Një këngë italiane për Luftën e Vlorës 1920

11 Janar 2018, 12:32, Aktualitet CNA

-Refreni i këngës (poezisë) së Ali Asllanit: ?Vlora, Vlora, Vlora, Vlora, Bjeri moj të lumtë dora ? është mjaft i njohur në Shqipëri si shprehje në art i fitores së armëve shqiptare mbi ato italiane në Luftën e Vlorës. Krahas kësaj kënge në shqip ekziston edhe një këngë tjetër në italisht me temë Luftën e Vlorës.

Rrebelimi i bersalierëve në Ankona

Kur luftimet në Vlorë dhe rreth saj kishin arritur kulmin, e majta italiane u përpoq, që ta shfrytëzonte lodhjen e popullit italian nga lufta dhe dështimet në fushë betejat në Vlorë, për të ardhur në pushtet me revolucion. Të majtët në Itali organizuan jo vetëm propagandë, greva dhe demonstrata kundra angazhimit ushtarak të Dinastisë së Savojës në Shqipëri, por edhe u përpoqën të organizonin rebelime në rradhët e forcave të armatosura italiane. Ndër këto rrebelime më i madhi e më i përgjakshmi ishte ai në Ankona.

Duke gëdhirë 26 korriku 1920 regjimenti i 11 i bersalierve i vendosur në kazermat e Ankonës u rebelua dhe nuk pranoi të imbarkohej në anije për të shkuar për të luftuar në Vlorë. Bersalierët të ndihmuar edhe nga dezertorë të nënreparteve të xhenjos, e kembësorisë të armatosur me pushkë, mitrolozë e dy autoblinda Lancia u hodhën në kryengritje. E majta italiane e përbërë nga socialistë, anarkistë, liberalë dhe proto-komunistë, jo vetëm që përkrahu me propagandë revoltën, por edhe mobilizoi civilët të armatoseshin e të bashkoheshin me ushtarët në revoltë. Qeveria mbretërore për të shtypur revoltën përdori karabinierinë, Rojen Mbretërore të Sigurisë Publike, reparte të tjera të ushtrisë sidomos disa bateri artilerie si edhe artilerinë e dy kacatorpedinierave për të bombarduar kazermën e bersalierëve në revoltë. Revolta përfshiu edhe një numër fshatrash e qytetesh të vogla për rreth Ankonës. Në zoant rurale u përdorën edhe trupat fashiste (skuadristët) për të shtypur revoltën e fshatarëve, që filluan të solidarizoheshin me bersalierët.

Kënga italisht për Luftën e Vlorës

Ditët e revoltës në Ankona dhe rrethina filloi të qarkullonte edhe një këngë e shkruar nga Raffaele Mario Offidani, që më vonë u bë i famshëm me pseudonimin Spartacus Picenus. Këngës i ishte adoptuar edhe muzika e një kënge të famshme napoletane të asaj kohe të quajtur ?Santa Lucia Luntana?. Shkrimtari italian Ruxhero Xhakomini (Ruggero Giacomini) në librin me titull ?La Rivolta dei Bersaglieri e le Giornate Rosse? (Revolta e Bersalierëve dhe Ditët e Kuqe) na jep një tekst të përafërt të këngës, ku ndër të tjera dallohet edhe një dozë e fortë antifashizmi, që mund t?i jetë shtuar tekstit original vite më vonë. Këngën po e japim në variantin origjinal në italisht të shoqëruar nga një përkthim modest i vargjeve në shqip.

Canzone d?Albania Kënga e Shqipërisë

Partono i bastiment U nisën gjemitë,

Che vanno in Albania që shkojnë në Shqipëri

E a bordo regna la malinconia. Mbushur plot me melankoni.

Pensa ogni soldatino Mendojnë ushtarët

A mamma sua lontana për nënat atje larg

E una domanda vana më kot pyesin dallgët:

Rivolge all?onda: ? La Rivedro?? A do t?i shohim përësri

Fuggiamo via T?ia mbathim

Senza indugiar nga sytë këmbët

Dal suolo d?Albania! Larg tokës shqiptare!

Fuggiamo la malaria, T?ia mbathim nga malaria

Il massacre, la fame! Nga kasaphana e uria!

Morte al fascism l?infame Vdekje fashizmit faqezi

Che in questo inferno ci trascino! Që në të tillë ferr na ka shti

Soldato proletario O punëtor-ushtar

Che mamma tua lascavi që nënën lije pas

E schiavo andavi a truccidar gli schiavi, e si skllav shkoje të tjerë skllevër për të vrarë

No, non e la il nemico, armiku yt nuk është atje,

Non oltre i monti e il mare! Jo përtej detit e maleve

Lunghi non lo cercare, mos e kërko më kot

Il tuo feroce tirano e qui! E ke këtu tiranin vrastar

Fuggiamo via?. T?ia mbathim??

Soldato proletario che parti per Valona O ushtar punëtor, që për Vlorë po shkon

Non ti scordare il popolo d?Ancona mos harro popullin e Ankonës

Che impose col suo sangue që me gjakun e vet

La tua liberazione. Ty të cliron.

Sol la rivoluzione vec me revolucion

Ci fa godere la liberta! lirinë e gëzon!

Fuggiamo via?? T?ia mbathim??

Zbulimi i një kënge italiane për Luftën e Vlorës është një surprizë e këndshme vecanërisht për lexuesin shqiptar të apasionuar pas historisë e letërsisë, pro normalisht është edhe për cdo shqiptar, që ndihet krenar për luftërat e gjyshërve të vet, vecanërisht për Luftën e Vlorës, e cila ushte një luftë fitimtare kundra njërës prej fuqive të mëdha europiane të kohës sic ishte Mbretëria e Savojës (Italia) në atë kohë./ GJERGJ THANASI