Russia's hybrid war has now included Moldova and the Balkans

2023-03-08 08:22:00, Kosova & Bota CNA

Ukraine is not the only European country whose sovereignty is threatened by Russia. Also threatened are Moldova and Kosovo, two small pro-Western countries. Of course, they haven't suffered the kind of deadly attacks currently being experienced in Ukraine - at least not yet - but the threat to their future is ominous.

Kremlini i ka shfrytëzuar tensionet në të dyja vendet për t’i destabilizuar ato dhe për ta shmangur kësisoj vëmendjen dhe burimet perëndimore nga Ukraina. Moska duket veçanërisht e interesuar ta ndëshkojë Moldavinë, një vend i vogël që gjendet mes Ukrainës dhe Rumanisë, për shkak të pavarësisë së saj politike dhe refuzimit për të ndjekur qasjen e Moskës.

Më 21 shkurt, Vladimir Putin shfuqizoi një dekret që njihte pavarësinë e Moldavisë. Reagimet përshkallëzuese të Putinit ndaj rreshtimit të vazhdueshëm pro-perëndimor të Moldavisë, kanë ngritur shqetësimet se ai mund të planifikojë një pushtim tjetër.

Si një nga vendet më të varfra evropiane, Moldavia e ka pasur të vështirë t’i kundërvihet provokimeve ruse. Kryeministrja e Moldavisë Natalia Gavrilita dha dorëheqjen kohët e fundit, duke përmendur si arsye “krizat e shumta të shkaktuara nga agresioni rus në Ukrainë”. Po ashtu ajo theksoi se pas “shantazhit energjetik” ndaj Evropës nga ana e Kremlinit, Moldavia përjetoi një rritje me 7 herë të çmimit të gazit dhe një rritje të inflacionin prej 35 për qind.

Presidenti ukrainas Volodimir Zelenski zbuloi se vendi i tij “ka zbuluar një plan të shërbimit sekrete rus për shkatërrimin e Moldavisë”. Presidentja moldave Mala Sandu e konfirmoi ekzistencën e këtij komploti, duke folur për një skemë që përfshin “njerëz të trajnuar ushtarakisht, të maskuar si qytetarë” nga një sërë vendesh pro-ruse që sulmojnë ndërtesat qeveritare dhe marrin pengje.

Kremlini ka organizuar prej kohësh operacione të rreme për ta portretizuar veten si viktima. Javën e kaluar Moska akuzoi Ukrainën dhe Perëndimin për provokimin e një situate në Moldavi. Ministria e Jashtme e Rusisë i hodhi poshtë pretendimet e Moldavisë si “të pabaza” dhe si pjesë të “mashtrimeve të vjetra” të Perëndimit.

Por fushata e presionit të Moskës kundër Moldavisë ka qenë gjithçka tjetër veçse jo delikate. Javën e kaluar, Moldavia miratoi një kryeministre të re pro-perëndimore, e cila shpalli hapur planin e saj për ta integruar Moldavinë në Bashkimin Evropian. Po ashtu, Moldavia është e rrethuar nga sfidat e sigurisë që lidhen me Rusinë.

Më 10 shkurt, një raketë ruse shkeli hapësirën ajrore të Moldavisë. Moldavia e mbylli përkohësisht hapësirën e saj ajrore disa ditë më vonë, pasi një “objekt i ngjashëm me një balonë meteorologjike” u pikas teksa fluturonte mbi territorin e saj.

Ndërkohë, Transnistria, një rajon separatist në Moldavi, dhe i drejtuar nga udhëheqës pro-rus, strehon 1500 forca “paqeruajtëse” ruse. Si një nga vendet më të varfra në Evropë, Moldavia e ka pasur shumë të vështirë t’i kapërcejë këto sfida, të cilat vetëm sa përkeqësohen nga politikanët pro-rusë dhe mbështetësit e tyre, që argumentojnë se lidhjet më të ngushta me Kremlinin do ta përmirësonin gjendjen e ekonomisë moldave.

Ilan Shor, një udhëheqës pro-rus i partisë opozitare Shor, që është dënuar për mashtrim dhe pastrim parash dhe që po jeton aktualisht në mërgim, mobilizoi vjeshtën e vitit të kaluar mijëra protestues që kërkonin dorëheqjen e Presidentit Sandu.

Megjithatë, gazetarët moldavë zbuluan se shumë protestuesve iu sigurua transporti dhe një pagesë ditore për t’u paraqitur në ato demonstrata. Putin po zbaton në Ballkanin Perëndimor, teknika të ngjashme nga manuali i tij i kaosit.

Presidentja e Kosovës Vjosa Osmani deklaroi në një intervistë për britaniken “The Guardian” në fillim të këtij muaji se Rusia po përdor mercenarë nga grupi famëkeq Vagner si dhe grupet paramilitare serbe për të nxitur luftën në Kosovë dhe ndoshta për të pushtuar një pjesë të territorit të saj.

Kjo vjen pas disa muajsh të tensionuara mes Serbisë dhe Kosovës, që u duke se arritën kulmin në dhjetor 2022, kur Serbia i vendosi trupat e saj në gatishmëri të lartë, dhe kur kryeministrja serbe Ana Brnabiç i përshkroi të dyja vendet si “në prag të konfliktit të armatosur”.

Ndonëse Serbia dhe Kosova pranuan së fundmi një propozim të Bashkimit Evropian për normalizimin e marrëdhënieve midis tyre, Moska nuk do të heqë dorë nga aftësia e saj për të ndezur flakët e konfliktit në Ballkan nëpërmjet mbështetësve të saj në rajon.

Rusia e kupton se Kosova është një çështje e ndjeshme për Serbinë, e cila refuzon që ta pranojë pavarësinë e Kosovës. Moska ka lidhje të forta kulturore dhe politike me Beogradin përmes institucioneve të tilla si Kisha Ortodokse. Ajo ka pasur prej vitesh në Serbi një degë të Sputnik Neës, dhe kohët e fundit ka hapur stacionin e saj televiziv atje.

Presidenti serb Aleksandar Vuçiç duket i kënaqur me sjelljet dashakeqe të Rusisë në Kosovë, pasi ato e forcojnë pozicionin e tij si një shtyllë e stabilitetit në rajon. Meqenëse NATO ka një mision paqeruajtës në Kosovë (KFOR), ndërhyrja e Rusisë, qoftë edhe përmes palëve të treta, është e pacipë.

Është më se e qartë se Kremlini dëshiron që ta ekspozojë aleancën perëndimore si një “tigër prej letre”. Ndaj NATO duhet të provojë se Rusia e ka gabim, dhe ta forcojë besueshmërinë e saj tek aleatët në rajon. Aleanca shfaqi një qëndrim të fortë në janar të këtij viti kur KFOR shpalli synimin e tij për të kundërshtuar serbët që të bllokonin rrugët në veri të Kosovës “për të rivendosur lirinë e lëvizjes”.

And NATO Defense Ministers who met this month announced their intention to "step up" measures to help Moldova. As Russia's losses in Ukraine continue to mount, Vladimir Putin will increasingly use asymmetric means to challenge and distract the West. Western leaders must understand the importance of opposing these techniques in the same determined way they have shown in support of Ukraine.

Note: Ivana Stradner, researcher at the Foundation for the Defense of Democracies.

Translated by CNA.al