E fundit!

12:01 Politikë

Heqja e "non grata"-s së Berishës/ Balla: Nuk komentoj informacione jozyrtare

Kreu i grupit parlamentar socialist, Taulant Balla ironizo...

Garë në bursë: Anthropic dhe OpenAI marrin vrull

11 Qershor 2026, 10:12, Kosova & Bota Nicolas Martin

Është një histori si nga një skenar hollivudian. Përbërësit: dy teknologë ambiciozë të përfshirë në një betejë të ashpër e të gjatë për epërsi në fushën e inteligjencës artificiale. Vlen të përmendet edhe: disa kthesa befasuese. Për shembull, fakti që Dario Amodei, shefi i Anthropic, së fundmi i bëri thirrje botës së inteligjencës artificiale të ndalojë zhvillimin, pasi njerëzit mund të humbin kontrollin mbi të.

Ose që, vetëm disa ditë më parë, ai kishte depozituar dokumente në SEC, rregullatorin e tregjeve financiare, në përgatitje të një oferte fillestare burse. Zhvilluesit e Claude kështu i kanë mundur krijuesit e ChatGPT, të cilët njoftuan mbërritjen e tyre në Wall Street dhe depozituan dokumentet përkatëse një javë më vonë.

Koha duket e zgjedhur mirë. Tregjet e aksioneve janë në një valë pozitive dhe inteligjenca artificiale është tema kryesore e ditës. Për më tepër, Anthropic aktualisht vlerësohet në 965 miliardë dollarë. OpenAI, nga ana e saj, vlerësohet në 852 miliardë dollarë. Një IPO mund t'i çojë të dyja kompanitë në ligën e firmave me vlerë mbi një bilion dollarë. Vetëm disa kompani si Nvidia, Apple, Alphabet, Amazon, Meta dhe Tesla kanë një vlerë më të madhe se 1 bilion dollarë. Për krahasim: Siemens, aktualisht kompania më e madhe në Gjermani, vlerësohet në 230 miliardë dollarë në bursë.

Për çfarë do të përdoren gjithë këto para?

Firma kërkimore Gartner vlerëson se shpenzimet globale për inteligjencën artificiale do të vazhdojnë të rriten fuqishëm. Rubrika më e madhe e shpenzimeve është ofrimi i infrastrukturës së IA-së. Kjo përfshin, veçanërisht, ndërtimin dhe marrjen me qira të qendrave të mëdha të të dhënave, ku ofrohet fuqia kompjuterike.

Deri tani, Anthropic dhe OpenAI e kanë mbledhur kapitalin e tyre përmes asaj që njihen si raunde financimi. Në këtë kontekst, kompani ose fonde investojnë në start-up-e në një fazë shumë të hershme, duke besuar në suksesin e tyre. Harrison Rolfes, një analist në PitchBook, vlerëson se OpenAI ka mbledhur tashmë 185,9 miliardë dollarë që nga themelimi i saj; Anthropic është pak më pas, me 126,8 miliardë dollarë.

Kush do ta fitojë garën?

Për shumicën e ekspertëve financiarë, është e qartë se Anthropic ka një shans më të mirë për sukses në bursë. Analisti Harrison Rolfes shkruan si përgjigje ndaj një pyetjeje nga DW: "Anthropic ka arsyet më të forta për të dalë në bursë, dhe janë veçanërisht shifrat ato që bindin. "Me të ardhura të parashikuara prej 47 miliardë dollarësh këtë vit, kompania do të fitojë ndjeshëm më shumë se OpenAI, e cila është te 30 miliardë dollarë. Dhe kjo pavarësisht se ka mbledhur më pak kapital në total".

Për më tepër, Anthropic synon kryesisht bizneset. "Më shumë se 1.000 kompani tashmë po shpenzojnë secila mbi një milion dollarë në vit për Anthropic," thotë Rolfes. OpenAI dominon tregun e konsumatorëve me ChatGPT: në fakt, OpenAI ka mbi 900 milionë përdorues javorë.

Por shumica e përdorin chatbot-in falas, shkruan Rolfes: "Monetizimi i një baze të madhe përdoruesish falas është një problem." Pedro Domingos, profesor në pension i shkencës kompjuterike dhe inxhinierisë në Universitetin e Uashingtonit, e mbështet këtë pikëpamje. "Anthropic po udhëheq në shërbimet për sipërmarrjet, dhe aty do të vijë pjesa më e madhe e të ardhurave. Por gjërat mund të ndryshojnë shpejt." Sipas raporteve, Anthropic ka më shumë kërkesa, por më pak fuqi përpunimi. "Ndoshta OpenAI duhet të marrë me qira fuqi përpunimi nga Anthropic, por dy kompanitë e urrejnë njëra-tjetrën shumë për këtë," i thotë Domingos DW-së.

Aktualisht, të dyja kompanitë kryesisht marrin me qira fuqi përpunuese nga korporata të mëdha. OpenAI nga Microsoft, i cili zotëron një pjesë të kapitalit të kompanisë. Dhe Anthropic nga Amazon dhe, më së fundmi, nga qendra e të dhënave Colossus e Elon Musk-ut.

Kush ka argument më të fortë?

Gara midis këtyre dy gjigantëve të inteligjencës artificiale është gjithashtu një betejë e dy egove të mëdha. Në vitin 2021, Dario Amodei u largua nga OpenAI, sepse nuk ishte më dakord me drejtimin që po merrte kompania nën drejtimin e Sam Altman-it. Fokus shumë i madh te paratë, shumë i vogël te përgjegjësia. Që atëherë, ai është pozicionuar kryesisht si një paralajmërues me firmën e tij. Ai po bën thirrje për një rregullim të qartë të inteligjencës artificiale për të parandaluar rreziqet.

Ai gjithashtu ka vendosur vijat e kuqe me ushtrinë amerikane: asnjë përdorim i Claude për mbikëqyrje masive dhe sisteme automatike armësh. Pentagoni më pas e klasifikoi Anthropic si një "rrezik për sigurinë e zinxhirit të furnizimit". Një masë drastike që zakonisht aplikohet vetëm për kompani të huaja.

Sam Altman tani dëshiron ta mbushë këtë boshllëk: në të ardhmen, softueri i OpenAI duhet të përdoret nga Pentagoni. Në këtë garë, kompania e Altman-it po merr gjithnjë e më shumë rolin e 'keqbërësit'. Kjo nuk ka qenë gjithmonë kështu. Në të vërtetë, thirrja për një rregullim më të madh dhe për një inteligjencë artificiale të përgjegjshme ishte misioni i qartë kur OpenAI u themelua si një organizatë jofitimprurëse në vitin 2015. Altman-i madje kishte arritur të tërhiqte zhvillues kyç nga Google në ekipin e tij.

Prandaj, ekspertët besojnë se qëndrimi i Amodeit është, të paktën pjesërisht, një strategji marketingu. Pedro Domingos, ekspert në mësimin e makinave dhe autor i librit "Algoritmi i Madh", është mjaft i sigurt se suksesi meteorik dhe presioni që do të pasojë do ta dëmtojnë rëndë imazhin e vetes së Anthropic-it si "djemtë e mirë". "Kompanisë do t'i duhet të marrë vendime të vështira dhe, në fund të fundit, disa punonjës të Anthropic-ut do të largohen nga kompania nga zemërimi për këtë tradhti të perceptuar – ashtu si Dario Amodei dhe të tjerë u larguan nga OpenAI."

Lufta për AGI?

Sipas Domingos, këto kompani janë të interesuara për zhvillimin e Inteligjencës Artificiale të Përgjithshme (AGI). Kjo është IA e aftë të kryejë çdo detyrë kognitive njerëzore. "Kushdo që ta arrijë këtë do të ketë një avantazh kaq të madh, saqë nuk mund të arrihet më nga të tjerët." Sipas tij, ky koncept është i dyshimtë, thotë Domingos, "por ata e besojnë atë."

"Ai që ka dalë i pari në treg nuk do të thotë domosdoshmërisht se ka fituar," shton Rolfes i PitchBook. Për të bërë vërtet para nga AI, të nevojitet një aplikim i gjerë, besimi i klientëve të korporatave dhe një strukturë e shëndetshme e marzheve. "Në fund të fundit, ajo që ka më shumë rëndësi është se cila IA do të përdoret në kompanitë më të mëdha të botës." Prandaj, gara për supremacinë e inteligjencës artificiale është larg përfundimit. /DW