E fundit!

10:33 Aktualitet

SPAK hap thirrjen për 40 hetues të rinj në BKH/ Braho: Hetimet moderne kërkojnë kapacitete të reja

Kreu i SPAK, Klodjan Braho, deklaroi se Prokuroria e Posaç...

Pushteti i frikshëm i OSHEE

16 Gusht 2015, 19:08, Aktualitet CNA

Nga Klodian Tomorri

Nëse do i kërkonit një matematikani, që të shpjegonte fenomenin e korrupsionit në gjuhën e matematikës, përgjigjia që do merrnit do ishte pak a shumë kjo;
K= M + D ? Ll
Korrupsioni është i barabartë me monopolin plus diskrecionin minus llogaridhënien. Nuk ka rëndësi nëse aktiviteti është publik, privat apo jo fitimprurës. Nuk ka rëndësi as nëse ndodhesh në Zimbabve, Washington apo Korenë e Veriut. Sa herë që një Ent ka fuqinë e monopolit mbi një të mirë apo shërbim, ka diskrecionin për të vendosur se kush dhe sa do të marrë nga kjo e mirë dhe nuk jep llogari para askujt, atëherë herët a vonë ai do të shndërrohet në një organizëm thellësisht të korruptuar dhe arrogant. Ky është një postulat shumë i fortë. Kur monopoli eskluziv, pushteti i pakufizuar dhe mungesa e transparencës kombinohen bashkë formohet një koktejli i rëndë toksik. Pikërisht tani, shqiptarëve po u serviret një i tillë në një nga tregjet më të rëndësishëm të ekonomisë, atë energjetik.

Në terma financiarë, Operatori i Shpërndarjes së Energjisë Elektrike është struktura më e madhe në Shqipëri, e pakrahasueshme me asnjë tjetër. Kompania arkëton rreth 400 milionë euro në vit, ose mbi 4 për qind të Prodhimit Kombëtar. Zotëron asete pafund në të gjithë territorin e vendit dhe punëson me mijëra vetë. Por mbi të gjitha, ajo ka monopolin e plotë mbi një të mirë kritike për ekonomitë familjare dhe atë kombëtare, energjinë elektrike.

Me këta tregues, OSHEE është jashtëzakonisht e pushtetshme, edhe nëse krahasohet me standardet e ish-monopoleve gjigande, si EDF në Francë apo Eni në Itali, të cilat ndonëse kanë aktivitet në çdo cep të kontinentit kurrë nuk kanë arritur në përmasa të tilla në raport me ekonomitë e tyre kombëtare. Për krahasim EDF, e cila furnizon 22 për qind të energjisë elektrike në gjithë Europën ka një xhiro vjetore më pak se 2 për qind e Prodhimit Kombëtar të Francës. Pra në gjuhën e numrave OSHEE është dy herë më e fuqishme edhe se sa kompanitë që kanë bërë historinë botërore. Por tani ky mund të jetë problemi më i vogël.

Përtej fuqisë së jashtëzakonshme financiare, kompania po vishet me shpejtësi me pushtet të pakufizuar ligjor, madje në disa raste edhe antikushtetues. Në mars të këtij viti, Kuvendi miratoi një ligj, i cili i vendos marëdhëniet financiare të OSHEE-së me biznesin dhe qytetarët në një raport thellësisht asimetrik. Ligji i hoqi privatëve të drejtën e titullit ekzekutiv për faturat që i lëshojnë OSHEE-së, por ja ruajti këtë të drejtë asaj. Pra OSHEE mund të bllokojë me përmbarim llogaritë e bizneseve, mund t?u marrë qytetarëve shtëpinë e madje t?i çojë edhe në burg nëse nuk shlyejnë faturat e energjisë. Por kur ajo vetë nuk i përmbahet detyrimeve këta të fundit nuk mund të bëjnë asgjë kundër saj. Monopoli dikton ligjin për të mbrojtur veten.

Nëse një organizëm vishet me pushtet kaq pervers, herët a vonë këtë pushtet do e kthejë kundër atyre të cilëve duhet t?u shërbejë. Në 12 muajt e fundit, aksioni policor për energjinë nuk kurseu askënd. Nën justifikimin e vendosjes së shtetit ligjor, të varfrit u zhytën pa mëshirë në skamje. Por jo vetëm kaq. Terrori energjetik mbolli tragjedi sociale. Në Shkodër një prind i varfër u arrestua sepse rilidhi energjinë për fëmijën e sëmurë. Në Fushë Arrëz, një vajzë jetime vetëm 17 vjeç u vu nën pranga sepse rilidhi energjinë për të pjekur bukën me të cilën do të ushqente 4 motrat dhe vëllanë e vogël. Në burgun e Rrogozhinës një qytetar i burgosur pa të drejtë për një abuzim të pretenduar që në fakt bënte me faj vetë kompaninë, u shty deri në vetëflijim.

Sot e njëjta kompani, e cila në emër të së drejtës së saj, ka ushtruar genocid social mbi popullsinë, i lejon vetes pa asnjë problem të privojë qytetarët nga e drejta e furnizimit me energji. Pa patur frikë nga askush dhe pa dhënë llogari askund. Në jug të vendit, zonat turistike po përballen me ndërprerje masive të energjisë në mes të sezonit. Qytetarët privohen nga shërbimet bazike pa asnjë shpjegim, pa asnjë përgjegjës.

Në publik ka gjithmonë e më shumë prova se pushteti i OSHEE-së mund të ketë shkuar larg. Vitin e kaluar, një hetim i Autoritetit të Konkurrencës konstatoi se kompania, ka prokuruar energji masivisht me negocim të drejtëpërdrejtë. Edhe pse formalisht me tender, fitues nuk janë përzgjedhur ofertat me çmimin më të ulët, por ato të cilat OSHEE ka gjykuar të arsyeshme. Prokuroria nuk e hetoi asnjëherë çështjen. Monopoli mund të vrasë, por nuk mund të preket.