E fundit!

13:55 Aktualitet

Shtyhet afati i skemës kombëtare/ Salla: Në vijim diskutimet për IPARD

Ministri i Bujqësisë, Andis Salla, njoftoi shtyrjen me 10 ...

Fushatë për të vënë një femër në banknotën 20 dollarëshe

6 Prill 2015, 18:00, Lifestyle CNA

Kartëmonedhat amerikane nuk janë ndryshuar që nga viti 1929. Në to portretizohen vetëm imazhe burrash dhe disa aktiviste besojnë se ka ardhur koha që kjo të marrë fund dhe që ndikimi i grave amerikane të përfshihet në valutën vendase

Për dekada, Barbara Ortiz Hauard ka zotëruar një biznes të restaurimit në Mount Vernon, në veri të Bronksit; ajo ishte e vetmja grua mes burrave. Disa vite më parë, Barbara filloi të mendonte për një pjesë tjetër të dominuar prej meshkujve në jetën e saj, të cilës më parë nuk i kishte kushtuar shumë rëndësi: kartëmonedhat e dollarit.

Në secilin prej njëmbëdhjetë portreteve që gjenden te monedhat më të famshme botërore në qarkullim, që nga ajo njëdollarëshe e deri te dhjetëmijë dollarëshi, shihen vetëm burra. Në to përfshihen tetë presidentë: Uashingtoni, Xhefersoni, Linkolni, Xheksoni, Granti, Mekkinli, Klevelandi dhe Medisoni; dy sekretarë të thesarit Hemilton e Çejs dhe i paklasifikueshmi Benxhamin Frenklin. Njerëzit që shfaqen në kartëmonedha nuk kanë ndryshuar që prej vitit 1929.

Hauard, që është tani 68 vjeçe, tha për gazetarët: ?Unë jam rritur në vitet 1960 dhe kisha ndjenja të forta për të drejtat e grave dhe të drejtat e kujtdo. Ne marshuam kundër luftës në Vietnam, për të drejtat civile, si dhe për ato të femrave, në atë kohë?.

Më pas, ajo krijoi një familje dhe hapi biznesin e saj, kështu nuk u përfshi në ndonjë aktivizëm serioz për disa kohë, përveç se të bënte fushatë për Hilari Klinton në vitin 2008. Në verën e vitit 2012, ajo hodhi një ide brilante për përfshirjen e një portreti femëror në kartëmonedhat amerikane, por nuk dinte nga t?ia niste.

U dërgoi disa mikeshave një email për të pyetur se cilat gra do të vinin në kartëmonedha, nëse do të ishte në dorë të tyre. Mes marrëseve të email-it ishte edhe Suzana Ades Stone, një gazetare. Ajo pa potencialin e një fushate të vërtetë. Së bashku, Hauard dhe Stone vendosën të krijonin një përpjeke të organizuar për të vënë një grua në një kartëmonedhë deri në vitin 2020, në 100-vjetorin e të drejtës së votimit për gratë.

Ato zgjodhën një kartëmonedhë 20-dollarëshe, jo vetëm sepse është shifra e vitit të kërkesës së grave për votën, por sepse ato mendonin edhe se Xhekson ishte kandidati më i mirë për t?u hequr nga valuta amerikane.

?Xhorxh Uashington, Linkolni dhe Hemilton ishin ata që krijuan sistemin e rezervës federale amerikane, po ashtu edhe Frenklin ka lënë pas një kontribut për të mos u harruar. Por çfarë ka bërë Xhekson?? pyeti Houard. Xhekson ka kundërshtuar me forcë nocionin e bankës qendrore. Për më tepër ai hartoi dhe nënshkroi Aktin e Largimit të Indianëve, që çoi në dëbimin e vendasve amerikanë prej shtëpive të tyre.

Hauard dhe Stone regjistruan organizatën e tyre jofitimprurëse të quajtur ?Gratë në të ?20-at? dhe rekrutuan të tjera, përfshirë edhe bashkëthemeluesen e Projektit Kombëtar të Historisë së Grave, për t?iu bashkuar fushatës.

Disa muaj më pas, ato ndërtuan një uebsajt dhe hapën faqe në rrjetet sociale. Kështu ato filluan t?i ftonin njerëzit të votonin për kandidatët e tyre për zëvendësimin e Xheksonit në kartëmonedhën 20-dollarëshe; zgjedhjet përfshijnë: Alice Paul, Betty Friedan, Shirley Chisholm, Sojourner Truth, Rachel Carson, Rosa Parks, Barbara Jordan, Margaret Sanger, Patsy Mink, Clara Barton, Harriet Tubman, Frances Perkins, Susan B. Anthony, Eleanor Roosevelt dhe Elizabeth Cady Stanton.

Këto gra u zgjodhën nga një listë e gjatë prej njëqind emrash, bazuar në ndikimin e tyre social dhe vështirësitë që kishin hasur në ndjekjen e qëllimeve të tyre. Nuk do të jetë i nevojshëm votimi në kongres apo miratimi presidencial për të vënë një grua në këtë kartëmonedhë. Sekretari i Thesarit është përgjegjës për dizajnet që shfaqen në kartëmonedha, përfshirë portretet.

Njerëzit që shfaqen te paratë nuk kanë nevojë të plotësojnë standarde të veçanta, sipas ligjit amerikan ata mjaftojnë të mos jenë gjallë. Pavarësisht kësaj, pamja e kartëmonedhave është ndryshuar shumë pak qysh prej shekullit të 18. Sipas historianëve, kjo vjen për t?i mbajtur kartëmonedhat të njohura prej kujtdo dhe pjesërisht, sepse publiku amerikan ka bërë rezistencë ndaj ndryshimit.

?Mendoj se publiku amerikan në aspektin e njerëzve që janë te kartëmonedhat e dollarit, ka qenë tepër tradicional në përzgjedhjen e tyre dhe nuk është impenjuar shumë për t?i përzgjedhur me cilësi të veçanta?, tha Mark Tomasko, një ekspert në historinë e valutës. Ai nuk kujton të jetë mbajtur ndonjë fushatë për të vënë një grua në një kartëmonedhë amerikane.

Disa republikanë në Kongres, ndërkohë janë përpjekur, por nuk ia kanë dalë të vënë Ronald Reaganin në kartëmonedhën 50-dollarëshe në vend të Grantit.

Ades Stone dhe Hauard po hasin që tani disa vështirësi. Na rezulton se zgjedhja e 15 kandidateve më të mira, jo më përzgjedhja e fitueses, na qenka një telash. Lista përfshin disa gra me ngjyrë dhe një grua aziatike-amerikane. Disa njerëz kanë shprehur zhgënjim se grupet minoritare nuk janë prezantuar më tepër.

Megjithatë, kandidatet duhet të përmbushin kriteret e vëna dhe të kenë kontribuuar më shumë sesa thjesht përfaqësimi i një grupi minoritar. Hauard dhe Stone shpresojnë që në muajt e ardhshëm të takojnë Presidentin Obama dhe ta bindin atë që të ndihmojë në kryerjen e këtij misioni.