E fundit!

11:27 TODAY

What business do Albin's boys have in the protests in Albania?

In the protests held in Tirana during these days, people f...

Orthodox Sunday

2026-03-01 09:29:00, Opinione Miron Çako

Orthodox Sunday

After the penitential fast of the first week of Great Lent, the first Sunday is called 'Orthodoxy Sunday'

On this day, the Orthodox Catholic Apostolic Church commemorates the end of the debate over the rejection of icons and the final reverence for holy icons in the church.

A synod held in the year (753) under the influence of the iconoclast (against icons) emperor Constantine officially condemned the veneration of icons by Christians.

He called for the removal of images from the Church, public buildings, and people's homes. With this pretext, he began a barbaric attack on all church buildings, whitewashing many hagiographic frescoes.

Many portable icons were confiscated and burned, and this was a massacre against the ecclesiastical art of iconography.

The bishops of the church were under strong imperial pressure to officially condemn the veneration of icons. When they did so, fierce persecution of those who kept and venerated holy images ensued.

The period between (762) and (775) is known as the decade of blood as hundreds of Christians, mainly monks, were imprisoned, tortured, and even killed for venerating icons.
The most ardent defenders of the veneration of holy icons were supported and led by St. John of Damascus and St. Theodore the Studite, along with many monks.

They defended themselves by saying that the central point of the Christian faith is that “the Word became flesh and dwelt among us, and we have seen his glory” (John 1:14).

In the year (787) during the reign of Empress Irene (780-802), who favored icon veneration, a synod was held in Nicaea which determined the legitimacy and veneration of icons in the Church.
This synod, known as the Seventh Ecumenical Synod, followed the theology of St. John of Damascus.

The Synod’s decision affirmed that icons can be made and venerated but not worshipped. All the bishops of the synod reasoned that the true essence of the Christian faith is the incarnation of the Son and Word of God in human flesh. God is indeed invisible, but in Jesus Christ the invisible God became visible, as St. John tells us, “He who has seen me has seen the Father” (John 14:9).

When the painting and veneration of icons is denied in the Church, the true humanity of Jesus is denied. It is also denied that through the Lord Jesus Christ, the Holy Spirit has been given to people so that they can become holy by truly fulfilling themselves as created in: “the image and likeness of God” (Gen. 1:26).

Thus the Synod decided that opposition to holy icons was opposition to the fact of salvation from God in Christ and the Holy Spirit.

Perëndia Atë dhe Shpirt i Shenjtë nuk mund dhe duhen pikturuar. Krishti, Theotokos (Zonja Shën Mari) dhe shenjtorët mund të pikturohen në formën ikonografike, sepse ata tregojnë realitetin e shpëtimit të njeriut prej Perëndisë.

Teologu i madh dhe ati i Kishës sonë Shën Joan Damaskinoi tha: “Vizatimi i Atit të padukshëm është mëkat, kurse Krishtin që u bë njeri dhe jetoi mundimin midis njerëzve, mund ta vizatojmë dhe nuk mëkatojmë”. Këtë e thekson edhe shkurtorja e festës (tek Triodhi).
"I Papërshkruari Fjalë dhe Perëndi, u mishërua prej teje o Zonjë Hyjlindëse dhe e restauroi dhe e ringjalli njerinë e rrëzuar dhe i dha prapë bukurinë e perëndishme. Po duke treguar shpëtimin, përsëriti historinë me fjalë dhe me vepra".

Ikonat tregojnë shpërfytyrimin (metarmofozën) dhe shenjtërimin e vërtetë të njeriut dhe gjithë krijimit nga Krishti dhe Shpirti i Shenjtë.
Imazhet mund të nderohen në Kishë meqenëse nderimi i bërë imazhit ngrihet te prototipi i saj, dhe ai që nderon një ikonë adhuron personin hipostazën e të pikturuarit, pra vetë Zotin Jisu Krisht.
Sinodi bëri pohimin e mëposhtëm rreth Krishtit në lidhje me nderimin e ikonave: “...ne i mbajmë të pandryshuara traditat kishtare që na janë dhënë me shkrim apo me gojë, njëra prej të cilave është pikturimi i ikonave, e pranueshme në historinë e predikimit të ungjillit, një traditë e dodishme në shumë drejtime por veçanërisht në këtë që mishërimi i Fjalës së Perëndisë ishte real dhe jo thjesht një fantazi sepse kjo ka rëndësi dhe kuptim reciprok"...

“Prandaj ne përcaktojmë me sigurinë e saktësinë më të madhe që ashtu si figura e Kryqit të çmuar dhe jetëdhënës, po ashtu edhe imazhet e nderuara e të shenjta...duhet të vihen në kishat e shenjta të Perëndisë për t’u nderuar. Pasi sa më shumë që ato të shihen në paraqitjet e tyre artistike (ikona e Jisu Krishtit, Hyjëlindëses, engjëjt e shenjtorët), aq më shumë njerëzit do të kujtojnë prototipet e tyre dhe do t’i dëshirojnë ato me zell. Dhe këtyre ikonave duhet t’i jepet përshëndetja dhe nderimi më i lartë (greqisht: timitiki proskynisis), jo adhurimi i vërtetë i besimit (greqisht: latreia) që i përket vetëm Natyrës Hyjnore, por këtyre duhet t’i ofrohet temjan dhe kandili. Sepse nderimi që i jepet ikonës i jepet në fakt asaj që përfaqëson apo paraqet ajo ikonë”
(Sinodi i Shtatë Ekumenik)

Mbas Sinodit të VII Ekumenik në 787 sulmi kundër ikonave vazhdoi akoma edhe disa vite dhjetëvjeçarë dhe përfundimisht mbaroi në 11 mars, në të dielën e parë të kreshmës të vitit 843 ku ikonat u kthyen në kishat me nderim dhe triumf me iniciativën e perandorit Mihal dhe perandoreshës regjente Theodhora, me në krye patriarkun Metodion Konfesor.

Po çfarë është ikona?

Për Kishën Orthodhokse, ikona është një gjuhë që shpreh dogmën dhe porositë e saj po aq mirë sa edhe fjala. Ajo është teologji e shprehur me forma e ngjyra që i sheh me sy.
Ikona është një pasqyrë që reflekton jetën shpirtërore të Kishës dhe nëpërmjet saj mund të gjykojmë rreth betejave dogmatike të çdo epoke.

Psh. meqë më vonë u shfaqën herezi, të cilat filluan të kundërshtojnë besimin e krishterë dhe ikonat, ato i ndihmuan besimtarët të mbrohen nga ndërhyrjet që u bënin heretikët, sepse u kujtonin pikërisht dogmat e Kishës Apostolike.

Kështu, shkronjat A-?, të cilat gjatë kohës së përndjekjeve simbolizonin përjetësinë dhe hyjninë e Krishtit siç lexojmë: “Unë jam Alfa dhe Omega, fillimi dhe mbarimi, i pari dhe i fundit”(Zbulesa 22:13), kur i vinin në njërën anë dhe në tjetrën të ikonës së Krishtit tregonin se Krishti, si Perëndi i Përjetshëm, ka të njëjtin qenje me Perëndinë Atë dhe nuk është krijesë e Perëndisë – Atë, siç thoshte heretiku Ariosi.

Kjo dogmë zbulohet edhe në simbolin e vendosur në kurorën e Krishtit (O, ?, N) si dhe emri që shkruhet në ikonë IC XC.

Kur më vonë, më 431 pas Krishtit, në Sinodin e III Ekumenik u kritikua heretiku Nestori, i cili nuk pranonte t’i jepej Shën Marisë emri Hyjlindëse, (Theotoko) d.m.th që lindi Perëndinë, përsëri ikonografia orthodhokse e përdori këtë emër në vizatimet, mësimet e Kishës.

Ikona e Hyjlindëses me Krishtin e vogël në prehrin e saj shpreh se nuk ka lindur vetëm njeriun siç thoshte Nestori, por vetë Perëndinë, Birin e Perëndisë. Sinodi i III vendosi sipas Shën Qirilit " Biri i Perëndisë dhe Biri i Marisë një Bir".

Kjo ikonë thekson të vërtetën dhe e shpreh hapur këtë dogmë sepse , Krishti nuk paraqitet si foshnjë, ndonëse e mban e Tërëshenjta në duar, por me fytyrë të rrituri, për të treguar se është Perëndi dhe njeri.

Krishti në këtë ikonë është i pafillim Perëndi që në këtë çast lindi si njeri.

Në ikonat e së Tërëshenjtës ekzistojnë në rrobën e saj tre yje, dy në supe dhe një në kokë. Kjo simbolizon virgjërinë e saj para lindjes, në lindje dhe pas lindjes duke mbetur e virgjër, gjë që e mohojnë disa heretikë edhe në kohën e sotme, që protestojnë mësimin dhe nderimin e Kishës Apostolike për Virgjëreshën Zonjën Shën Mari si Gjithmone Virgjër, para ,në dhe mbas lindjes të Zotit Jisu Krishit.

Pikturimi i ikonave është një traditë apostolike e cila gjeti zhvillim gjatë shekujve.
I pari që ka bërë ikonën është ungjillori dhe piktori shën Luka.
Sot gjënden dhe nderohen ikona të bëra me dorën e tij.
Pra, tradita nuk është një parim konservator por është vetë jeta e Kishës në Shpirtin e Shenjtë. Tradita është vetë zbulesa hyjnore që vazhdon të jetojë.

Prandaj ka dhe një ndryshim ndërmjet një piktori dhe një agjiografi d.m.th një artist i artit kishtar.
Misioni i agjiografit ngjan shumë me misionin e priftit. Sipas shën Theodhosit: " Prifti kompozon trupin dhe gjakun e Zotit me anë të lutjes, kurse tjetri ikonografi e paraqet Zotin me anë të ngjyrave dhe linjave."

Pra ikonografi ashtu si dhe prifti na sjell përpara të njëjtin realitet Krishtin Perëndi-njeri, duke lënë çdo person ta ndjejë Atë sipas karakterit dhe gjendjes ku ndodhet.
Pra duke u përpjekur për t’i ruajtur ikonat, Kisha Orthodhokse nuk luftoi vetëm për të ruajtur vlerat didaktike dhe karakterin estetik të tyre por për vetë themelin e fesë së krishterë, pra për dogmën e trupëzimit të Zotit.

Me të vërtetë ikona e Shpëtimtarit është ikona e trupëzimit të tij dhe nga ana jonë, pohimi i Hyjnisë së tij.

Shën Joan Damaskinoi thotë: “Pashë ikonën njerëzore të Perëndisë dhe shpirti im shpëtoi".

Pra gjatë kohës së ikonoklastëve shek. VIII dhe IX brenda përpjekjeve për ekzistencën e saj, Kisha Apostolike e mbrojti dogmën e trupëzimit të Zotit, se Perëndia u bë njeri, duke mbrojtur ikonën mbrojti kështu shpëtimin e vetë njeriut në Krishtin.
Ashtu siç na thotë edhe shën Athanasi: “Njeriu që është krijuar sipas ikonës dhe shëmbëlltyrës së Perëndisë ka si prototip Birin e Perëndisë, Krishtin, dhe për këtë trupëzimi i Birit i dha shkëlqim të ri njeriut që ishte përlyer nga mëkati” .(Athanasi i Madh).”

Ikonomakët e sotëm, pra ata që i kundërshtojnë ikonat e shikojnë ikonën dhe e konsiderojnë si diçka të dorës së dytë ose e quajnë idhujtari dhe sipas tyre vetëm fjala dhe predikimi gjykohen si i mjaftueshëm për mësim.

Ata harrojnë se Krishti nuk është vetëm fjalë e Atit por gjithashtu dhe ikona e Atit dhe qysh nga fillimi i misionit të Kishës, Ungjillëzimi në botë bëhej me ikona, ashtu sikurse edhe me fjalën, predikimin e Ungjillit.

Me ikonat e shenjta shenjtërohet gjithë jeta jonë, veçanërisht mendja dhe sytë tanë, se sa më tepër e shohim personin që paraqet ikona, aq më tepër shtohet dashuria jonë për Të dhe për shenjtërinë e Tij.

I puthim, i përshëndesim me nderim të madh, sepse adhurimi i takon vetëm Perëndisë,Atit,Birit dhe Shpirtit të Shejntë.
Nderimi që u bëjmë ikonave kalon te personi që paraqet vetë ikona.
Madje sipas Sinodit të Vll, ai që nuk e puth ikonon e shenjtë me nderim, aforizohet.
Ikona puthet, sepse trasmeton me anën e prekjes hirin e Shpirtit të Shjentë që është në ikonë, ashtu si ky hirë i Shpirtit të Shenjtë shërues dhe mrekullibërës vjen tek ne njësoj si nga Uji i Bekuar, Efqelia(Vaji i shejntë) nga Buka edhe Vera e transformuar në Trup dhe Gjak të Krishtit, druri i Kryqit, lipsanet e shenjtorëve.

Therefore, many icons have healed diseases, epidemics and have warned or prevented disasters, catastrophes to this day.
Orthodox icons are alive, according to Tradition and the synaxars, God, the Theotokos, saints have often spoken and appeared from them, or they exude tears from their eyes, blood, holy myrrh as a teaching, rebuke, and blessing.

There are many icons with names and prominent events, in the Orthodox tradition especially on the Holy Mountain, such as "You are worthy" (Aksionisti), Portaitisa (She stands at the gate), Kukuzelica, etc.
In the Chapel of the Lady Saint Mary we sing: "May the unfaithful mouths be cursed for not honoring your icon faithfully, which was iconized to us by a historian, the apostle Luke, as a guide."
Icons are painted on a board and are portable or on the walls of churches and are called frescoes.
The Orthodox Church canonically is all about iconography with icons and they have a special place, because they always have a special message.

Thus, a Christian, entering an Orthodox church, can see the entire Gospel painted, which is why it is said that icons are: "The Gospel for the illiterate," because in them they see the entire Gospel painted.

Every Christian should definitely have a corner in their home, if possible facing east, with at least three icons: of the Lord Jesus Christ, of the Mother of God, the Blessed Virgin Mary, and of their patron saint.

Before this iconostasis we must offer our personal prayers. A house without icons is like a house without windows, where the light and blessing of God do not enter. The devil's war against us is to remove the icon of God from our sight and to prevent us from honoring it properly, which, as we said, sanctifies our minds.

He places his icons, and here I am talking about paintings with a sensual character or, even worse, immoral or violent images, which we usually see every day on posters, newspapers, magazines, television, the internet, mobile phones, etc., in this way he defiles our thinking and seduces us into animal sins.

There is a special Orthodox Service which is performed at the end of the Morning Service or at the end of the Divine Liturgy of this Sunday. Where the decision of the 7th Synod is read by the celebrant of the Mass and the ordination of the holy Icons takes place inside the church.

With this service we celebrate not only the restoration of the holy icons, but, in general, the victory of the true Orthodox faith over all heresies and heretics throughout the centuries.
For many years on this solemn day, may we protect and preserve the Holy Orthodox Faith and Tradition pure, exalting the Icon of the Lord both outside and inside ourselves, for we are created in Christ according to the image of God. Amen.