web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

Lufta shkatërruese Izrael-Hamas/ Mijëra viktima në Gaza, pasojat e konfliktit të vazhdueshëm

31 Dhjetor 2024, 18:30, Kosova & Bota CNA

Lufta shkatërruese Izrael-Hamas/ Mijëra viktima në Gaza, pasojat

Konflikti i vazhdueshëm mes Izraelit dhe grupit palestinez Hamas ka shpërthyer në përshkallëzime të rënda në vitin 2023, duke vazhduar edhe në vitin 2024.

Lufta ka shkaktuar mijëra viktima, ndërsa qytetarët e Gazës dhe të Izraelit po përballen me humbje të mëdha dhe pasiguri të vazhdueshme.

Izraeli dhe Hamasi kanë akuzuar njëri-tjetrin për ndërlikimin e përpjekjeve për armëpushim, ndërsa të dyja palët po afrohen më shumë drejt arritjes së një marrëveshjeje që mund t'i japë fund luftës që po hyn në muajin e 15-të në Gaza.

Niveli i sulmeve dhe kundërsulmeve është rritur, duke përfshirë edhe përdorimin e raketave dhe sulmeve ajrore, që kanë lënë të shkatërruar shumë zona dhe kanë shkaktuar dëme të mëdha materiale dhe sociale.

Lufta ka krijuar një krizë humanitare të thellë, me një numër të madh të të plagosurve dhe të vdekurve, shumë prej të cilëve janë civilë. Shpërnguljet masive të popullsisë janë një fenomen i zakonshëm, ndërkohë që shërbimet mjekësore dhe ndihmat janë të pakta.

Kombet e Bashkuara dhe organizatat ndërkombëtare kanë kërkuar ndërhyrje humanitare dhe trajnimin e njësive të emergjencës për të përballuar krizën e refugjatëve dhe shpërnguljeve.

Përpjekjet diplomatike dhe ndërkombëtare

Diplomacia ndërkombëtare ka qenë aktive, por ende nuk është arritur një marrëveshje për armëpushim të qëndrueshëm. Më shumë shtete po përpiqen të ndërmjetësojnë për ndalimin e armiqësive, megjithëse tensionet mbeten të larta.

Organizata e Kombeve të Bashkuara dhe Bashkimi Evropian po zhvillojnë bisedime për të mundësuar një të ardhme më paqësore për rajonin, por pengesat janë të mëdha për shkak të polarizimit dhe interesave të ndryshme ndërkombëtare.

 Reagimi ndërkombëtar dhe ndikimi global

Konflikti ka pasur një ndikim të ndjeshëm në marrëdhëniet ndërkombëtare, me disa shtete që janë angazhuar të mbështesin Izraelin, ndërsa të tjerë kanë mbështetur popullin palestinez. Shtetet e Bashkuara, Bashkimi Evropian, dhe Rusia janë ndër aktorët kryesorë që po ndërmarrin hapa për të zgjidhur konfliktin, por kanë pasur qëndrime të ndryshme.

Lufta shkatërruese Izrael-Hamas/ Mijëra viktima në Gaza, pasojat

Lufta ka ndikuar edhe në çmimet globale të energjisë dhe sigurinë në Lindjen e Mesme, duke krijuar pasiguri për tregjet botërore, veçanërisht në lidhje me furnizimet me naftë dhe gaz.

E ardhmja dhe sfidat e vitit 2024

E ardhmja e konfliktit dhe mundësinë e një zgjidhjeje të qëndrueshme është e paqartë. Shumë analistë e shohin këtë vit si një moment kyç, ku mund të arrihet një marrëveshje, ose ndoshta të përshkallëzohet më tej dhuna.

Paqja mbetet një shpresë e largët për shumë njerëz në rajon, ndërsa tensionet brenda dhe jashtë Izraelit dhe Palestinës vazhdojnë të rriten.

Përshkallëzimi i luftës pas vitit 2023

Konflikti në Izrael dhe territoret e Palestinës ka filluar të përshkallëzohet pas një periudhe të tensioneve të larta që nisën në vitin 2023. Lufta ka marrë dimensione të reja në vitin 2024, kur të dyja palët e përfshira kanë intensifikuar sulmet dhe kundërsulmet. Për më shumë se një muaj, bombardimet ajrore izraelite dhe sulmet me raketa nga Gaza kanë shkaktuar viktima dhe shkatërrime masive në të dyja palët.

Krisja e Sigurisë në Izrael dhe Gaza

Izraeli është përballur me sulme më të ashpra, përfshirë përdorimin e raketave me rreze të gjatë dhe sulme të drejtpërdrejta ndaj qyteteve të mëdha. Këto sulme kanë rritur nivelin e frikës dhe pasigurisë, duke detyruar autoritetet të shpallin gjendje emergjente.

Në Gaza, përpjekjet për t’i përgjigjur me sulme të raketave dhe shpërthime kanë shkaktuar vdekje dhe plagosje të qytetarëve të pafajshëm. Shpërthimet janë përhapur në zona të populluara, duke sjellë një krizë humanitare të papërballueshme.

Lufta shkatërruese Izrael-Hamas/ Mijëra viktima në Gaza, pasojat

Pasojat ekonomike dhe sociale

Lufta ka ndikuar ndjeshëm në ekonominë e Izraelit dhe të rajonit të Lindjes së Mesme. Shkatërrimi i infrastrukturës, mbyllja e fabrikave dhe rritja e çmimeve të energjisë kanë bërë që shumë qytetarë të përballen me pasiguri ekonomike dhe shpenzime të larta.

Po ashtu, shumë investitorë ndërkombëtarë kanë frikë për të investuar në këtë rajon për shkak të pasigurisë dhe klimës politike të tensionuar. Për këtë arsye, bizneset dhe tregjet financiare janë dëmtuar.

Pasojat globale të luftës janë gjithashtu të ndjeshme, veçanërisht në tregjet e energjisë. Çmimet e naftës dhe gazit kanë shënuar rritje për shkak të pasigurisë në Lindjen e Mesme, duke shkaktuar një ndikim në ekonomitë globale.

Pasojat humanitare janë dramatike, duke përfshirë mijëra të vdekur dhe të plagosur në të dyja palët. Në Gaza, shumë njerëz janë të strehuar në kampet e refugjatëve dhe kërkojnë ndihmën e urgjente nga organizatat ndërkombëtare. Ushqimi, ujë dhe shërbimet shëndetësore janë bërë të paarrishme për shumë njerëz që vuajnë nga lufta.

Lufta shkatërruese Izrael-Hamas/ Mijëra viktima në Gaza, pasojat

Refugjatët që po largohen nga Gaza dhe qytetet izraelite janë gjithashtu një problem i madh. Kombet e Bashkuara dhe organizata të tjera ndërkombëtare janë angazhuar për të siguruar ndihmën e duhur për këta njerëz, por sfidat janë të shumta.

Pra, pse do të pranonte Netanyahu për një marrëveshje armëpushimi tani?

Deri më tani, Netanyahu ka refuzuar një armëpushim, në vend të kësaj pretendon se është duke pritur për një "fitore absolute" të keqpërcaktuar, një premtim i cili u hodh poshtë si "marrëzi" në gusht nga Gallant.

Megjithatë, me rënien e regjimit sirian, i cili u mbështet nga Irani, Netanyahu mund të shohë një mundësi.

Duke folur në një konferencë për mediat, Netanyahu përshëndeti rënien e asaj që ai e përshkroi si armikun rajonal të "boshtit të së keqes" të Iranit pas rënies së presidentit të Sirisë, Bashar al-Assad, duke thënë: "Fitorja absolute që ata talleshin është afër".

Familjet e robërve izraelitë që mbahen në Gaza, aleatët e brendshëm dhe ndërkombëtarë të Netanyahut, dhe shumë prej kundërshtarëve të tij politikë, të gjithë e kanë akuzuar Netanyahun për zgjatjen e luftës në Gaza për të shmangur përgjegjësinë.

Humbjet njerëzore gjatë luftës

Numri i të vdekurve nga ofensiva e Izraelit në Gaza kaloi mbi 45,000 në dhjetor, sipas zyrtarëve palestinezë shëndetësorë dhe të dhënave nga OKB.

Qindra palestinezë në Bregun Perëndimor dhe mijëra izraelitë dhe shtetas të huaj në Izrael mbetën të vrarë që nga tetori i vitit 2023.

Punonjësit humanitarë brenda Gazës janë përballur gjithashtu me rrezik të madh gjatë konfliktit, me një numër të paprecedentë të vrarë. Këto shifra ndryshojnë dita-ditës në varësi të ecurisë së ngjarjeve.

Çfarë është Hamasi?

Hamasi është një lëvizje militante islamike që ka kontrolluar Rripin e Gazës për gati dy dekada. Ajo kundërshton me dhunë ekzistencën e Izraelit, për të cilin pretendon se po pushton Palestinën. Në tetor 2023, Hamasi sulmoi Izraelin jugor, duke vrarë afro 1200 njerëz dhe duke marrë më shumë se 250 pengje. Si përgjigje, Izraeli shpalli një luftë që synonte të zhdukte grupin. Konflikti ka vrarë mijëra njerëz që nga tetori i vitit 2024, sipas zyrtarëve palestinezë në Gaza.

Dhjetra vende, përfshirë Shtetet e Bashkuara, e kanë cilësuar Hamasin një organizatë terroriste gjatë viteve, megjithëse disa e përdorin këtë emërtim vetëm për krahun e tij ushtarak. Shtetet e Bashkuara kanë premtuar miliarda dollarë ndihmë të re ushtarake që nga fillimi i luftës Izrael-Hamas dhe mbetet furnizuesi kryesor i armëve i Izraelit.

Aleati më i rëndësishëm i Hamasit në rajon është Irani, por ai ka marrë gjithashtu mbështetje të konsiderueshme financiare dhe politike nga Turqia. Katari pret zyrën politike të Hamasit dhe gjithashtu i siguron asaj burime financiare, megjithëse me dijeninë dhe bashkëpunimin e qeverisë izraelite. Hamasi është ndërkohë një komponent i të ashtuquajturit bosht i rezistencës iraniane, një rrjet rajonal I partnerëve anti-izraelit që përfshin Xhihadin Islamik Palestinez, Hezbollahun e Libanit, Huthit e Jemenit dhe milici të ndryshme në Irak dhe Siri. Duke pasur parasysh këto lidhje, shumë ekspertë të sigurisë kanë frikë se lufta Izrael-Hamas mund të përfshijë rajonin në një konflikt më të gjerë.

Cila është origjina e grupit?

Hamasi, një akronim për Harakat al-Muqaëama al-Islamiya ("Lëvizja e Rezistencës Islame"), u themelua nga Sheikh Ahmed Yassin, një klerik palestinez i cili u bë një aktivist në degët lokale të Vëllazërisë Myslimane pasi ia kushtoi jetën e tij të hershme studimeve islame në Kajro. Duke filluar nga fundi i viteve 1960, Yassin predikoi dhe kryente punë bamirësie në Bregun Perëndimor dhe Gaza, të cilat Izraeli i pushtoi pas Luftës Gjashtë Ditore të vitit 1967.

Kush janë drejtuesit e saj?

Hamasi ka një mori organesh udhëheqëse që kryejnë funksione të ndryshme politike, ushtarake dhe sociale. Politika e përgjithshme përcaktohet nga një organ gjithëpërfshirës konsultativ, i quajtur shpesh byroja politike, e cila vepron në mërgim. Komitetet lokale menaxhojnë çështjet bazë në Gaza dhe Bregun Perëndimor.

Si financohet Hamasi?

Historikisht, emigrantët palestinezë dhe donatorët privatë në Gjirin Persik siguruan pjesën më të madhe të financimit të lëvizjes. Në ditët e sotme, Irani është një nga përfituesit më të mëdhenj të Hamasit, duke kontribuar me fonde, armë dhe trajnime. Megjithëse Irani dhe Hamasi për pak kohë u kundërshtuan pasi mbështetën palët kundërshtare në luftën civile të Sirisë, Irani siguron rreht 100 milionë dollarë në vit për Hamasin. Irani ishte i shpejtë për të lavdëruar sulmin e Hamasit ndaj Izraelit në fund të vitit 2023 dhe premtoi mbështetjen e tij të vazhdueshme për grupin palestinez.

Që nga viti 2021, Hamasi thuhet se ka mbledhur mbi 12 milionë dollarë në muaj nga taksat mbi mallrat egjiptiane të importuara në Gaza.

Situata në Rripin e Gazës

Koordinatori izraelit i Aktiviteteve të Qeverisë në Territore raportoi se deri më 22 dhjetor 2024, mijëra kamionë që transportonin ndihma humanitare kishin hyrë në Rripin e Gazës, duke shpërndarë ushqim, ujë, furnizime mjekësore dhe pajisje për strehimore. Për më tepër, mijëra prej tyre janë kthyer në qendra strehimi.

Mijëra pako ushqimore, miell dhe ujë të pijshëm u dorëzuan në Rripin verior të Gazës. Mallrat u ngarkuan në nëntë kamionë të Programit Botëror të Ushqimit dhe u transportuan në qendrat e shpërndarjes për banorët vendas.

Ministria e Zhvillimit Social të Hamasit njoftoi nisjen e një shërbimi të ri elektronik për regjistrimin dhe përditësimin e të dhënave për personat e zhvendosur dhe banorët në rrethet e Rripit të Gazës. Shërbimi synon të mbështesë përpjekjet për të ofruar strehim për këta persona dhe për të përmirësuar kushtet e qendrave të strehimit, kampeve dhe vendeve të zhvendosjes.

Po ashtu së fundmi janë mbajtur takime negociuese në Egjipt për një armëpushim dhe lirimin e pengjeve.

Përplasjet mes Iranit dhe Izraelit

Këto përplasje kanë theksuar tensionet e gjera midis Izarelit dhe Iranit, të cilat janë përfshirë në një luftë të ftohtë për dominimin e Lindjes së Mesme. Houthit janë bërë një mjet i rëndësishëm në këtë rivalitet, duke përdorur detin dhe ajrin për të kërcënuar interesat e koalicionit të udhëhequr nga Arabia Saudite, ndërsa Irani ka mundur të shfrytëzojë këtë grup për të mbështetur pozitat e tij dhe për të ushtruar presion ndaj armiqve të tij.

Në përmbledhje, përplasjet mes Izraelit dhe Iranit janë një komponent i rëndësishëm i luftës civile në Jemen dhe kanë pasoja të mëdha për stabilitetin e rajonit, duke përfshirë këtu kërcënimin ndaj sigurisë detare dhe tensionet ndërmjet fuqive rivale.

Në vitin 2024, tensionet midis Izrelit dhe Iranit janë rritur, duke përfshirë sulme të shpeshta ndaj anijeve në Detin e Omanit dhe detin e Gjirit Persik. Houthit, të mbështetur nga Iranin, kanë shfrytëzuar këtë situatë për të kërcënuar rrethin e sigurisë detare të koalicionit të udhëhequr nga Arabia Saudite dhe interesat ndërkombëtare të energjisë. Ata kanë kryer sulme me raketa dhe dronë ndaj anijeve komerciale, përfshirë ato të naftës, duke vënë në rrezik rrugët e rëndësishme të transportit.

Lufta shkatërruese Izrael-Hamas/ Mijëra viktima në Gaza, pasojat

Në këtë periudhë, Irani ka ofruar mbështetje të vazhdueshme për Houthit në formën e armëve dhe trajnimit, për të forcuar ndikimin e tij në rajon dhe për të goditur fuqitë rivale, si Arabia Saudite dhe Shtetet e Bashkuara. Këto sulme kanë shkaktuar një rritje të tensioneve mes këtyre aktorëve, duke vënë në rrezik sigurinë e transportit dhe ekonomisë globale.

Në përgjigje të këtyre sulmeve, forcat detare ndërkombëtare, përfshirë ato të Shteteve të Bashkuara dhe koalicionit të udhëhequr nga Arabia Saudite, kanë rritur praninë e tyre në rajon, për të mbrojtur anijet dhe sigurinë e kalimeve detare. Ky eskalim i situatës është një reflektim i përshkallëzimit të luftës civile në Jemen dhe ndikimeve të gjerë gjeopolitike në Lindjen e Mesme

Sulmi i kalibruar i Izraelit ndaj Iranit

Më 26 tetor, Izraeli goditi zonat ushtarake thellë brenda territorit iranian, por shtrirja e sulmit të tij të premtuar ishte më e kalibruar sesa shumë persona kishin shprehur frikë.

Rajoni ka qenë në panik që nga 1 tetori, pasi Izraeli premtoi se Irani “do të paguante” për kryerjen e sulmit më të madh direkt me 200 raketa ndaj armikut të tij të përbetuar, Izraelit.

Shqetësimi kryesor ishte nëse Izraeli do të sulmonte ndërtesat bërthamore iraniane apo infrastrukturën e energjisë, pasi që të dyja këto lloje sulmesh bartnin rreziqe. Në orët e para të mëngjesit të 26 Tetorit, ku mediat iraniane pranuan se ka pasur shpërthime të fuqishme përreth Teheranit. 

Disa kanale në Telegram që mbështesin Gardën Revolucionare shkuan edhe më larg, duke pretenduar se mediat izraelite po kritikonin kryeministrin Benjamin Netanyahu, për nisjen e sulmit “zhgënjyes” kundër Iranit.

Pse një përgjigje e matur?

Izraeli ka qenë nën presion tw vazhdueshwm nga aleati i saj, Shtetet e Bashkuara, dhe nga shtetet arabe të Gjirit Persik, që të formulojë një përgjigje që nuk do ta zhyste rajonin në një luftë të plotë.

Në një sinjal të përpjekjeve diplomatike të Uashingtonit, Pentagoni shpejt reagoi pas raportimeve për sulmin, duke thënë se SHBA-ja ishte në dijeni paraprakisht për planet e Izraelit, por nuk kishte përfshirje amerikane në këtë lëvizje ushtarake.

Shtetet e Gjirit ishin të shqetësuara se një sulm ndaj infrastrukturës së energjisë të Iranit do të ishte një goditje ndaj ndërtesave të tyre të naftës dhe gazit, ndërkaq komuniteti ndërkombëtar ishte i shqetësuar se goditja e ndërtesave bërthamore të Iranit do ta detyronin Iranin që të zhvillonte një armë bërthamore.

Shkalla e dëmit të shkaktuar nga sulmi është e paqartë dhe imazhet satelitore me gjasë do të ofrojnë një pamje të qartë të objektivave dhe shkallës së dëmit. Nëse dëmi nuk është i madh, thanë ekspertët, Irani do të heqë dorë nga ndonjë përgjigje ose do të zgjedhë një hakmarrje në shkallë të vogël, që do të mund të përfshinte sulme ndaj Izraelit përmes bashkëpunëtorëve të Teheranit.

Pas sulmit të Iranit kundër Izraelit

Pasi Irani lëshoi një breshëri raketash dhe dronësh kundër Izraelit në prill, tha se kishte krijuar një “ekuacion të ri”, prandaj çdo veprim izraelit kundër Iranit do të përballej me përgjigje.

Sulmi, që erdhi si përgjigje ndaj një bombardimi të dyshuar izraelit të ndërtesës së Ambasadës së Iranit në Damask të Sirisë, synonte të rivendoste strategjinë parandaluese të Iranit kundër rivalit të tij të përbetuar. Izraeli për javë të tëra po kryen bombardime dhe po zhvillon një ofensivë tokësore në Liban, duke shënjestruar udhëheqjen dhe aftësitë ushtarake të Hezbollahut, grup i shpallur organizatë terroriste nga SHBA-ja, ndërkaq Bashkimi Evropian e ka futur në listë të zezë krahun e tij ushtarak.

Aftësia për t’i vazhduar sulmet me rreze të gjatë veprimi

Më 1 tetor, Irani e kreu sulmin më të madh si kurrë ndonjëherë ndaj Izraelit, duke i shkrepur gati 200 raketa balistike drejt armikut të vet të përbetuar. Një duzinë e atyre raketave, të drejtuara kryesisht drejt objekteve ushtarake, depërtuan përtej mbrojtjes së frikshme të Izraelit.

Synimi i hakmarrjes së Izraelit më 26 tetor ishte ta pengojë prodhimin e raketave balistike me lëndë djegëse të ngurtë nga Irani, të cilat ishin përdorur nga Teherani gjatë sulmit. Këto armë “janë shqetësimi kryesor i Izaelit”, sipas Fabian Hinz, nga Instituti Ndërkombëtar për Studime Strategjike me bazë në Londër.

Izraeli i goditi objektet për prodhimin e raketave përreth Teheranit, përfshirë kompleksin ushtarak Parchin, bazën ushtarake Khojir, zonën raketore Shahrud dhe një fabrikë në Zonën Industriale Shamsabad.

Synimi i Izraelit ishte gjithashtu të dobësonte aftësinë e Iranit për t'u mbrojtur nga sulmet ajrore, pasi goditi radarët e tij dhe sistemet e mbrojtjes ajrore, S-300, të prodhuara nga Rusia.Tri sisteme S-300 janë shkatërruar gjatë sulmit izraelit, sipas disa raportimeve të pakonfirmuara që cituan zyrtarë amerikanë dhe izraelitë.

Ndikimi ndaj hakmarrjes iraniane

Teherani u hakmor ndaj Izraelit, teksa shkalla e dëmeve të shkaktuara nga sulmi izraelit i 26 tetorit po bëhet gjithnjë e më e qartë.

Duke qenë se Irani ka pësuar dëme në kapacitetet mbrojtëse dhe sulmuese, ekspertët thonë se nuk është e qartë nëse Teherani mund të kryejë një tjetër sulm të madh kundër Izraelit.

Binnie tha se vendosja e sistemit të avancuar kundërajror nga SHBA-ja në Izrael, do ta "ndryshojë më tej ekuilibrin në favor të Izraelit".

Mediat, duke cituar burime izraelite, thonë se Irani po përgatitet ta kryejë një sulm ajror ndaj Izraelit duke përdorur grupet militante shiite të mbështetura nga Teherani në Irak. Kjo lë të kuptohet se republika islamike shpreson se përfaqësuesit e saj të bartin peshën kryesore të një përgjigjeje të mundshme izraelite.

Lufta në Izrael dhe Hamas është një nga konfliktet më të thella dhe më të përgjakshme të periudhës moderne. Ajo ka shkaktuar dhimbje të pafundme për të dyja palët dhe ka pasur pasoja të rënda për popullatën civile. Ndërsa diplomacia dhe ndërmjetësimi ndërkombëtar kanë qenë të rëndësishme, arritja e një paqeje të qëndrueshme mbetet një sfidë e madhe. Viti 2025 do të jetë një vit kyç për të kuptuar nëse mund të arrihet një zgjidhje përfundimtare, apo do të vazhdojnë tensionet dhe lufta në Lindjen e Mesme.

Presidenti i zgjedhur Donald Trump është zotuar se do t’i japë fund shumë shpejt luftës në Rripin e Gazës, ndërsa ka paralajmëruar se ‘situata do të bëhet kaotike’ nëse Hamasi nuk i liron pengjet deri më 20 janar, ditën kur ai merr zyrtarisht detyrën. Tashmë mbetet për tu parë nëse lufta do të shuhet apo do të rindizen./ CNA





Lajmet e fundit nga