BREACH OF TRUST

2026-02-21 12:15:00, Opinione Ditmir Bushati

BREACH OF TRUST

For decades, the Munich Security Conference has served as an annual meeting of the transatlantic alliance. A place where American and European leaders, diplomats, and geopolitics professionals come together to exchange views on international security. Its starting point, since 1963, was based on the fundamental assumption that the relationship between the United States and Europe is stable with a clear division of tasks, under the leadership of the United States as the guarantor of security.

After the fall of the Berlin Wall, the Munich Security Conference also transformed itself as a place for dialogue between transatlantic policymakers and opinion leaders from other powers and continents. For example, Russian President Vladimir Putin's 2007 speech in Munich marked a turning point in Russia's policy and positioning in the period following the fall of the Berlin Wall, from a partner to a challenger to the rules and values ??of the world order and the West.

Every time I have attended this conference, I have noticed that the main topics of discussion have been related to the relations between the West and Russia, China, the middle powers or the Global South. But this year the atmosphere has changed. In his speech, US Vice President JD Vance did not hesitate to identify European partners as the “main problem” of the West’s weakness. This year’s conference report, entitled “Under Destruction”, where the US was described as a destroyer of the world order built over generations, and with no clear ideas about a replacement order, reflected not a transatlantic partnership, but a growing distrust.

Due to the tense climate within the transatlantic alliance, this year’s focus was on relations within the West itself, eclipsing its relations with other powers. Compared to Vice President JD Vance’s speech last year, Secretary of State Marco Rubio’s speech was warmer, aiming to reassure European allies. Although Rubio argued that the fate of the United States will always be intertwined with that of Europe, he made clear that cooperation would depend on tightening borders, fighting immigration, and increasing defense spending.

The speech was notable for its lack of mention of Russian aggression in Ukraine and its lack of references to the democratic values ??and shared belief in freedom that once motivated the NATO alliance. Instead, Rubio presented a vision based on "Western civilization" that would fight against the real enemies: immigration, climate cults, and other forms of modern degeneration.

Thelbi i mesazhit të sekretarit të shtetit ishte i qartë: SHBA-ja do të vazhdojë partneritetin me Europën, jo domosdoshmërisht bazuar mbi vlerat e përbashkëta, por sipas interesave të Uashingtonit. Ky është vizioni në të cilin SHBA-ja synon të zëvendësojë Perëndimin e Luftës së Ftohtë, i cili është përshkruar si “bota e lirë”, me Perëndimin kulturor me rrënjë në krishtërim.

Gjatë dy dekadave të fundit, mënyra se si SHBA-ja e ka përcaktuar interesin e tyre kombëtar në kontekstin e rendit gjeopolitik ka ndryshuar gradualisht. Presidenti Trump është një përshpejtues i këtij procesi, por jo shkaku. Dhe ky proces do të vazhdojë edhe kur ai të mos jetë më në Shtëpinë e Bardhë.

Kjo përfshin një numër fushash politike që kanë qenë thelbësore për orientimin e politikës së jashtme amerikane pas Luftës së Ftohtë: një zhvendosje nga tregtia e lirë drejt politikës industriale, subvencioneve dhe tarifave më të larta; një angazhim i reduktuar ndaj sigurisë kolektive në mungesë të një ndarjeje dukshëm më të madhe të barrës nga aleatët europianë në NATO mbi kostot e mbrojtjes; kundërshtim ndaj politikës së dobët të sigurisë kufitare dhe emigracionit; dhe skepticizëm ndaj promovimit të demokracisë, ndihmës së huaj dhe arkitekturës ndërkombëtare të organizatave shumëpalëshe.

Secili prej këtyre ndryshimeve pasqyron ankesa të hershme nga ana e qytetarëve amerikanë në të gjithë spektrin politik dhe ka rezultuar në një ndryshim gradual, por tani strukturor në politikën e jashtme të SHBA-së në nivel botëror.

Nëse do ta krahasoja rendin botëror dhe frymën që karakterizon marrëdhëniet transatlantike me një kompjuter, do të thosha se tani jemi në fazën e rindezjes së tij, por në ekran nuk janë shfaqur ende programet me të cilat mund të punojmë. Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore dy elementë kryesorë kanë orientuar marrëdhëniet ndërkombëtare. Njëri është sistemi ndërkombëtar, apo siç njihet ndryshe grupi i organizatave shumëpalëshe të përqendruara rreth OKB-së. Tjetri është fuqia e SHBA-së. Deri në rënien e Murit të Berlinit dhe shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik bota ishte bipolare. Më pas, SHBA-ja ishte superfuqia e vetme në botë. Ndonëse OKB-ja ishte ende e rëndësishme, fuqia amerikane peshonte po aq rëndë në ngjarjet botërore.

Dështimin e rendit të vjetër në shumë aspekte nuk e mohojnë dot as mbështetësit më të zjarrtë të OKB-së. Çështje të rëndësishme si lufta dhe ndryshimet klimatike ngecin në diskutime, rezoluta dhe votime, pa u adresuar kurrë. Mospërfaqësimi i balancuar i të gjitha kontinenteve dhe vetoja që gëzojnë pesë shtete në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, i bën vendimet e pamundura.

Vështruar në këtë kontekst, SHBA-ja po shtyn përpara një ide ndryshe, duke i dhënë përparësi një rendi tjetër që vendos theksin tek aleancat ndërshtetërore dhe shtetet si aktorë kryesorë dhe jo tek organizatat shumëpalëshe. Sipas këtij vizioni, bashkëpunimi efektiv ndiqet më së miri përmes koalicioneve të vullnetit, jo përmes kornizave që shpërndajnë autoritetin nëpër organizata shumëpalëshe me interesa të ndryshme. Veprimi kolektiv funksionon kur shtetet pjesëmarrëse bien dakord për mjetet dhe qëllimet.

Nga ana tjetër, europianët po vetëdijësohen me këtë realitet të ri brenda aleancës transatlantike, ku kemi një zhvendosje nga vlerat tek interesat e përbashkëta. Uniteti europian përkundër qëndrimit të administratës Trump në rastin e Groenlandës, qoftë në planin e sigurisë apo në planin ekonomik, duke njoftuar tarifa të ndërsjella me ato të njoftuara nga amerikanët, është shembulli më i qartë i kësaj vetëdije.

Në këto kushte pyetja që lind natyrshëm është nëse mund të rivendoset besimi i thyer në marrëdhënien transatlantike. Kjo është ende e mundshme duke u nisur nga një pikënisje e re, që përqendrohet kryesisht tek interesat e përbashkëta të aleatëve nga të dyja anët e oqeanit. Është fakt i pamohueshëm se Strategjia e Sigurisë Kombëtare e SHBA-së që u botua nëntorin e kaluar e vendos të tretën si prioritet raportin me Europën, pas Hemisferës Perëndimore dhe Indo-Paqësorit. Një zhvendosje, e cila ka nisur gjatë administratës së parë të Presidentit Obama.

Është fakt i pakundërshtueshëm se për shkak të presionit të ushtruar me këmbëngulje nga administrata e Presidentit Trump, europianët tashmë po kontribuojnë shumë më tepër ushtarakisht brenda aleancës. Dhe për më tepër, po mbajnë barrën kryesore të luftës në Ukrainë.

Rëndësia e Europës në botë do të varet nga gatishmëria e saj për të jetuar në këtë realitet të ri transatlantik. Ndërsa vendosmëria dhe veprimi i përbashkët europian ka të ngjarë të vazhdojnë, pjesa më e madhe e energjisë do t'i kushtohet punës brenda kornizave ekzistuese transatlantike, veçanërisht NATO-s. Fakti që Mbretëria e Bashkuar dhe Italia po marrin komandat e NATO-s nga SHBA-ja sinjalizon një hap të rëndësishëm drejt krijimit të një "shtylle" europiane brenda aleancës.
Ndoshta në fund të këtij procesi, NATO-ja do të duket ndryshe, përfshirë edhe raportet e forcave dhe kontributeve mes aleatëve, ku roli i SHBA-së do të jetë i pazëvendësueshëm, sidomos në lidhje me mbrojtjen bërthamore, shërbimet inteligjente dhe inteligjencën artificiale.

A European pillar within NATO is the most effective path to a secure Europe, while the US is reducing its responsibility for the continent’s defense. This is certainly more achievable than turning the EU into a military alliance or even defending Europe through formalized coalitions of the willing and able.
But the longer-term perspective can only be one in which European countries are destined to come closer together in areas related to their geopolitical position, related to geographical security and their ability to provide defense, security, and stability. The road to getting there will be a bumpy one. However, this new transatlantic reality can also serve as an impetus for a new Europe.

The analysis is a publication of the Friedrich-Ebert-Stiftung Tirana Foundation. /CNA