What is a Banana Republic?

2022-08-18 17:46:00, Blog CNA

Illustrative photo

By Matthew Wilson "The Conversation"

When someone mentions the term "banana republic", they are referring to a small, poor, politically unstable country that is very weak due to an excessive reliance on foreign culture and funding.

The term arose as a way to describe the experiences of many countries in Central America whose economies and policies were dominated by US-based banana exporting companies in the early 20th century.

Pas kontrollit të FBI-së në fillim të këtij muaji në rezidencën e ish-presidentit Donald Trump, disa republikanë e krahasuan SHBA-në me një republikë bananesh. Dhe në vazhdën e sulmit të 6 janarit 2021 në Kapitol Hill, një mori postimesh në Twitter bënë të njëjtën gjë. Paqëndrueshmëria politike brenda SHBA-së ka pak të bëjë me frutat. Atëherë, pse përdoret ky term?

Përmbysja e demokracisë për të garantuar fluksin e parave

Në vitet 1880, kompania “Boston Fruit Company”, e cila më vonë u bë “United Fruit Company” dhe më pas “Chiquita”, filloi importimin e bananeve nga Xhamajka, teksa nisi një fushatë të suksesshme publicitare për t’i bërë ato popullore në SHBA.

Ndërsa kërkesa për banane u rrit, kompanitë e mëdha nënshkruan marrëveshje me qeveritë në të gjithë Amerikën Qendrore për të financuar projekte infrastrukturore në këmbim të tokës dhe politikave që do t’i lejonin ato të zgjeronin prodhimin.

Kultivuesit vareshin shpesh nga sundimi autoritar për të mbrojtur koncesionet e tokës, dhe për të shuar trazirat e shkaktuara nga punëtorët dhe sindikatat e tyre që mund të reduktonin fitimet e tyre. Ndonjëherë, ata do ta përmbysnin në mënyrë aktive demokracinë për të rikthyer ndikimin e tyre.

Për shembull kompania e frutave “Cuyamel”, mbështeti një grusht shteti në Honduras në vitin 1911, që e zëvendësoi presidentin e saj me dikë tjetër më shumë të lidhur me interesat e SHBA-së. Një shembull tjetër i njohur është komploti i orkestruar nga CIA në vitin 1954 në emër të “United Fruit Company” kundër presidentit të Guatemalës Jakobo Arbenz.

Ai grusht shteti i dha fund periudhës së parë të vërtetë të demokracisë që kishte njohur Guatemala. Marrëdhënia e ngushtë midis eksportuesve të bananeve dhe udhëheqësve represivë dhe të korruptuar, e minoi zhvillimin në rajon, thelloi pabarazinë, dhe i la vendet e Amerikës Qendrore të dobëta dhe të keq-qeverisura.

Një retorikë e ekzagjeruar?

Duke reaguar ndaj ngjarjeve që u shpalosën para dhe gjatë sulmit të 6 janarit në Kapitol, zyrtarë aktualë dhe ish-qeveritarë thanë se ato i ngjanin paqëndrueshmërisë së republikave të bananeve, që njiheshin për injorimin e rezultateve të zgjedhjeve dhe për përmbysjen e atyre rezultateve nëpërmjet grushteve të shtetit.

Kjo është pikërisht ajo çfarë ndodhi në Kosta Rika në vitin 1917. Kur politikanët amerikanë dhe analistët politikë e përdorin këtë term, ata shpesh përpiqen të krijojnë imazhe të korrupsionit, represionit dhe dështimeve për të ndalur abuzimet e ekzekutivit.

They equate government officials with dictators captured by foreign interests who acted with impunity to rule by force and persecute their opponents. A number of Republican politicians used the term in response to the FBI raid on Trump's Mar-a-Lago mansion.

But the comparison is not appropriate. It is true that former leaders are more likely to be investigated and punished by their political opponents in countries with strong governments but weak judicial systems. However, holding elected officials accountable for their actions and not allowing anyone to be above the law is actually characteristic of a healthy democracy. /Pershtati in Albanian CNA.al