E fundit!

18:06 Politikë

“Shqiptarët e kanë kuptuar se me kë kanë të bëjnë”/ Këlliçi: Rama është “non grata” në bulevardin poshtë zyrës

Deputeti demokrat, Belind Këlliçi, është shprehur sot se s...

Të dhëna 6 mijë vjeçare zbulojnë se Europa mund të përballet me 42 ditë shtesë vere deri në vitin 2100

22 Nëntor 2025, 15:17, Kosova & Bota CNA

Të dhëna 6 mijë vjeçare zbulojnë se Europa mund

Verat në kontinent mund të bëhen shumë më të gjata, tregon një studim i ri. Verat europiane kanë qenë duke u bërë më të gjata dhe më të nxehta.

Megjithatë, ka pasur një “pasiguri të lartë” rreth asaj se si ose pse po ndodh saktësisht kjo, thotë Dr. Celia Martin-Puertas, një studiuese kryesore nga Departamenti i Gjeografisë në Royal Holloway.

Një studim i ri zbulon se modelet e nxehtësisë së sotme imitojnë ato të 6,000 viteve më parë dhe mund të jenë një shenjë e ditëve edhe më të nxehta që do të vijnë.

Për studimin, i cili u botua në Nature Communications, Martin-Puertas dhe ekipi u përqendruan në një dokument të rëndësishëm të historisë së klimës, baltën. Sedimentet e gjetura në fund të liqeneve europiane japin një pamje të përgjithshme se si kanë ndryshuar stinët gjatë 10,000 viteve të fundit.

Ata vlerësuan "gradientin e temperaturës latitudinale", ose ndryshimin e temperaturës midis Arktikut dhe ekuatorit. Ky gradient është ai që drejton motin në Europë, duke nxitur erërat nga Oqeani Atlantik në kontinent.

Dhe ndërsa Arktiku ngrohet, ndryshimi i temperaturës midis Arktikut dhe ekuatorit zvogëlohet. Si rezultat, rrymat e ajrit ngadalësohen, duke intensifikuar dhe zgjeruar kështu modelet e motit të verës si valët e të nxehtit.

Sipas studimit, për çdo ulje prej 1°C në gradientin e temperaturës së gjerësisë gjeografike, sezoni i verës do të zgjatej me rreth gjashtë ditë. Kjo mund të shtojë deri në 42 ditë shtesë vere deri në vitin 2100 nëse ngrohja vazhdon me ritmin aktual. Megjithatë, me trendin aktual të ngrohjes së Arktikut, Europa mund të shohë tetë muaj mot veror deri në fund të shekullit.

Kjo pasqyron kushtet në Europë rreth 6,000 vjet më parë, ku sezoni i ngrohtë zgjati pothuajse 200 ditë.

Ndërsa gradienti i temperaturës ka ekzistuar gjithmonë, emetimet e gazrave serrë përshpejtojnë ngrohjen e Arktikut. Zona aktualisht po ngrohet deri në katër herë më shpejt se mesatarja globale.

Si është ngrohur Europa në vitet e fundit?

Europa është kontinenti që po ngrohet më shpejt në botë. Qytetet në veçanti janë goditur rëndë nga ngrohja globale për shkak të efektit të ishullit të nxehtësisë urbane, ku nxehtësia bllokohet nga ndërtesat dhe absorbohet nga asfalti dhe betoni.

Një analizë e publikuar këtë verë nga Climate Resilience for All shqyrtoi të dhënat e temperaturës së 85 qyteteve në të gjithë botën, që përfshinin periudhën nga viti 2019 deri në vitin 2023. Ata zbuluan se "stinët e nxehtësisë" nuk ndodhnin më vetëm gjatë muajve të verës.

Athina në Greqi pati një sezon veçanërisht të gjatë vape. Temperaturat e larta zgjatën nga mesi i majit deri në fillim të tetorit. Tirana në Shqipëri pa gjithashtu 143 ditë me vapë ekstreme. Lisbona në Portugali dhe Madridi në Spanjë patën stinë të gjata vape prej përkatësisht 136 ditësh dhe 119 ditësh.

Hulumtimet e mëparshme treguan gjithashtu se vitin e kaluar, ndryshimet klimatike të shkaktuara nga njeriu shtuan mesatarisht një muaj nxehtësi ekstreme për rreth gjysmën e popullsisë së botës./ CNA