Is KFOR still the only guarantor of peace in Kosovo?

2023-02-14 08:39:00, Kosova & Bota CNA

Amidst the recent crisis in Kosovo, which culminated in the installation of barricades in the north of the country by Serbian residents, the authorities in Belgrade announced on December 8 that they would send an official request to KFOR to return 1,000 members to Kosovo. of the Serbian security forces.

The request was officially filed on December 15. In that request, officials in Belgrade referred to United Nations Security Council Resolution 1244. That resolution, adopted on June 10, 1999, approved the international military and civilian presence in the former Yugoslavia.

Teksti i Rezolutës thotë se një numër i dakordësuar i personelit jugosllav dhe serb mund të lejohej të kthehej dhe të kryente disa aktivitete shumë konkrete. Sipas Aneksit 2 të kësaj Rezolute, këto funksione ishin të ndërlidhja me misionin civil ndërkombëtar dhe prania ndërkombëtare e sigurisë, pastrimi i fushave të minuara, një prani në vendet e trashëgimisë kulturore serbe dhe pikat kryesore kufitare.

Por sipas të njëjtit dokument, nëse këto forca rikthehen apo jo, kjo nuk vendoset nga Beogradi zyrtar por nga KFOR-i. Presidenti serb Aleksandar Vuçiç njoftoi më 8 janar se KFOR-i e refuzoi zyrtarisht kërkesën e Bogradit. Nikola Luniç, Drejtor Ekzekutiv i Këshillit për Politika Strategjike (CfSP), thekson se, sipas të gjitha dokumenteve ndërkombëtare të rëndësishme, rikthimi i forcave serbe në Kosovë është ligjërisht i mundshëm.

Por në këto rrethanat gjeopolitike aktuale, ai beson se kërkesa e Serbisë ishte jo realiste.

Megjithatë, ai nënvizon se kërkesa është shprehje e mosbesimit ndaj Prishtinës. Gjithsesi Luniç beson se bashkëpunimi i Serbisë me NATO-n dhe misionin e KFOR-it paraqet një interes jetik që është baza e paqes dhe stabilitetit në rajon.

“Në të gjitha krizat, NATO ka një rëndësi strategjike, por nënkupton edhe një përkushtim ndaj vlerave të përbashkëta. Prandaj Serbia duhet të nënvizojë sa më parë thelbin e zgjedhjes sonë në politikën e jashtme, që është rruga e proceseve integruese në strukturat euroatlantike, dhe në këtë mënyrë të investojmë në të ardhmen e vendit”- thekson ai.

Edhe pse serbët e veriut i hoqën barrikadat, akt që zbuti tensionet, kanë kaluar më shumë se dy muaj që kur serbët janë larguar nga të gjitha institucionet në Kosovë, përfshirë policinë. Kësisoj në veri është krijuar një vakum i plotë i sigurisë, që është mbushur pjesërisht vetëm nga misionet ndërkombëtare në Kosovë.

Siç njoftoi misioni civil i BE-së në Kosovë, EULEX, në fund të vitit të kaluar, prania e shtuar e efektivëve të saj terren mund të plotësojë vetëm pjesërisht vakumin e sigurisë. Sepse ky mision nuk mund të zëvendësojë policinë e Kosovës apo ndonjë autoritet të sundimit të ligjit.

Sipas misionit të BE-së në Kosovë, kjo është arsyeja pse “është thelbësore rikthimi tek marrëveshjet përkatëse të dala nga dialogu, të cilat parashikojnë integrimin e policisë së Kosovës dhe gjyqësorit”. Ndërkohë Mentor Vrajoli nga Qendra Kosovare për Studime të Sigurisë (QKSS), thotë se roli kryesor i KFOR-it nuk është policimi.

Ndaj sipas tij policia e Kosovës është ajo që ka rolin kryesor kur bëhet fjalë për garantimin e sundimit të ligjit për të gjithë qytetarët në të gjithë Kosovën. “A i ka Policia e Kosovës kapacitetet për të siguruar sundimin e ligjit në veri tani që policët serbë kanë dhënë dorëheqjen? Unë them se i ka deri diku. Anëtarët e saj (pavarësisht përkatësisë etnike apo strukturës së tyre brenda Policisë) kanë trajnimin e duhur për të ushtruan me profesionalizëm rolin e tyre brenda mandatit të tyre ligjor dhe kushtetues”- thotë Vrajoli.

Edhe Luniç bie dakord se kompetenca e policisë në Kosovë është e lidhur ngushtë me rolin e EULEX-it, dhe jo me misionin e KFOR-it. “Prandaj, akti i tërheqjes së serbëve duhet të nxiste një reagim urgjent të EULEX-it, siç është zëvendësimi i menjëhershëm i atyre forcave policore ose një kërkesë urgjente për përforcimin e forcave policore të BE-së. Por në dallim nga misioni i KFOR-it, aftësia për të reaguar shpejt nuk është tipari parësor i misionit të EULEX-it”- thotë Luniç.

Shumë analistë besojnë se të gjitha krizat në veri të Kosovës, të cilat kanë vazhduar që nga vera e vitit të kaluar, kanë konfirmuar domosdoshmërinë e KFOR-it dhe NATO-s si garantues të stabilitetit në rajonin e Ballkanit Perëndimor.

Shumë herë gjatë muajve të fundit, si Prishtina po ashtu edhe Beogradi i kanë kërkuar KFOR-it të garantojë paqen dhe sigurinë, ndërsa KFOR-i i siguroi qytetarët e Kosovës se po “monitoronin nga afër situatën e sigurisë”. Luniç mendon se misioni i KFOR-it është aktualisht një garant themelor i sigurisë dhe ndoshta mbijetesës së popullatës joshqiptare në Kosovë.

“Bashkëpunimi i ngushtë me NATO-n është jetik për ne, pikërisht për shkak të sigurimit të perspektivës së paqes dhe stabilitetit. Megjithatë, me veprime të njëanshme dhe pa pëlqimin e Këshillit të Sigurimit të OKB-së, ky mision mund të krijojë lehtësisht një konflikt të ngrirë afatgjatë me një mori të pafundme incidentesh dhe konfliktesh”- thekson ai.

Luniç shton se Kosova nuk duhet të përfaqësojë një vakum të sigurisë në kohën e kërcënimeve të mëdha ndaj sigurisë globale. Ndërkaq Mentor Vrajoli thotë se prania e KFOR-it në Kosovë gjatë viteve të fundit ka qenë shumë minimale, dhe kjo sepse autoritetet e Kosovës kanë treguar në përgjithësi “profesionalizëm dhe vendosmëri të madhe për të garantuar sundimin e ligjit për të gjithë qytetarët, pavarësisht nga përkatësia e tyre etnike”.

“Kjo nuk do të thotë se problemet në Kosovë janë zgjidhur plotësisht, duke pasur parasysh se investimet e Serbisë në strukturat paralele synojnë të pengojnë integrimin e komunitetit serb të Kosovës në institucionet shtetërore të Kosovës”- thotë Vrajoli.

More than 20 years have passed since the first contingents of NATO forces arrived in Kosovo as part of the KFOR mission. Although the structure and composition of the mission has changed over time, KFOR remains the only legitimate military force in Kosovo, and NATO officials say there will be no change in its mandate.

Translated by CNA.al