What are Tornadoes?

2022-07-23 13:55:00, Blog CNA

What are Tornadoes?

Tornadoes are powerful vortices of wind that extend from the Earth's surface to the base of the clouds that cause storms. They are usually about 100 meters in diameter, and travel an average of about 5 kilometers before dispersing.

Tornadoes are formed by meso-cyclones, which are regions of rapidly rotating air that move within storm clouds. Cold, dry air can wrap around these meso-cyclones, creating a strong temperature contrast that intensifies the rotation, lowers the pressure in the center, and extends the vortex over land.

What are Tornadoes?

Kështu lind një Tornado. Duke qenë se tornadot përbëhen nga ajri, ato janë të padukshme për syrin e lirë, përveç nëse transportojnë ndonjë material tjetër, si uji i kondensuar në formën e avullit të ujit, pluhurit apo mbeturinave më të mëdha. Prandaj marrin shpesh një pamje të errët.

Agjencitë meteorologjike në mbarë botën, përfshijnë dukuri të ndryshme në klasifikimin që i bëjnë Tornadove. Për shembull, flukse ujore intensive, të cilat formohen mbi ujë nga një mezo-ciklon, klasifikohen zyrtarisht si një tornado vetëm nëse zbresin në Tokë.

Një nëngrup jashtëzakonisht i rrallë i tyre, formohet në rajonet me borë. Po ashtu, ekzistojnë një sërë vorbullash të tjera që janë ngjashme me Tornadot. Për shembull, “djajtë e pluhurit” apo “djajtë e zjarrit”. E para është një vorbull e vogël e përbërë nga pluhuri, dhe që mund të formohet nga prurjet e mëdha, pa pasur nevojë për re stuhish.

I dyti është një zjarr i vogël me vorbull, i formuar shpesh gjatë zjarreve të mëdha në pyje. Ndërsa këto fenomene u ngjajnë shumë Tornadove, përgjithësisht nuk konsiderohen si të tilla, pasi formimi i tyre është shumë i ndryshëm, dhe vetë vorbulla zakonisht nuk shtrihet nga sipërfaqja e Tokës në bazën e një reje.

What are Tornadoes?

Tornadot mund të ndodhin në çdo kohë të vitit, nëse kushtet janë të favorshme. Gjithsesi, ato janë shumë më të zakonshme gjatë sezonit të stuhive. Për shumicën e vendeve me gjerësi gjeografike të mesme, ato ndodhin më shpesh pranverë ose vjeshtë, për shkak se sistemet ballore tropikale dhe polare takohen në këto stinë kalimtare, duke shkaktuar stuhi të fuqishme.

Por edhe brenda një kontinenti, ka ndryshueshmëri se cilët janë muajt më aktivë. Për shembull, në SHBA, aktiviteti i rrezikshëm i Tornadove në jug arrin kulmin rreth marsit ose prillit. Ndërsa në veri, aktiviteti kulmon rreth qershorit ose korrikut.

Në Azinë Jugore, ato ndodhin në muajt e tranzicionit, por një rol luajnë edhe stinët më të lagështa të musoneve, të cilat zgjasin nga marsi në maj. Tornadot duket sikur janë më tipike në SHBA. Në fakt ndodhin shpesh edhe në Argjentinë, Brazil, si dhe në pjesë të Evropës, Afrikës së Jugut, Australisë, Zelandës së Re dhe Azisë Jugore dhe Lindore.

What are Tornadoes?

Madje vendi me densitetin më të lartë të Tornadove për sipërfaqen që ka, është Britania e Madhe, ku ndodhin rreth 30 Tornado çdo vit. Viktimat gjatë një Tornadoje ndodhin më shpesh nga shembja e vendstrehimeve, apo nga mbeturinat e godinave që kthehen në “predha” vdekjeprurëse.

Ndërsa në SHBA ndodhin Tornadot më të fortë, ato më vdekjeprurëse ndodhin në Bangladesh, për shkak të infrastrukturës së dobët. Sasia e shkatërrimit varet nga forca e Tornados, e cila matet në shkallën Fujita (F).

Weaker tornadoes, called F0 tornadoes, have maximum winds of about 70 mph (113 km/h), and are not strong enough to cause major damage to infrastructure. However, they can uproot small trees and turn small objects into dangerous "projectiles".

What are Tornadoes?

So experts advise to try to stay inside strong buildings and away from windows. On the other side of the scale, F5 tornadoes are much more destructive./ Science Focus - Translated and adapted to Albanian by CNA.al