Who are the Nobel Prize winners in 2023?

2024-01-02 10:30:00, Kulturë CNA

Nobel Prize in Physics 2023

Who are the Nobel Prize winners in 2023?

The Nobel Prize in Physics for 2023 was won by three scientists who managed to develop a technique to understand the extremely fast movements of electrons, which were previously thought impossible to follow.

The winners are Pierre Agostini of Ohio State University in the US, Ferenc Krausz of the Max Planck Institute for Quantum Optics and Ludwig Maximilian University in Munich, Germany, and Anne L'Huillier from Lund University in Sweden.

With their experiments "they offered humanity new tools to explore the world of electrons inside atoms and molecules," said representatives of the Royal Swedish Academy of Sciences, which announced the prize winners in Stockholm.

Winners of the Nobel Prize in Chemistry

Who are the Nobel Prize winners in 2023?

The Royal Swedish Academy of Sciences has announced 3 scientists as winners of the Nobel Prize in Chemistry. The winners are: Mundzi G. Bawendi, Louis I. Bruce and Alexei Ekimov.

"The 2023 Nobel Prize in Chemistry goes to the discovery and development of quantum dots, nanoparticles that are so small that their size determines their properties," the academy said.

Nanoparticles and quantum dots are used in LED lights and television screens and can also be used to guide surgeons in removing cancerous tissue, among other things.

Nobel Prize in Physiology and Medicine

Who are the Nobel Prize winners in 2023?

The Nobel Prize in Physiology or Medicine for 2023 has been awarded to scientists Katalin Kariko and Drew Weissman, who created the mRNA technology that was used to create the COVID vaccines.

The technology was in experimental stages before the pandemic, but has now been used for millions of people around the world to protect them from COVID-19.

The same mRNA technology is being researched for other diseases, including cancer. The Nobel Prize Committee said: "The laureates contributed to the development of vaccines during one of the greatest threats to human health in modern times."

Vaccines train the immune system to recognize and fight viruses or bacteria. During the COVID pandemic, Moderna and Pfizer/BioNTech vaccines were based on mRNA technology. mRNA technology instructs cells in the body to produce specific proteins. mRNA essentially uses our body and biological processes to treat diseases and prevent infections.

Nobel Prize in Literature for 2023

Who are the Nobel Prize winners in 2023?

Jon Fosse is the winner of the 2023 Nobel Prize in Literature "for his innovative plays and prose that give voice to the unspeakable".

Fosse, born in 1959, is widely considered one of the most important writers of our time. For almost 40 years he has written novels, plays, poems, stories, essays and children's books.

Veprat e tij janë përkthyer në më shumë se 50 gjuhë dhe dramat e tij janë vënë në skenë mbi një mijë herë në mbarë botën. Paçka se kishte shprehur shpesh skepticizëm për teatrin, ai ka shkruar dramën e tij të parë në vitin 1992, duke e përshkruar më vonë këtë si zbulimin më të madh në jetën e tij artistike.

Ai shkroi drama me një ritëm të furishëm gjatë këtyre viteve, duke u shfaqur shpejt në skenat më të rëndësishme norvegjeze. Dhe pas vetëm disa vitesh dramat e tij u shfaqën edhe jashtë vendit.

Sot, dramat e Jon Fosse janë luajtur në të gjithë botën. Ai ka shkruar më shumë se 30, duke përfshirë “Namnet”, “Vinter”, “Ein sommars dag”, “Draum om hausten” dhe “Dødsvariasjonar”. Edhe pse është më i njohur si dramaturg, Fosse ka shkruar edhe në zhanre të tjera në një nivel jashtëzakonisht të lartë.

Përveç shkrimeve të tij, Fosse ka përkthyer shumë vepra, si në prozë ashtu edhe duke krijuar versionet e tij të reja të një numri dramash. Puna më e gjatë e Fosse është “Septologjia” (2019–‘21), të cilën e filloi gjatë një pushimi nga dramaturg dhe pasi u konvertua në katolicizëm në vitin 2013.

Fosse e ka quajtur metodën e tij të të shkruarit të Septologjisë si një “prozë e ngadaltë”: një stil i ndryshimit të niveleve, skenave, dhe reflektimet, e kundërta e dramës me ritme të shpejta. Shtatë pjesët e tij janë botuar në tre vëllime. Është një rrëfim sugjestionues, madhështor për natyrën e artit dhe Zotit, për alkoolizmin, miqësinë, dashurinë dhe kalimin e kohës.

“Septologjia” është përkthyer në mbi 20 gjuhë dhe është vlerësuar nga kritika në mbarë botën.

Çmimi Nobel për Paqe në vitin 2023

Who are the Nobel Prize winners in 2023?

Narges Mohammadi, e cila ka fituar Çmimin Nobel për Paqe 2023, ka qenë prej vitesh një figurë e shquar e të drejtave të njeriut në Iran.

Ajo u nderua me çmimin për luftën e saj kundër shtypjes së grave në vend, me kreun e komitetit të Nobelit që e quajti atë një “luftëtare për lirinë”. Ajo gjithashtu ka bërë fushatë të palodhur për heqjen e dënimit me vdekje në Iran, i cili ka një nga normat më të larta të ekzekutimit në botë.

Pavarësisht se ka qenë pothuajse vazhdimisht në burg që nga viti 2010, zonja Mohammadi ka arritur të publikojë abuzime edhe nga brenda burgut.

Zonja Mohammadi, 51 vjeçe, është arrestuar 13 herë, është dënuar pesë herë dhe është dënuar me gjithsej 31 vjet burg. Aktualisht ajo ndodhet në burg për “përhapje propagande”.

Në dhënien e çmimit të zonjës Mohammadi, kreu i komitetit të Nobelit vuri në dukje se ajo luftoi për gratë kundër diskriminimit dhe shtypjes sistematike.

Pavarësisht burgosjes së saj, zonja Mohammadi nuk ka heshtur. Vitin e kaluar, në një letër nga burgu Evin në Teheran, ajo detajoi se si gratë e ndaluara në protestat antiqeveritare që më pas po përfshinin vendin po abuzoheshin seksualisht dhe fizikisht.

Çmimi Nobel në Ekonomi për vitin 2023

Who are the Nobel Prize winners in 2023?

American Harvard University professor Claudia Goldin won the 2023 Nobel Prize in Economics "for building a database that enables the analysis of women's labor market outcomes over the centuries," the Royal Swedish Academy of Sciences said.

Thanks to Claudia Goldin's groundbreaking research, we now know much more about the underlying factors and what barriers may need to be addressed in the future.

Goldin's research reveals the causes of change, as well as the main sources of the remaining gender gap.

"Globally, about 50 percent of women participate in the labor market compared to 80 percent of men, but women earn less and are less likely to reach the top of their careers," said the chairman of the Prize Committee in Economic Science, Jakob Svensson.

Goldin is the third woman to win a Nobel Prize in Economics since it was first awarded in 1969. In 2009, it won Elinor Ostrom and Esther Duflo in 2019.

The prestigious prize, officially named "Sveriges Riksbank Prize" in Economic Sciences in memory of Alfred Nobel, is the last of this year's Nobel prizes and is worth 11 million Swedish kroner.

Unlike other prizes, the economics prize was not established in Alfred Nobel's 1895 will, but by the Swedish Central Bank in his memory. The first winner was chosen in 1969.

Last year, the award was shared between three American economists, former head of the US Federal Reserve, Ben Bernanke, Douglas Diamond and Philip Dybvig, who "have significantly improved our understanding of the role of banks in the economy, especially during financial crises, as well as the way to regulate financial markets./ CNA