E fundit!

22:51 Aktualitet

Biznesmeni Artur Shehu thyen heshtjen: Jam pronar i vjetër i tokës në Zvërnec, nuk i njoh fare investitorët

Biznesmeni shqiptar Artur Shehu ka folur në emisionin Opin...

Pse kaq shumë njerëz kanë dhimbje shpine?

9 Tetor 2021, 07:54, Lifestyle CNA

Dhimbja e shpinës, është një shqetësim tepër i zakonshëm tek njerëzit. Sipas një studimi të vitit 2006 në revistën ?Spine?, 26 për qind e amerikanëve raportojnë të paktën 1 ditë probleme me shpinën brenda një periudhe 3-mujore.

Ndërkohë, sipas një studimi të vitit 2014 në revistën ?Annals of the Rheumatic Diseases?, dhimbja e shpinës është gjithashtu shkaku kryesor i aftësisë së kufizuar në të gjithë globin.

?Sepse ne ecim mbi 2 këmbë?- thotë Xheremi De Silva, paleoantropolog në Universitetin Dartmauth.

De Silva shton para se njerëzit të fillonin të ecnin drejt, paraardhësit tanë gjitarë vrapuan me 4 këmbë për dhjetëra miliona apo edhe qindra miliona vjet. Gjitarët me këtë formë trupi kanë një shtyllë kurrizore horizontale, e cila shërben si një ?urë e varur?, që mban lart bustin e tyre.

Rreth 7 milion vjet më parë, paraardhësit njerëzorë zhvilluan një qëndrim më të drejtë të trupit. Shpina e tyre u bë vertikale, duke i lejuar ata që të lëvizin mbi dy këmbë. Ekspertët nuk bien dakord se pse njerëzit evoluan për t?u bërë dykëmbësh.

Por një nga teoritë kryesore është se ajo ndihmoi në kalimin nga xhunglat në savanë. Edhe pse kjo lloj përshtatjeje i ndihmoi njerëzit të lulëzojnë, ajo ndodhi me disa kosto. ?Për shkak se evolucioni mund të funksionojë vetëm me anatomitë dhe format para-ekzistuese, ne kemi shpinën që i është përshtatur evolucionit. Ky proces ka ndodhur shumë mirë. Por kjo nuk do të thotë që ne nuk kemi probleme. Evolucioni të bën të aftë të mbijetosh. Por nuk sjell në çdo rast rehati?- thekson De Silva.

Ndërkaq Brus Latimer, antropolog fizik në Universitetin ?Case Western Reserve? në Ohajo, e përshkroi shtyllën kurrizore si një seri gotash (rruazat) dhe pjatash (disqet midis rruazave) të balancuara njëra mbi tjetrën.

Shumica e njerëzve kanë 24 nga këto rruaza dhe 23 disqe. Ligamentet dhe muskujt ndihmojnë në stabilizimin e shtyllës, por për shkak se është vertikale, disqet janë të prirura që të rrëshqasin. Edhe lakimi natyral i shtyllës kurrizore të njeriut, shkakton jo pak probleme.

Shpina lakohet për të balancuar peshën, për të lejuar fleksibilitet, dhe për të shmangur bllokimin e kanalit të lindjes. Por për shkak të këtij lakimi, njerëzit janë të ndjeshëm ndaj zhvillimit të përkuljeve më të mëdha, të tilla si kyfoza (një lakim i jashtëm i shpinës së sipërme) apo skolioza (një lakim anësor i shtyllës kurrizore), thekson De Silva.

Në secilën kthesë, shpina është gjithashtu e prirur për fraktura. Një rol luan edhe jetesa moderne në vendet e industrializuara. Muskujt bazë e stabilizojnë shpinën, por shumë njerëz kanë seksione të mesme të dobëta. ?Nëse qëndroni ulur në një tavolinë gjatë gjithë ditës, dhe nuk po punoni me muskujt e poshtëm të shpinës, atëherë ato tendosen lehtësisht?- thotë De Silva.

Edhe pse ka shumë faktorë, fajtori kryesor është evolucioni, thekson eksperti. Tek e fundit, paraardhësit tanë të lashtë, përfshirë Australopitekun e famshëm, Lusi, kishin gjithashtu probleme me shpinën, sipas një studimi të vitit 1983 në ?American Journal of Physical Anthropology?.

Gjithsesi, jo të gjithë gjitarët që ecin mbi 2 këmbë kanë aq dhimbje shpine sa njerëzit. Disa zogj të mëdhenj tokësorë, si strucët, ecin drejt pa shumë probleme mbi 2 gjymtyrë. ?Me sa di unë, strucët nuk kanë shumë probleme me shpinën?- thekson De Silva.

Një arsye pse shtylla kurrizore e këtij zogu është më shumë diagonale sesa vertikale, ndaj ajo mund të veprojë më shumë si një ?urë e varur? sesa një ?kullë? e ndërtuar me ?gota? dhe ?pjata?. Ndërkohë, struci ka pasur shumë më tepër kohë për të evoluar sesa ne njerëzit./ Livescience.com-Përshtatur nga CNA.al