E fundit!

22:24 Aktualitet

Përplasje për protestën/ Deputeti socialist: OMONIA e Dules mbron Muçin e Lëvizjes Bashkë

Deputeti socialist Ardit Bido në deklaratat e tij të fundi...

Japonia rrit normën e interesit në nivelin më të lartë që nga viti 1995

16 Qershor 2026, 08:41, Kosova & Bota CNA

Japonia rrit normën e interesit në nivelin më të lartë

Banka qendrore e Japonisë ka rritur normën e saj kryesore të interesit në një nivel të ri rekord në 31 vjet, pas një rritjeje të çmimeve globale të energjisë.

Të martën, Banka e Japonisë (BOJ) e rriti të ashtuquajturën normë interesi në 1% nga 0.75% - në një nivel të paparë që nga viti 1995.

Vendimi vjen në një kohë kur disa banka të tjera qendrore kanë rritur normat e interesit këtë vit, ndërsa lufta në Iran rriti koston e jetesës.

Normat e interesit në Japoni u ulën në mënyrë agresive në vitet 1990 për të luftuar pasojat e rënies së çmimeve të aseteve si pronat dhe aksionet. Ato kishin qenë afër zeros për dy dekada, ndërsa çmimet ranë dhe rritja ngeci.

Banka ka qenë duke e rritur gradualisht normën e interesit që nga marsi i vitit 2024 - në atë kohë kjo ishte rritja e parë e vendit në 17 vjet.

“Pas njëzet vitesh deflacioni, Japonia tani është në një cikël inflacioni në rritje”, tha ekonomisti japonez Jesper Koll për BBC-në.

"Politika monetare për menaxhimin e emergjencës/krizës nuk është më e nevojshme dhe Banka e Japonisë dëshiron të kthehet në një politikë monetare normale", shtoi ai.

Banka e Japonisë ka qenë nën presion për të ulur inflacionin, i cili ishte jashtëzakonisht i ulët në vend deri relativisht kohët e fundit.

Çmimet më të larta të energjisë kanë nxitur inflacionin, duke shtuar presion mbi vende si Japonia që varen shumë nga nafta dhe gazi nga Lindja e Mesme.

Çmimet me shumicë në Japoni u rritën me më shumë se 6% në maj nga një vit më parë, duke u rritur me ritmin më të shpejtë në tre vjet.

Por norma e përgjithshme e inflacionit në vend, e cila ishte 1.4% në prill, aktualisht është nën nivelin e synuar prej 2% të Bankës së Japonisë.

Rreziku i përkeqësimit të ndjeshëm të ekonomisë së Japonisë për shkak të luftës në Iran është më pak i mundshëm për shkak të masave qeveritare, duke përfshirë lehtësimin e ndikimit mbi familjet nga kostot e larta të karburantit, tha banka të martën.

Por shtoi: “Duke marrë parasysh që pritjet afatmesme dhe afatgjata për inflacionin kanë vazhduar të rriten gjithashtu, ekziston rreziku që inflacioni bazë të devijojë mbi objektivin tonë të çmimit.”

Banka e Japonisë përballet me një kompromis të ndërlikuar: Rritja e normave të interesit mund të ndihmojë në uljen e inflacionit, por normat më të larta gjithashtu e bëjnë huamarrjen më të kushtueshme, duke rritur shpenzimet për qeverinë dhe bizneset.

Guvernatori i bankës, Kazuo Ueda - një figurë qendrore në vendosjen e normave të interesit - mungoi në takimin e kësaj jave për shkak të shtrimit në spital, pasi po trajtohet për një cist të infektuar të mëlçisë.

Por, së bashku me politikëbërës të tjerë të Bankës së Japonisë, ai ka shprehur një qëndrim gjithnjë e më pozitiv ndaj rritjes së normave të interesit në muajt e fundit.
“Edhe nëse situata mbetet e paqartë, nëse gjykohet se rreziqet në rritje për çmimet i tejkalojnë rreziqet në rënie për aktivitetin ekonomik, do të jetë e nevojshme të diskutohen plotësisht pro dhe kundrat e rritjes së normës së interesit të politikës monetare”, tha Ueda në fillim të këtij muaji.

Kryeministrja Sanae Takaichi, e njohur për mbështetjen e saj për rritjen e shpenzimeve në vend, më parë e ka hedhur poshtë idenë e rritjes së normave të interesit, megjithëse është nën presion për të ulur inflacionin në Japoni.

Megjithatë, ajo nuk e ka kritikuar publikisht përpjekjen e Bankës së Japonisë për norma më të larta interesi që kur mori detyrën vitin e kaluar.

Rritja e fundit e normës së interesit është e dyta që kur Takaichi mori detyrën dhe pritej që kur BOJ e rriti normën e saj të politikës në "rreth 0.75%" në dhjetor .

Vendimi për të rritur normat e interesit vjen gjithashtu në një kohë kur banka synon të stabilizojë jenin, i cili është nën presion nga monedha të tjera kryesore si dollari amerikan dhe euro.

"Ka pasur një ndjesi se jeni është shumë i lirë dhe se rritja e monedhës së tij nuk do të dëmtojë", tha profesoresha e biznesit në Universitetin e Kalifornisë në San Diego, Ulrike Schaede.

Edhe me rritjen, norma e interesit e Japonisë mbetet e ulët krahasuar me ekonomitë e tjera të mëdha.

Për shembull, SHBA-ja dhe Mbretëria e Bashkuar aktualisht kanë norma interesi mbi 3%, megjithëse të dyja bankat qendrore pritet t'i mbajnë normat e tyre të pandryshuara kur të takohen këtë javë.