E fundit!

22:46 TODAY

After the match, protesters move to the DP headquarters: Opposition sold out

After the match, the protesters moved in front of the DP h...

The war in Iran and the stock market shock, what is expected to happen

2026-04-04 13:06:00, Opinione Prof. Anastas Angjeli

Global market movements appear to be largely driven by developments in the Iran war. This was clearly evident during the past week (March 21–28, 2026), when the Strait of Hormuz remained the “hot spot” that dictated global market movements. Following the airstrikes on February 28, the situation in this vital corridor, through which about 20% of the world’s oil passes, escalated into an open supply crisis.

WHAT HAPPENED LAST WEEK?

Referring to reports and impact analyses, made by the prestigious "Financial Times", "Bloomberg" and IEA, based on three main factors that conditioned the markets, here is how the past week was assessed: 1-Oil price performance (Brent & WTI) After a period of panic where Brent oil touched the record figure of $120 per barrel in early March, the last week showed a kind of painful consolidation: -The current price during March 21-28, Brent stabilized around $110 - $111 per barrel. Large companies (such as QatarEnergy) suspended LNG (liquefied natural gas) shipments, causing a record increase in gas prices in Europe. -Tehran began to allow the passage of some "non-hostile" ships only against high payments, creating a kind of "war tax" on global energy.

2-The “private credit” crisis that culminated in the last week of March 2026 marked a dramatic turning point for the technology ecosystem and capital markets. For years, this sector functioned as a “shadow bank,” where non-bank financial entities took low-interest loans from traditional banks to reinvest at high risk in Artificial Intelligence (AI) startups. However, as the cost of debt rose and the bubble of inflated AI valuations began to deflate, this mechanism was blocked. The first and most severe impact was felt on market liquidity. Many private credit firms found themselves in an “asset mismatch”: they could not withdraw funds from startups (which were not yet profitable) to pay the banks’ installments. According to The Wall Street Journal, this created a domino effect where large banks, frightened by exposure to these funds, immediately tightened lending criteria.

This “credit crunch” hit the technology sector, forcing many AI startups to declare bankruptcy or accept “down-rounds” (funding with lower valuations than the previous year). In international markets, this crisis was reflected in a decline in confidence in the financial sector. Investors began to move away from complex debt instruments, seeking refuge in safe assets such as gold and government bonds. The Financial Times reported that this week exposed the “breakdown” of AI’s growth-at-any-costs model; from a race for innovation, the market turned into a race for cash-flow survival. On a narrative level, this crisis marked the end of the era of “easy money” for Silicon Valley. Markets understood that artificial intelligence, for all its potential, is not immune to the basic laws of economics: debt must be repaid and value must be based on real profits, not just algorithmic promises. It was a week where technological euphoria collided head-on with the reality of bank balances.

"POLYCRISIS" OF THE END OF MARCH 2026

But is there a direct and dangerous connection between these two crises mentioned above? Citing what economists at The Economist call a “polycrisis” during the last week of March 2026, these two factors fed off each other in a vicious cycle that hit markets hard. Here’s how they are connected at three key points: -Inflation and interest rates (Double Pressure). The war in Iran and the blockade of Hormuz pushed the price of oil above $110. This increase automatically increases global inflation. When inflation rises, Central Banks (such as the Fed and ECB) are forced to keep interest rates high.

-Private Credit is based on variable interest rates. As interest rates rise due to rising oil prices, the debt becomes more unaffordable for AI startups and other companies that are funded by these funds. -“Flight to Safety”. In times of war and geopolitical uncertainty (such as the conflict in Iran), investors panic. They pull money out of high-risk assets, such as private credit funds that finance technology, and send it to gold or government bonds. This causes an immediate “dry-up” of liquidity for startups. Without cheap oil, the economy slows down; without private credit, innovation stops.

-Një faktor tjetër i rëndësishëm është edhe fakti se Inteligjenca Artificiale kërkon sasi kolosale energjie për qendrat e të dhënave (Data Centers). Kriza e naftës dhe gazit rrit çmimin e energjisë elektrike. Kështu, startup-et e AIsë përballen me një krizë të trefishtë: Borxhi u shtrenjtohet (kriza e kredisë private), kostot e serverëve u rriten (kriza e energjisë), financimet e reja pakësohen (pasiguria e luftës). Për investitorët e vegjël, kjo periudhë në bursë ishte “navigimi në një stuhi perfekte”, ku kombinohen tensionet gjeopolitike në Iran, shtrenjtimi i naftës dhe kriza e kredive private. Të gjitha revistat e specializuara kërkojnë nga këto subjekte që janë më të prekshmet nga këto fenomene mbi të gjitha gjakftohtësi dhe një ndryshim rrënjësor të strategjisë. Në një mjedis të tillë, rregulli i parë i mbrojtjes nuk është fitimi i shpejtë, por ruajtja e kapitalit. Kur tregu i kredisë private dridhet, kjo do të thotë se likuiditeti (paraja e gatshme) po bëhet i shtrenjtë dhe i rrallë prandaj, mbajtja e një rezerve kesh (cash) është mbrojtja më e mirë për të përballuar goditjet e papritura ose për të shfrytëzuar rëniet e skajshme të çmimeve.

Një tjetër kolonë e mbrojtjes është diversifikimi real, jo vetëm ai i letrave me vlerë. Nëse zotëroni vetëm aksione teknologjike (AI), ju jeni drejtpërdrejt të ekspozuar ndaj krizës së kredisë. Investitorët e vegjël duhet të kthejnë sytë nga “asetet e prekshme” ose ato që njihen si mbrojtëse ndaj inflacionit. Ari mbetet streha tradicionale kur flasin armët në Hormuz, ndërsa investimet në sektorin e energjisë ose në kompani që prodhojnë të mira bazë (konsumi i domosdoshëm) priren të jenë më elastike ndaj rritjes së kostos së naftës. Mbrojtja narrative në këtë periudhë përmblidhet në shprehjen: “Mos ndiqni turmën”. Kur frika mbizotëron, shumë investitorë të vegjël shesin në panik në pikën më të ulët. Strategjia më e mençur është rishikimi i portofolit për të larguar kompanitë me borxhe të larta, të cilat janë viktimat e para të krizës së kredisë private. Në vend të tyre, duhen kërkuar kompani me bilance të pastra dhe rrjedhë pozitive paraje (free cash flow). Së fundi, edukimi dhe informimi nga burime serioze është mburoja kryesore. Në një javë ku lajmet për luftën dhe falimentimet e startup-eve dominojnë, investitori i vogël duhet të ketë një horizont afatgjatë. Koha në treg është pothuajse gjithmonë më e rëndësishme se gjetja e momentit perfekt (timing). Mbrojtja më e mirë është një portofol që ju lejon të flini gjumë, edhe kur çmimi i naftës kërcen dhe bursa është në të kuqe.

DEKLARATA E PRESIDENTIT TRUMP NË FUNDJAVËN E KALUAR DHE SHNDËRRIMI I TYRE NË “DIRIGJENTIN E VETËM TË NJË ORKESTRE FINANCIARE” TEJE SERIOZE

Për tregjet globale, fjalët e tij nuk janë thjesht diplomaci, por lëvizëse të drejtpërdrejta të çmimeve. Çdo postim apo konferencë shtypi shëron ose lëndon portofolat e investitorëve në kohë reale. Ai ka aplikuar një strategji që mund të quhet “teatër i presionit”, duke alternuar kërcënimet ushtarake me afate të reja negociatash, gjë që i ka mbajtur bursat në një gjendje pezullie të vazhdueshme. Kur Trump njoftoi pauzën pesëditore të sulmeve, tregjet morën frymë lirisht: çmimi i naftës Brent u përkul menjëherë, duke rënë nga maja e frikshme prej 119 dollarësh në një nivel më të menaxhueshëm, rreth 100 dollarë. Ishte një moment ku optimizmi fitoi mbi frikën dhe indekset si S&P 500 u ngjitën me shpejtësi.

Megjithatë, kjo qetësi ishte e brishtë. Vetëm pak ditë më vonë, kur ai deklaroi se Irani po “lutej” për marrëveshje, por shtoi paralajmërimin se “durimi ka kufi”, “Wall Street” përjetoi një goditje të fortë. Dow Jones u gremis me qindra pikë brenda orëve, duke dëshmuar se investitorët i tremben më shumë paqartësisë sesa vetë konfliktit. Sot, bursa lëkundet si një “yo-yo” në duart e Presidentit. Afati i ri i 6 prillit që ai ka vendosur shihet si një vijë e kuqe në rërë. Nëse ajo datë kalon pa një hapje të plotë të Ngushticës së Hormuzit, frika për një naftë që fluturon drejt 150 dollarëve do të kthehet në një realitet ekonomik. Narrativa e tij e “dhuratave” dhe negociatave prapaskenë po shërben si një lloj terapie shoku. Ajo po parandalon kolapsin e menjëhershëm, por po mbjell farat e një lëvizshmërie, që e bën parashikimin e së nesërmes pothuajse të pamundur për çdo investitor.

Kur Presidenti Trump lëshon paralajmërimet e tij për Iranin dhe Ngushtica e Hormuzit mbetet e bllokuar, investitorët nuk shohin më drejt shifrave të rritjes ekonomike, por drejt shkëlqimit të verdhë të arit. Gjatë javës së fundit të marsit 2026, në këtë “teatër të pasigurisë globale”, ari është rikthyer në fronin e tij si “streha e fundit” e sigurisë, duke u shndërruar në pasqyra besnike të frikës që mbizotëron në tregje. Çmimi i këtij metali të çmuar ka pësuar rritje galopante, duke thyer barriera historike, pasi kapitali po “merr arratinë” nga aksionet teknologjike dhe kreditë e rrezikuara private. Lidhja është e thjeshtë, por e fuqishme: sa herë që retorika luftarake ashpërsohet, ari shtrenjtohet, sepse ai nuk varet nga vendimet e bankave apo nga suksesi i një startup-i të AI-së. Ai është i vetmi aset që nuk mban “borxh” pas vetes. Për investitorët e vegjël, ari po shërben si një lloj polise sigurimi kundrejt stagflacionit, një periudhe ku nafta e shtrenjtë vret rritjen, por rrit çmimet. Nëse afati i 6 prillit kalon pa një marrëveshje paqeje, analistët parashikojnë që ari do të kthehet në mjetin kryesor të mbijetesës financiare, duke u larguar nga roli i tij si bizhuteri për t’u bërë mburoja e vetme kundrejt një rënieje të mundshme të sistemit monetar tradicional.

Një element tjetër shumë interesant është tregu i obligacioneve shtetërore. Ai konsiderohej historikisht konsideruar si “shkëmbi”, ku investitorët ankorohen për t’i shpëtuar stuhive, por gjatë kësaj jave të fundit të marsit 2026 ka shfaqur thyerje të papritura, duke u bërë vetë burim pasigurie. Në kushte normale, kur bursa bie, obligacionet rriten por sot, ky mekanizëm mbrojtës po dështon nën peshën e “goditjes së trefishtë”: naftës së shtrenjtë, luftës në Iran dhe borxhit kolosal publik. Arsyeja kryesore e kësaj pasigurie qëndron te inflacioni i nxitur nga energjia. Kur çmimi i naftës qëndron mbi 110 dollarë për shkak të bllokimit të Hormuzit, investitorët e dinë se paraja e tyre do të vlejë më pak në të ardhmen. Pse do të blije një letër me vlerë të shtetit që të paguan 4% interes, kur inflacioni po galopon drejt 7% apo 8%? Kjo bën që çmimet e obligacioneve të ekzistuese të bien me shpejtësi, duke krijuar humbje kapitale për ata që i zotërojnë, përfshirë këtu bankat dhe fondet e pensionit. Më tej, retorika e Presidentit Trump dhe pasiguria gjeopolitike kanë rritur frikën për deficitet buxhetore. Luftërat kushtojnë dhe investitorët po pyesin se sa borxh të ri do të duhet të emetojë SHBA-ja apo fuqitë e tjera për të financuar operacionet ushtarake ose për të subvencionuar çmimet e energjisë.

Kjo ka sjellë një fenomen të rrallë: investitorët po kërkojnë interesa më të larta për t’i huazuar para shtetit, pasi besimi te stabiliteti afatgjatë është lëkundur. Në nivel narrativ, tregu i obligacioneve-+ po sillet si një busull e thyer. Ai po na tregon se “paraja e sigurt” nuk është më aq e sigurt kur themelet e ekonomisë globale si energjia dhe qetësia diplomatike janë nën rrethim. Për investitorët e vegjël, ky është sinjali më i qartë se jemi në një territor të panjohur, ku as garancia e shtetit nuk mund të mbrojë plotësisht kundër erozionit që shkakton një luftë në portat e burimeve kryesore të energjisë në botë. Përmbledhja e kësaj jave dramatike në fundin e marsit 2026 nuk mund të kuptohet pa parë titujt kryesorë të gjigantëve të mendimit ekonomik, të cilët kanë reflektuar një gjendje ankthi, që rrallëherë është parë në kohë paqeje relative.

Nëse shfleton faqet e “The Economist”, njoftimi është i qartë: bota po hyn në një epokë të “polikrizës”, ku asnjë rrezik nuk vjen i izoluar. Analizat e tyre nxjerrin në pah se si bllokimi i Ngushticës së Hormuzit nuk është thjesht një problem gjeopolitik, por një goditje në zemër të sistemit financiar, duke e bërë naftën një armë që po shkatërron parashikimet e rritjes ekonomike për vitin 2026. Nga ana tjetër, “Financial Times” ka kushtuar faqe të tëra “thyerjes” së modelit të kredisë private. Narrativa e tyre tregon se si euforia e Inteligjencës Artificiale, që deri dje premtonte një revolucion industrial, sot po përballet me realitetin e ftohtë të borxhit të papagueshëm. Ata e përshkruajnë këtë si një “moment të kthjellimit”, ku startup-et e teknologjisë, të mbetura pa oksigjenin e financimit të lirë dhe të goditura nga kostot e larta të energjisë, po detyrohen të pranojnë se ligjet e gravitetit ekonomik vlejnë edhe për algoritmet më të avancuara.

Ndërkohë, The “Wall Street Journal” ka qenë kronikani më besnik i ndikimit që retorika e Presidentit Trump ka pasur mbi psikologjinë e investitorëve. Gazeta vë në dukje se ne po jetojmë në një treg që nuk drejtohet më nga raportet tremujore të fitimeve, por nga “diplomacia e postimeve”. Analizat e tyre shpjegojnë pse obligacionet shtetërore, dikur porti më i sigurt në botë, sot po lëkunden si varka në mes të stuhisë, ndërsa ari po shkëlqen si i vetmi flamur i mbijetesës.

NAFTA DHE TREGJET NË PRITJE: SINJALET QË DO PËRCAKTOJNË JAVËN E ARDHSHME

Në prag të fundjavës, tregjet financiare globale po reflektojnë një gjendje të brishtë ekuilibri, ku optimizmi i kujdesshëm përballet me rreziqe të vazhdueshme makroekonomike dhe gjeopolitike. Në këtë klimë, vëmendja është zhvendosur njëkohësisht te politikat monetare dhe te luhatjet e çmimit të naftës, të cilat mbeten një tregues kyç për drejtimin e ekonomisë globale. Institucionet kryesore financiare, si Federal Reserve dhe Banka Qendrore Europiane, vazhdojnë të luajnë një rol vendimtar në formësimin e pritshmërive të tregut. Qëndrimi i tyre ndaj inflacionit dhe normave të interesit do të jetë përcaktues për oreksin e investitorëve ndaj rrezikut në ditët në vijim.

TREGJET FINANCIARE MES SHPRESËS DHE KUJDESIT

Fundjava, edhe pse pa tregtim aktiv, mbetet një periudhë e rëndësishme për përpunimin e informacionit. Historikisht, zhvillimet gjatë kësaj kohe reflektohen në hapjen e tregjeve të hënën, shpesh përmes lëvizjeve të forta në çmime. Java e ardhshme: tre skenarë të mundshëm: identifikohen tri drejtime kryesore për zhvillimet afatshkurtra:-Rritje (skenari pozitiv): tensione gjeopolitike ose kufizim i ofertës së naftës,-Rënie (skenari negativ): dobësim ekonomik global ose rritje e rezervave,-Stabilitet (skenari neutral): mungesë katalizatorësh të fortë dhe lëvizje në intervale të ngushta. Për një mjedis ku faktorët ekonomikë dhe politikë ndërthuren ngushtë, tregjet dhe nafta mbeten të ekspozuara ndaj luhatjeve të shpejta dhe shpesh të paparashikueshme.

The coming week is expected to be a clear test of the stability of this delicate balance. From London offices to New York stock exchanges, the message of serious magazines is a call for extreme caution. All these prestigious sources converge on one point: this week was evidence that security has become the most expensive commodity in the world. We face not a simple cycle of decline, but a complete reconfiguration of the economic order, where energy, debt and geopolitics are intertwined in a Gordian knot that requires much, much, but a lot of luck, to untie. /CNA