E fundit!

22:51 Aktualitet

Biznesmeni Artur Shehu thyen heshtjen: Jam pronar i vjetër i tokës në Zvërnec, nuk i njoh fare investitorët

Biznesmeni shqiptar Artur Shehu ka folur në emisionin Opin...

TARIKATI BEKTASHI NË SHQIPËRI

19 Shtator 2016, 14:46, Aktualitet CNA

Burimi: Stamboll/Data e vëzhgimit: shkurt 1953

Koment vlerësues: Ky është një raport interesant, vërtetësia e të cilit nuk mund të kontrollohet këtu, për mungesë materiali. Pjesa e fundit nuk është në përputhje me informacionin tonë mbi refugjatët në Jugosllavi. Numri i tyre do të jetë nën 7,ooo dhe përfaqëson kryesisht popullsinë e Shqipërisë veriore, ku nuk ka pasues të tarikatit* bektashi. Në këtë zyrë nuk gjenden raportime mbi persona të veçantë, përveçse për PEZËN dhe KUPIN.

SHQIPËRIA E VERIUT

Popullsia në këtë pjesë të vendit përbëhet nga katolikë romanë dhe myslimanë. Meqenëse jetojnë në izolim të pjesshëm për shkak të vendbanimeve të tyre malore, shqiptarët e veriut nuk kanë rënë kurrë në kontakt me tarikatin bektashi dhe nuk ka besimtarë bektashinj në veri. Për popullsinë e Shqipërisë së veriut – si myslimanë, si katolikë – bektashinjtë janë ateistë.

SHQIPËRIA E MESME

Popullsia e Shqipërisë së mesme mund të ndahet në tri grupe: myslimanë, ortodoksë dhe chekoroman (sic!), që njihen edhe si ?gogë?. Në këtë krahinë, sidomos në zonat malore tarikati bektashi ka shumë pasues.

Për shekuj me radhë, teqja e Krujës ka mbajtur lidhje të ngushta me teqenë ?Gülbaba? të Budapestit, në Hungari dhe qeveria austro-hungareze revoltat anti-turke në Shqipëri i ka drejtuar gjithmonë nëpërmjet teqesë ?Gülbaba?.

FAJA u bë komunist pas takimit me Hysni ZAVALANIN, një shqiptar nga Korça, i diplomuar në Akademinë Ushtarake Turke më 1914. Ndërsa shërbente si toger në ushtrinë osmane, Zavalani dezertoi dhe iu bashkua ushtrisë kombëtare shqiptare më 1922. Më 1923, Zavalani – anëtar i tarikatit bektashi – u dërgua akademinë ushtarake franceze Saint Cyr prej qeverisë shqiptare. Gjatë qëndrimit në Francë, Zavalani ra në kontakt me pjestarë të Internacionales së Tretë dhe u kthye në Shqipëri më 1924, tashmë komunist i kompletuar. Ai u emërua komandant xhandarmërie i krahinës së Martaneshit, dhe pikërisht atje u takua me Fajën, një njeri të paarsimuar, të dhënë pas kënaqësive, të cilin e ktheu në vegël dhe arriti ta bindte udhëheqësin bektashi mbi përfitimet e të punuarit për Moskën.

Pas revoltës së vitit 1929, që kishte synim rrëzimin e Zogut, kapiteni Hysni Zavalani u arratis dhe shkoi në Paris nga Greqia. U rikthye në Turqi si spiun sovjetik dhe u arrestua in flagrante delicto nga shërbimet turke të sigurisë. I dëbuar nga Turqia, Zavalani nuk kishte ku të shkonte veç Bashkimit Sovjetik. I vëllai, Tajar Zavalani i kreu studimet në Bashkimin Sovjetik mes viteve 1924-1931. Më 1941,Tajari kaloi nëpër Stamboll për të shkuar në Londër, ku tani është punësuar si folësi shqiptar i BBC-së. Edhe pse e pakonfirmuar, qarkullojnë thashetheme se Hysni Zavalani u ekzekutua në Moskë për shkak të veprimtarive të të vëllait. Nëpërmjet këtij njeriu, Faja hyri në shërbim të Kremlinit. Burime të pakonfirmuara raportojnë se Faja u vra nga pasuesit e Nijazi Dedesë, por nuk ka informacion përsa i përket atij që e zëvendësoi, nëse Faja është vrarë me të vërtetë.

SHQIPËRIA E JUGUT

Popullsia e Shqipërisë së jugut është e ndarë në tri grupe kryesore: myslimanë, bektashinj (që edhe pse tarikat islam, trajtohen veçmas) dhe ortodoksët. Nga tri grupet fetare, synitët janë në minoritet dhe bektashinjtë e kalojnë numrin e ortodoksëve. Mund të thuhet se Shqipëria jugore është tërësisht e dominuar nga bektashinjtë dhe se popullsia jo-bektashiane është në mëshirë të pasuesve të këtij sekti. Shtatë teqetë më të rëndësishme në Shqipërinë e jugut janë si më poshtë:

Pas devijimit të TITOS nga Kominformi, shumë bektashinj ndoqën shembullin e tij dhe u arratisën nga Shqipëria. Tani për tani, numri i bektashinjve në Jugosllavi ka gjasë të jetë mes 7,ooo dhe 8,ooo vetave. Qendra e veprimtarive të emigrantëve shqiptarë bektashinj në Jugosllavi është Prishtina, krahina e Vardarit. Burimi thotë se këta bektashinj janë të mirëorganizuar dhe gëzojnë mbështetjen e regjimit të Titos.

(Marrë nga: ?Open Society Archives?)

[Shënimet e përkthyesit: *Kudo në tekst termin ?sect? e kemi përkthyer me fjalën ?tarikat?.

**Kreu konservator i bektashinjve, ABAZ HILMIU u përball me Baba Fajën dhe Baba Fejzo Dervishin (?reformatorë?, që i kërkonin të pranonte lejimin e martesave të klerikëve, heqjen e mjekrës dhe kufizimin e veshjes fetare vetëm nëpër ceremonira). Hilmiu i vrau të dy në vend dhe më pas vrau dhe veten – R. ELSIE.]

E përktheu: Edion Petriti