E fundit!

19:12 Politikë

Mbledhje surprizë me deputetët?/ Çfarë pritet të ndodhë më 30 korrik

E enjtja e 23 korrikut është parashikuar si dita kur do të...

Pse Irani lëshon raketa natën?

18 Qershor 2025, 10:23, Kosova & Bota CNA

Ndërsa sirenat bien dhe mbrojtja ajrore izraelite kap kërcënimet hyrëse në mes të natës, një model është shfaqur në strategjinë raketore të Iranit, errësira.

Breshërit e përsëritura të raketave të lëshuara nga Irani gjatë orëve të natës nuk janë rastësi. Ato pasqyrojnë një doktrinë të qëllimshme ushtarake dhe teknologjike të projektuar për të errësuar, befasuar dhe mbjellë frikë.

Ndërsa nata ofron fshehje të dukshme, zgjedhja për të sulmuar nën mbulesën e errësirës rrënjoset në shumë më tepër sesa thjesht dukshmëri. Është një kombinim i kufizimeve teknike, domosdoshmërisë operacionale dhe luftës psikologjike.

Raketat, ndryshe nga avionë , nuk mund të mbështeten në oksigjenin atmosferik për shtytje. Në vend të kësaj, ato duhet të mbajnë si karburant edhe oksidues, përbërës të nevojshëm për djegie brenda sistemeve të tyre. Kjo ndodh sepse raketat balistike arrijnë lartësi ku oksigjeni është i pakët ose nuk ekziston fare.

Kjo kërkesë themelore i ndan raketat në dy kategori: ato që punojnë me lëndë djegëse të lëngshme dhe ato që përdorin lëndë djegëse të ngurtë, secila me implikimet e veta strategjike.

Raketat me rreze të gjatë veprimi të Iranit, përfshirë serinë “Shahab”, zakonisht përdorin lëndë djegëse të lëngshme. Këto raketa kërkojnë një proces kompleks furnizimi me karburant para lëshimit, që përfshin dy rezervuarë të veçantë, një për karburant dhe një për oksidues.

Operacioni është i ndjeshëm ndaj kohës, i rrezikshëm dhe kërkon infrastrukturë stacionare lëshimi dhe ekipe tokësore.

Kjo e bën fazën e furnizimit me karburant dritaren më të ndjeshme të raketës, veçanërisht nën syrin vigjilent të satelitëve armik dhe avionëve mbikëqyrës.

Për të zvogëluar rrezikun e zbulimit dhe sulmit, Irani shpesh kryen operacione furnizimi me karburant natën, kur dukshmëria është e ulët dhe shanset e zbulimit ajror bien ndjeshëm.

Në të kundërt, raketat me rreze të shkurtër dhe të mesme veprimi, të tilla si “Fateh-110” dhe “Zolfaghar”, zakonisht furnizohen me karburant të ngurtë. Këto sisteme janë të para-ngarkuara me një përzierje karburanti dhe oksiduesi në formë të ngurtë, të ruajtur brenda trupit të raketës. Ato janë gati për lëshim, nuk kërkojnë furnizim me karburant në vend dhe mund të qëllohen nga platforma të lëvizshme, duke i bërë ideale për sulme të papritura dhe luftë të decentralizuar.

Megjithatë, pasi të ndizen, raketat me lëndë djegëse të ngurtë nuk mund të fiken ose të frenohen. Lëshimi është i pakthyeshëm, një kompromis operativ për lëvizshmërinë dhe shpejtësinë.

Pse raketat duhet të mbajnë oksigjenin e tyre

Shpesh lind pyetja se pse raketat kanë nevojë për oksidues në bord. Ndryshe nga motorët reaktivë, të cilët marrin oksigjen nga atmosfera, motorët e raketave duhet të funksionojnë në mjedise ku oksigjeni është i pamjaftueshëm ose mungon plotësisht.

Raketat balistike mund të ngjiten dhjetëra - ose edhe qindra - kilometra në qiell, shumë përtej lartësive të lejuara për frymëmarrje. Për të siguruar shtytje të qëndrueshme, ato duhet të mbajnë gjithçka që nevojitet për djegie që nga fillimi.

Doktrina e formuar nga teknologjia dhe taktikat

Përdorimi i përsëritur i lëshimeve të raketave gjatë natës nga Irani nuk është një vendim i rastësishëm. Ai pasqyron një doktrinë ushtarake shumështresore që merr parasysh realitetet teknike, mundësitë strategjike dhe dinamikën psikologjike të luftës.

Duke shfrytëzuar raketat me lëndë djegëse të ngurtë dhe të lëngshme, platformat e lëvizshme të lëshimit dhe fshehjen natyrore të natës, Irani ka ndërtuar një sistem që i jep përparësi mbijetesës, surprizës dhe ndikimit psikologjik - edhe kur vetë raketat nuk arrijnë të arrijnë objektivat e tyre.

Në betejën e vazhdueshme për frenim dhe mbrojtje, koha e lëshimit është po aq kritike sa vetë raketa./ CNA