web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

Çfarë është stresi ekstrem i nxehtësisë?/ Brenda fenomenit vdekjeprurës që po përhapet në të gjithë Europën

25 Qershor 2026, 08:01, Kosova & Bota CNA

Çfarë është stresi ekstrem i nxehtësisë?/ Brenda

Sipas një studimi të ri të madh, disa pjesë të Europës po përjetojnë deri në 40 ditë shtesë me stres të fortë nga nxehtësia krahasuar me vitet 1970.

Bota po përballet me një rritje të ndjeshme të stresit të rrezikshëm nga nxehtësia, ndërsa varësia jonë nga lëndët djegëse fosile vazhdon ta dëmtojë planetin.

Sipas Shërbimit të Ndryshimeve Klimatike Koperniku (C3S) të BE-së, temperaturat në Europë janë rritur me rreth 2.5°C krahasuar me nivelet para-industriale, pavarësisht përpjekjeve për të ndaluar ngrohjen globale, duke e bërë atë kontinentin që po ngrohet më shpejt në Tokë.

Por studiuesit kanë shkuar përtej analizimit vetëm të temperaturës së ajrit të jashtëm dhe kanë filluar të studiojnë temperaturat e ndjeshme për të kuptuar më shumë ndikimin te njerëzit.

Temperaturat e ndjesisë matin se sa i nxehtë ose i ftohtë ndihet moti në lëkurën e njeriut. Në vend që të përdoret vetëm temperatura standarde e ajrit, të cilën shpesh e shihni në parashikimet e motit, temperaturat e ndjesisë përshtaten me faktorët mjedisorë si shpejtësia e erës, lagështia, si dhe kuptimi i ekspertëve se si humbet nxehtësia nga trupi i njeriut.

Një studim i ri, i botuar në revistën shkencore Nature, paralajmëron se temperaturat ekstreme që të bëjnë të ndihesh sikur nuk je në gjendje të mirë, ditët me stres nga nxehtësia dhe netët tropikale ku temperatura nuk bie nën 20°C gjatë një periudhe 24-orëshe janë bërë të gjitha jashtëzakonisht më të shpeshta.

Edhe rajonet e paprekura më parë nga stresi i nxehtësisë tani po e ndiejnë atë gjithashtu.

Çfarë është stresi i nxehtësisë?

Stresi nga nxehtësia i referohet grumbullimit të nxehtësisë së trupit të gjeneruar ose nga brenda nga përdorimi i muskujve ose nga jashtë nga mjedisi. Kjo ndodh kur nxehtësia që trupi thith nga mjedisi tejkalon aftësinë e trupit për ta shpërndarë atë.

“Stresi i nxehtësisë në përgjithësi rezulton nga një kombinim faktorësh, siç janë temperaturat e larta të ambientit, lagështia, aktiviteti fizik dhe marrja e pamjaftueshme e lëngjeve”, thotë C3S .

"Faktorë të ndryshëm ndikojnë në aftësinë e trupit të njeriut për të mbajtur temperaturën e tij thelbësore brenda kufijve të caktuar."

Nxehtësia e prodhuar nga trupi i njeriut mund të balancohet me nxehtësinë e shkëmbyer me mjedisin përreth përmes sistemit tonë termorregullues (prandaj djersitemi kur jemi të nxehtë).

Faktorët e sjelljes gjithashtu mund të luajnë një rol, siç është të qëndrosh i hidratuar, të veshësh rroba të gjera dhe të mos bësh ushtrime gjatë pjesës më të nxehtë të ditës.

Kur trupat tanë nuk janë në gjendje ta balancojnë këtë nxehtësi, mund të përjetojmë një mori simptomash të tilla si temperaturë e lartë e trupit, rritje e rrahjeve të zemrës, frymëmarrje e shpejtë, djersitje e tepërt, të përziera dhe marramendje.

Në raste të rënda, sëmundjet që lidhen me nxehtësinë, të tilla si lodhja nga nxehtësia ose goditja nga nxehtësia, mund të jenë vdekjeprurëse .

Ku po e godet më shumë Evropën stresi nga nxehtësia?

Studiuesit e shqyrtuan stresin e nxehtësisë në tre nivele: i fortë (temperaturat indeksuese më të mëdha ose të barabarta me 32°C); shumë i fortë (temperaturat indeksuese më të mëdha ose të barabarta me 38°C); dhe ekstrem (temperaturat indeksuese më të mëdha ose të barabarta me 46°C).

Ata zbuluan se në Spanjën jugore, Itali, Greqi dhe Turqi, disa zona do të shohin deri në 40 ditë shtesë me stres të fortë nga nxehtësia krahasuar me vitet 1970. Pjesa më e madhe e Evropës jugore po përjeton pothuajse një muaj të plotë me ditë shtesë të forta nga nxehtësia nga dekada më parë.

Autorja kryesore e studimit, Rebecca Emerton, thotë se është e habitshme “të shohësh stresin nga nxehtësia jo vetëm që intensifikohet në ato vende që ne tashmë i konsiderojmë si të nxehta ose që janë mësuar të përjetojnë valë të nxehtësisë... por edhe të shohësh këtë, ne e quajmë, gjurmë në zgjerim të stresit nga nxehtësia që shtrihet në rajone ku historikisht ka qenë i rrallë ose nuk ekziston”.

Vendet që mund të përjetojnë rreth 50 ditë më shumë në vit me të paktën stres të fortë nga nxehtësia krahasuar me vitet 1970 përfshijnë pjesë të Afrikës Jugore, si në Namibi dhe Angolë; Afrikën Lindore, duke përfshirë pjesë të Tanzanisë, Kenias dhe Ugandës; dhe pjesë të Meksikës dhe Amerikës Qendrore.

Temperaturat e ndjeshme janë në rritje

Sipas studimit, temperaturat e ndjeshme në dhjetë netët më të ngrohta të çdo viti janë rritur gjithashtu më shpejt, 0.32°C për dekadë sesa dhjetë ditët më të ngrohta, 0.27°C për dekadë.

Temperaturat e larta gjatë natës mund të kenë një ndikim të rëndësishëm në shëndetin e njeriut, pasi trupi mbështetet në temperatura më të ftohta gjatë natës për të rregulluar temperaturën e tij bazë dhe për t'u rikuperuar nga nxehtësia e ditës. Kjo mund të çojë në rritje të stresit kardiovaskular dhe çrregullime të gjumit.

“Nxehtësia e natës shpesh nënvlerësohet, por mund të jetë veçanërisht e rrezikshme sepse njerëzit zakonisht janë në shtëpi dhe mund të mos kenë qasje në hapësira të freskëta dhe me ajër të kondicionuar”, thotë për Euronews Earth Ruth Engel, një shkencëtare e të dhënave mbi shëndetin mjedisor dhe nxehtësinë ekstreme në Institutin Botëror të Burimeve (WRI).

“Në Evropë, ku kondicionimi i ajrit (AC) mbetet relativisht i pazakontë dhe temperaturat po rriten më shpejt se në çdo rajon tjetër, netët tropikale po bëhen një shqetësim i madh për shëndetin publik.”

Studimet kanë treguar se temperaturat e larta gjatë natës janë të lidhura me rritjen e vdekshmërisë, veçanërisht tek të moshuarit dhe ata me probleme shëndetësore paraprake./ CNA





Lajmet e fundit nga