bllokadës së bregdetit shqiptar nga ana e Greqisë në Shqipëri u shfaqën agjitatorë turq me mjete të mëdha financiare. Atëbotë kreu i agjitacionit ishte majori i njohur turk Naxhi Beu, i cili para pesë vitesh me Enver Beun kishte inskenuar një revoltë kundër Kushtetutës. Vetë Naxhi Beu ishte shqiptar.

Siç dihet në prill të vitit të kaluar ai u vra në skelën e Vlorës nga Isa Boletini. Xhonturqit nuk hoqën dorë nga veprimtaria e tyre, madje ata dërguan grupe të tëra të agjitatorëve me mjete të mëdha financiare për të imponuar zgjedhjen e një princi turk në fronin e Shqipërisë.

Agjitatorët më të njohur janë pasaniku i madh Zejnel Beu nga Peja, Mehmet Bej Berisha dhe Zija Pashë Mati. Ky i fundit, një kushëri i Esad Pashës, gjeneral turk dhe kryemjeshtër artilerie, është xhonturk fanatik. Ai erdhi në Durrës më 28 tetor dhe sa çel e mbyllë sytë arriti ta bind për planet e tij fisin e fuqishëm të Matit. Nga ky fis është i varur Esad Pasha. Në Shqipëri është fshehtësi publike se me rastin e shpalljes së pavarësisë së Shqipërisë së mesme Esad Pasha fillimisht u kishte premtuar muhamedanëve se do të kujdesej që Shqipëria të kishte një princ muhamedan.

Me të vërtetë ai së shpejti edhe u angazhua në jetësimin e këtij premtimi. Ai thirri një kongres të bashkësisë myslimane në Shkodër, në të cilin rol prijës luajti kushëriri i tij Fuad Beu. Ky kongres e kishte për detyrë të marrë vendim për çështjen e princit, ndonëse ishte mbledhur me qëllim për të arritur një pajtim mes shumë qeverive, të cilat ekzistojnë në Shqipëri. Si pasojë e tij Shqipëria e mesme përmes propagandës për një princ mysliman ka marrë një karakter shumë më mysliman se në kohën e turqve.