E fundit!

08:49 Kronika

Vrasja e efektivit në Maliq/ Detaje të reja, zbardhen emrat dhe rrethanat e ngjarjes

Zbardhen detaje të reja lidhur me ngjarjen e rëndë të mëng...

Rikonstruksioni i Mitropolisë së shenjtë të Korçës/ Atë Mihal Sanellari: Do të bëhet kthimi në identitet i objektit

19 Nëntor 2021, 14:13, Aktualitet CNA

Atë Mihal Sanellari ka sqaruar se çfarë po ndodh me rikonstruksionin e kishës së Burimit Jetëdhënës (Mitropolisë).

Ai sqaron se do të ruhet fizionomia dhe integriteti i objektit, në raport me kishën e vjetër.

Duke marrë shkas nga disa shkrime ne facebook dhe pikëpyetjet që ngrihen në lidhje me rikonstruksionin e kishës së Burimit Jetëdhënës (Mitropolisë), të cilat dua të besoj se janë nga dashamirësia dhe nevoja për tu informuar.

Përsa i përket ruajtjes së fizionomisë dhe integritetit të objektit në raport me kishën e vjetër, është bërë përpjekja maksimale që rikonstruksioni të bëjë të mundur kthimin në identitet të objektit, duke i rikthyer qytetit një vlerë shpirtërore dhe historike.

Në të kundërt nuk do të kishte asnjë arsye tjetër fillimi i kësaj sipërmarrje. Një projekt shume i kushtueshëm i financuar nga Mitropolia e Korçës duke përfshirë këtu edhe një numër të vogël donatorësh.

Mbi tezat në raport me arkitekturën, sitilin apo ku ta di edhe unë çfarë. Pavarësisht larmishmërisë që objektet e kultit paraqesin, tipet e kishave orthodhokse janë disa dhe mund të numërohen me gishtat e dorës dhe jo vetëm në Shqipëri, por në të gjithë botën orthodhokse. Kemi kisha të thjeshta në formë drejtkëndore (p.sh Shën Jovani në Boboshticë), bazilika tre nefshe me kube (p.sh Shën Ilia), ose pa kube (p.sh Shën Thanasi), ose me kupola të brendashkruara, (psh Shën Kolli i Voskopojës), të cilat mund të jenë të dreja ose ne formë kryqi (psh Katedralja e Korçës). Gjithashtu ka kisha në formë rrotondë (psh Katedralja e Tiranës), kisha katrore me kube (psh Ristozi në Mborje). Disa kanë ose nuk kanë narteks (psh Shën Prodhromi në Voskopojë) Kombinimi dhe luajtja midis këtyre tipeve krijon edhe larminë e tyre. Disa kanë një, ose më shumë këmbanore të integruara, ose të veçuara nga objekti, disa kanë një ose disa kupola dhe një ose disa apsida të jashtme ose të brendshme.

Është shumë e rëndësishme të përmendet që arkitektura e këtyre objekteve lidhet ngushtësish me kohën kur ato janë ndërtuar. Këtu do të përmendja, ?modën? arkitekturore të kohës, mundësitë teknike dhe materialet e përdorura të cilat krijojnë dhë mundësitë stilistike. Shpesh janë faktorët historikë që kondicionojnë zhvillimet (p.sh periudha osmane), e cila krijoi disa modele kishash e diktuar nga rrethanat dhe kufizimet e legjislacionit të asaj kohe, me lartësi të kufizuar duke hyrë thellë nën tokë, pa kube dhe pa këmbanari (një zgjidhje nga e keqja). Nje faktor tjetër dhe shumë i rëndësishëm është gjendja ekonomike dhe mundësia financiare, por edhe vetë zhvillimi i brenshëm liturgjik i Kishës kondicionon objetin në funksionalitetin e tij, madje i imponohet për t?iu përgjigjur nevojave të kohës. Sot me përjashtim të ndonjë manastiri pronarteksi nuk ekziston më në kishat e qyteteve, madje dhe gjinekoniti e ka humbur funksionin fillestar dhe në kishat e shekullit që kaloi nuk ekziston më, por ka marrë formën e një ballkoni të bendshëm.

Kisha e Mitropolisë në vitet 1700 u ndërtua si një bazilikë drejtkëndore, tre nefshe, me kube të brendashkrua me dy hajate anësoe dhe pa kube të jashtme e detyruar nga kushtet dhe rrethanat e lartpërmendura. Kisha e re e ndërtuar në shekullin e kaluar, u ndërtua si bazilikë në formë kryqi me kube dhe dy këmbanari të integruara me objektin, e cila gjatë periudhës ateiste u tjetërsua dhe transformua në të gjitha drejtimet, si atë funksional dhe në aspektin arkitekturor. Sot Mitropolia e Korçës po bën përpjekjet maksimale për rikthimin e katedrales historike të Burimit Jetëdhënës./CNA.al